Γιατί ο Ερντογάν δεν μπορεί να κερδίσει σε όλα τα μέτωπα

Του Ιωσήφ Π. Ιωσήφ

Τον τελευταίο καιρό ολοένα και αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων τόσο στην Τουρκία όσο και διεθνώς που διερωτούνται κατά πόσον ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι σε θέση να κερδίσει σε όλα τα μέτωπα που άνοιξε με άλλες χώρες. Βλέποντας τη ρητορική, την επιθετικότητα, αλλά και τα μεγάλα στρατιωτικά ανοίγματα που κάνει στην ευρύτερη περιοχή ενδιαφερόντων του, όλοι διεωρούνται πως θα τα καταφέρει να κερδίσει σε όλα τα γεωγραφικά μήκη που αποφάσισε να εμπλακεί διπλωματικά και στρατιωτικά.

 ΤΑ ΑΝΟΙΚΤΑ ΜΕΤΩΠΑ

Μελετώντας τις κινήσεις Ερντογάν, παρατηρούμε ότι αυτή τη στιγμή άνοιξε μέτωπα στη Συρία και στη Λιβύη, ενώ έχει ανοικτούς λογαριασμούς με την Κύπρο, την Ελλάδα και τους Κούρδους.

Στη Συρία προσπαθεί να στηρίξει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα κατά του Άσσαντ, στη Λιβύη επιδιώκει να επικρατήσει η λεγόμενη Λιβυκή κυβέρνηση, στην Κύπρο επιζητά να ελέγξει εκτός του εδάφους και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) για να βάλει χέρι στα ενεργειακά ευρήματα του νησιού, στην Ελλάδα προσπαθεί να γκριζάρει ελληνικά νησιά για να τα διεκδικήσει ως τουρκικά και τους Κούρδους έχει διαχρονικό στόχο να τους διαλύσει και να τους απομονώσει στα βάθη της ανατολίας.

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΝΤΟΓΑΝ

Για να εξασφαλίσει όσα διεκδικεί σ’αυτές τις περιοχές, ο Ερντογάν ακολουθεί την ίδια κλασική μέθοδο που χρησιμοποιούσε η Τουρκία και όταν ήταν Οθωμανική Αυτοκρατορία. Απειλεί και εκβιάζει τις διάφορες χώρες, επιστρατεύοντας την ισχύ των όπλων, ώστε οι αντίπαλοι  να αποδεχθούν τους όρους του και σε μια ενδεχόμενη συμφωνία μαζί του να εξασφαλίσει αυτά που διεκδικεί. Στις περιπτώσεις που οι άλλες χώρες δεν υποκύψουν στις ορέξεις του, είτε εντείνει τις πιέσεις (όπως στην ΑΟΖ της Κύπρου), είτε αν τον «σηκώνει» η διεθνής διπλωματία, αναλαμβάνει και στρατιωτική δράση (π.χ. στη Συρία).  Η ένοπλη δράση αναλαμβάνεται εάν και εφόσον εξασφαλιστεί η σύμφωνος γνώμη των μεγάλων δυνάμεων ή κάποιας εξ’αυτών, όπως έγινε στη Συρία και συγκριμένα στο Αφρίν.

 

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

Ο Ερντογάν γνωρίζει ότι η διεθνής κοινωνία δεν αρέσκεται σε στρατιωτικές συγκρούσεις και κρίσεις, ειδικά στις ευαίσθητες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, όπου τα γεωπολιτικά συμφέροντα είναι περίπου καθορισμένα. Γι’αυτό, ο Ερντογάν επιστρατεύει  διάφορα προσχήματα ή αφορμές προσπαθώντας να πείσει τις μεγάλες δυνάμεις ότι οι πρωτοβουλίες του είναι δίκαιες, προς το συμφέρον της διεθνούς ειρήνης και δεν θα επηρεάσουν τα συμφέροντα των μεγάλων. Αξιοποιώντας τη στρατηγική γεωγραφική θέση της χώρας του, εκμεταλλέυεται μια τα συμφέροντα των ΗΠΑ και μια της Ρωσίας, που σίγουρα δεν έχουν ίδια συμφέροντα στις διάφορες περιοχές. Αυτό το διπλό παιχνίδι, που η Τουρκία το παίζει από τον καιρό του ψυχρού πολέμου, μπορεί σε κάποιο σημείο να του «βγαίνει», όμως δεν μπορεί να έχει αίσιο τέλος στο διηνεκές. Τόσο η Ουάσιγκτον, όσο και η Μόσχα γνωρίζουν τα πολιτικά τερτίπια του Ερντογάν και μάλλον τον αφήνουν να κινείται ελεύθερα μέχρι του σημείου που δεν θα παρατραβήξει το σχοινί και δεν θα θίξει ζωτικά συμφέροντα τους. Η ανοχή που επιδεικνύουν οι ΗΠΑ στην αγορά ρωσικών πυραύλων από την Τουρκία και η αντίστοιχη ανοχή που επέδειξε η Μόσχα στην κατάρρευση ρωσικού αεροπλάνου από τους Τούρκους, είναι ενδεικτική της ανεκτικής στάσης των μεγάλων δυνάμεων έναντι της Άγκυρας.

