Ο Έλον Μασκ έδωσε την εντολή για τους περιορισμούς στη στρατιωτική εκδοχή του Starlink που χρησιμοποιεί η Ουκρανία, προκαλώντας συναγερμό στο Κίεβο και σύγχυση μέσα στην αμερικανική κυβέρνηση.
Αυτό αποκαλύπτει η Wall Street Journal, επικαλούμενη Αμερικανούς αξιωματούχους και πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης, ενώ παραμένει ασαφές εάν και σε ποιον βαθμό η απόφαση είχε συντονιστεί εκ των προτέρων με τον Λευκό Οίκο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι περιορισμοί που άρχισαν στις 14 Οκτωβρίου αφορούν την ταχύτητα κίνησης με την οποία ο ουκρανικός εξοπλισμός μπορεί να παραμένει συνδεδεμένος στο δορυφορικό δίκτυο. Το αποτέλεσμα ήταν να καταστούν ουσιαστικά άχρηστα ορισμένα drones κρούσης και drones αναχαίτισης.
Η αποκάλυψη έρχεται ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιβεβαίωσε από το Όσλο ότι η αμερικανική ανταλλαγή πληροφοριών για επικείμενες επιθέσεις «λειτουργεί τώρα», αφήνοντας όμως ανοιχτό το ζήτημα της αποκατάστασης της πρόσβασης στο Starlink.
Το όριο αφορά την κίνηση των drones
Η διάκριση είναι κρίσιμη: η παρέμβαση που περιγράφει η WSJ δεν αφορά απλώς μια πιο αργή σύνδεση στο διαδίκτυο. Αφορά το όριο ταχύτητας κίνησης του εξοπλισμού που συνδέεται στο δίκτυο — παράμετρο καθοριστική για τη λειτουργία ταχέως κινούμενων drones.
Ο Μάικλ Κόφμαν, ειδικός για τον πόλεμο στο Carnegie Endowment for International Peace, δήλωσε στην εφημερίδα ότι οι ουκρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη χρήση επιθετικών και αναχαιτιστικών drones.
Όπως ανέφερε, το όριο βρίσκεται στα 160 χιλιόμετρα την ώρα, ενώ η πραγματική δυνατότητα διατήρησης σύνδεσης υπολείπεται ακόμη και των 130 χιλιομέτρων την ώρα. Οι περιορισμοί, κατά τον ίδιο, συνεχίζουν να δυσχεραίνουν τόσο τις ουκρανικές επιθέσεις όσο και την αεράμυνα.
Ουκρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η αλλαγή επέτρεψε σε ρωσικούς πυραύλους να διαφύγουν από τα αμυντικά τους συστήματα.
Τι συζήτησαν Μασκ και Τραμπ
Η WSJ αναφέρει ότι ο Μασκ και ο Ντόναλντ Τραμπ συζήτησαν την απόφαση τηλεφωνικά λίγο αφότου οι περιορισμοί έγιναν γνωστοί, την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος βρισκόταν σε προεκλογική περιοδεία.
Δύο πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης επιβεβαίωσαν αυτή την επικοινωνία. Ένα από αυτά υποστήριξε ότι οι δύο άνδρες είχαν συζητήσει το θέμα και πριν από την επιβολή των περιορισμών.
Οι εκδοχές για τον προηγούμενο συντονισμό, ωστόσο, διαφέρουν.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι ο Μασκ ενήργησε μονομερώς και ότι ο Τραμπ δεν διέταξε συγκεκριμένα αντίποινα κατά της Ουκρανίας. Άλλο πρόσωπο με γνώση της κατάστασης υποστηρίζει ότι ο επιχειρηματίας είχε συνομιλήσει με πολλούς ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους, μεταξύ αυτών και τον πρόεδρο, προτού επιβάλει το νέο όριο.
Το ρεπορτάζ αποδίδει επομένως την εντολή στον Μασκ, αλλά δεν αποσαφηνίζει οριστικά τον ρόλο του Τραμπ πριν από την εφαρμογή της.