Όμως, βλέπουμε ότι οι ΗΠΑ αντιστέκονται στη νέα επιδίωξη του Ερντογάν να κηρύξει ΑΟΖ με τη Λιβύη και η Ρωσία αντιστρατεύεται τη στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία και κατά του Άσαντ. Τα δύο αυτά περιστατικά δείχνουν ότι οι μεγάλες δυνάμεις είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν τα κόπλα του Ερντογάν μέχρι σ΄ένα σημείο. Απ’εκεί και ύστερα του ανάβουν κόκκινο φως και αυτός αναγκάζεται να σταματήσει. Στην περίπτωση της Κύπρου και του Αιγαίου, οι ΗΠΑ προσπαθούν να τον συγκρατούν και η Ρωσία να μένει ουδέτερη (;).

Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ

Με βάση το σκηνικό, όπως διαμορφώνεται, ο Ερντογάν θα συνεχίσει τις διεκδικήσεις του σε όλα τα μέτωπα. Αυτό, άλλωστε πιστεύει ότι τον βοηθά και στο να ενδυναμώσει τη θέση του στο εσωτερικό ακροατήριο της Τουρκίας, το οποίο φαίνεται σε μεγάλο βαθμό να ενστερνίζεται τις εθνικιστικές και επεκτατικές βλέψεις Ερντογάν. Οι διαφωνούντες ή και αντιδρούντες στην Τουρκία για τον επικίνδυνο δρόμο που επέλεξε ο Ερντογάν είναι η επιχειρηματική ελίτ κυρίως της Κωνσταντινούπολης (που ανησυχεί από το πισωγύρισμα στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ε. Ένωση) και κάποιοι αντιπολιτευομένοι ή αριστεροί και περιβαλλοντιστές. Άρα, το όραμα του για τη «Γαλάζια Πατρίδα», όπως το ονομάζει, φαίνεται να επικροτείται από την πλειοψηφία της κοινής γνώμης στην Τουρκία.

Ενώ, όμως στην Τουρκία υπάρχει ανοχή ή και υποστήριξη των επιλογών Ερντογάν, στη διεθνή σκηνή και ειδικά στην περιοχή, υπάρχει μεγάλη αντίδραση. Εκτός από τις χώρες που απειλεί (Κύπρο, Ελλάδα, Συρία, μέρος της Λιβύης και Κούρδοι) αντίπερα από τον Ερντογάν βρίσκονται το Ισραήλ, η Αίγυπτος και σε κάποιο βαθμό η Σαουδική Αραβία. Τα συμφέροντα όλων αυτών που αντιστρατεύονται τις επιβουλές Ερντογάν είναι μεγάλα και φτάνουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τόσο στον Λευκό Οίκο όσο και στο Κρεμλίνο. Οπότε το παιχνίδι που παίζεται δεν είναι μονοδιάστατα περιφερειακό, αλλά ευρύτερα παγκόσμια γεωπολιτικό.  Θα μπορέσει, λοιπόν, ο Ερντογάν να  διαχεριριστεί όλο αυτό το πολυσύνθετο παζλ συμφερόντων ή θα σπάσει τα μούτρα του ; Το σίγουρο πάντως είναι ότι δεν μπορεί να κερδίσει σε όλα τα μέτωπα που άνοιξε. Και αυτό είναι το μεγάλο άγχος και αγωνία του που τον ωθούν σε λανθασμένες ενέργειες και ίσως επικίνδυνες ατραπούς...

 

TAGS:
Print Friendly and PDF

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