Σύγχυση στον Λευκό Οίκο και προσπάθεια κοινής γραμμής
Οι δημόσιες καταγγελίες Ζελένσκι, ο οποίος προειδοποίησε ότι Ουκρανοί μπορεί να χάσουν τη ζωή τους εάν δεν αποκατασταθεί η υπηρεσία χωρίς περιορισμούς, προκάλεσαν άτυπη διερεύνηση μέσα στον Λευκό Οίκο για το ποιος είχε λάβει την απόφαση.
Σύμφωνα με τη WSJ, εκπρόσωποι της SpaceX επικοινώνησαν με συνομιλητές τους στην αμερικανική προεδρία, επιδιώκοντας να διαμορφωθεί κοινή εκδοχή και δημόσια γραμμή ότι είχε προηγηθεί συντονισμός εταιρείας και κυβέρνησης.
Ο ίδιος ο Μασκ είχε γράψει στο X, λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση του προβλήματος, ότι οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή στη χρήση αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ, αντίθετα, δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν γνώριζε ποιος ευθυνόταν, προσθέτοντας ότι θα ήθελε να το μάθει.
Η SpaceX δεν απάντησε σε αίτημα της εφημερίδας για σχόλιο.
Το Πεντάγωνο αποποιείται την εντολή
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε την Τρίτη ότι το Πεντάγωνο δεν έχει αποσύρει υποστήριξη και δεν έχει δώσει σχετική οδηγία.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι το Starlink έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει αποφάσεις για τους όρους χρήσης της υπηρεσίας του.
Από την ουκρανική πλευρά, ο κορυφαίος διπλωμάτης του Κιέβου στην Ουάσιγκτον, Ντένις Σιένικ, δήλωσε την Τρίτη ότι η χώρα ανέμενε ακόμη επίσημη απάντηση από τις επαφές με την ηγεσία του Πενταγώνου και της SpaceX, τόσο για το τι συνέβη όσο και για το εάν η σύνδεση είχε αποκατασταθεί ή επρόκειτο να αποκατασταθεί.
Στο φόντο οι επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια
Η απόφαση ελήφθη σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης μεταξύ του Κιέβου, του Τραμπ και του Μασκ για τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγορεί την Ουκρανία ότι συμβάλλει στις υψηλές τιμές καυσίμων, τις οποίες επιδιώκει να περιορίσει πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Η WSJ επισημαίνει, πάντως, ότι οι περισσότεροι αναλυτές αποδίδουν μεγαλύτερη επίδραση στον πόλεμο στο Ιράν.
Στις 10 Οκτωβρίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι είχε προειδοποιήσει τον Ζελένσκι να μη χτυπά τα ρωσικά διυλιστήρια, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα παγκόσμιο πρόβλημα.
Ο Μασκ αναδημοσίευσε σχετικό βίντεο του Λευκού Οίκου, γράφοντας ότι ο Ουκρανός πρόεδρος «το έχει παρακάνει». Τέσσερις ημέρες αργότερα, χειριστές ουκρανικών drones άρχισαν να αναφέρουν ότι έχαναν την απεριόριστη πρόσβαση στο δίκτυο.
Η χρονική αλληλουχία ενισχύει τα ερωτήματα για το κίνητρο της απόφασης, χωρίς να επιλύει τις αντικρουόμενες εκδοχές για τον κυβερνητικό συντονισμό.
Η εξάρτηση που αποκτά στρατηγικό κόστος
Η υπόθεση αναδεικνύει την εξαιρετική επιρροή του Μασκ σε έναν πόλεμο στον οποίο οι υπηρεσίες της εταιρείας του αποτελούν κρίσιμη υποδομή.
Το Starlink στηρίζει τις επικοινωνίες και τις επιχειρήσεις των ουκρανικών δυνάμεων, τόσο για επιθέσεις όσο και για άμυνα απέναντι σε ρωσικά πλήγματα. Μια αλλαγή στους όρους λειτουργίας του μπορεί να μεταβάλει άμεσα τις δυνατότητες στο πεδίο.
