«Σήμερα είναι μια ιστορική μέρα για την Ελλάδα, για τις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, αλλά και για το αποτύπωμα της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή και τον κόσμο. Η ελληνική σημαία υψώνεται πλέον περήφανη εδώ, στο κέντρο της Βεγγάζης. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποτυπώνεται αυτή η σχέση και σε νέες σημαντικές υποδομές» τόνισε ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης, κατά την διάρκεια των εγκαινίων του νέου κτιρίου του Γενικού Προξενείου της χώρας στη Βεγγάζη.
Ο υπουργός Εξωτερικών που συνάντησε τον Στρατάρχη Χαφτάρ και τον πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Δεσμευμένων Πόρων της Εθνικής Αντιπροσωπείας υπογράμμισε πως ήταν «πολύ το θετικό κλίμα».
«Έμφαση στο κεφάλαιο που αφορά το διμερές εμπόριο»
«Σήμερα είχα την ευκαιρία να συναντήσω τους ανώτατους αξιωματούχους της ανατολικής Λιβύης, τον Στρατάρχη Χαφτάρ, όπως επίσης και τον Πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Διεθνούς Συνεργασίας της Βουλής των Αντιπροσώπων και Πρόεδρο της Επιτροπής Δεσμευμένων Περιουσιακών Στοιχείων της Λιβύης. Στις συναντήσεις αυτές αποτυπώθηκε το πολύ θετικό κλίμα, το οποίο υπάρχει στις διμερείς μας σχέσεις. Ιδιαίτερα, αποδώσαμε έμφαση στο κεφάλαιο που αφορά το διμερές εμπόριο. Σημαντικές ελληνικές επενδύσεις ήδη αναπτύσσονται στην ανατολική Λιβύη που αναδεικνύουν και την πολύ μεγάλη σημασία του εμπορίου. Η Λιβύη είναι η πιο κοντινή χώρα της Μεσογείου προς την Ελλάδα και είναι εξαιρετικά σημαντικό να αναπτύσσονται αυτές οι εμπορικές δραστηριότητες.
Για το μεταναστευτικό
«Κάναμε ιδιαίτερη αναφορά στο ζήτημα της καταπολέμησης της παράτυπης μετανάστευσης, συνέχισε ο υπουργός. Υπάρχει μια καλή συνεργασία, η οποία θα αναβαθμιστεί ακόμη περισσότερο και με ανταλλαγή τεχνογνωσίας και με την παροχή μέσων και υποδομών, έτσι ώστε να μπορεί να ελεγχθεί το φαινόμενο. Η Λιβύη βρίσκεται σε μια γεωγραφία εξαιρετικά δύσκολη, σε μια γεωγραφία, στην οποία ενδημούν πόλεμοι, ένοπλες συρράξεις και αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον έλεγχο των ανθρώπινων ροών. Η Ελλάδα θα συμβάλλει στο κεφάλαιο αυτό, όπως και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδος – Λιβύης
Τέλος, αναδείξαμε από κοινού την αξία να υπάρξει μια οριοθέτηση μεταξύ της Ελλάδος και της Λιβύης σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες, ειδικότερα την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα. Με βάση το Διεθνές Δίκαιο, είναι σημαντικό χώρες γειτονικές, χώρες, οι οποίες μοιράζονται τη Μεσόγειο, να μπορούν να έχουν αυτή τη συνεργασία, ιδιαίτερα σε εποχές εξαιρετικά δύσκολες, με πολέμους, οι οποίοι μαίνονται στην περιοχή μας, με μια Μέση Ανατολή, η οποία φλέγεται.
Ελλάδα και Λιβύη πρέπει να διατηρήσουν και να αναβαθμίσουν το επίπεδο αυτό. Τον τελευταίο χρόνο έχουμε ιδιαίτερα αναβαθμίσει τη σχέση με τις επισκέψεις, τις οποίες έχουμε ανταλλάξει. Πρόθεσή μας είναι η Ελλάδα να είναι ενεργητικά παρούσα στη Λιβύη και για αυτό θα μεριμνήσουμε.
ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Με τη Λιβύη μας συνδέουν κοινές ιστορικές παραδόσεις και ρίζες και η προσήλωσή μας στο Διεθνές Δίκαιο, ήταν το μήνυμα που έστειλε o Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης τον Ιούλιο μετά το πέρας της συνάντησής του με τον Στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.
Στη σημερινή συνάντηση, επί τάπητος θα τεθούν κρίσιμα θέματα, όχι μόνο για την Αθήνα αλλά και για τη Βεγγάζη, όπως το μεταναστευτικό, οι θαλάσσιες ζώνες, και η διμερής συνεργασία.
Η Αθήνα εκπέμπει το μήνυμα πως επιθυμεί και επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας ως αξιόπιστος εταίρος και συνομιλητής, όχι μόνο με τη Βεγγάζη αλλά και με την κυβέρνηση της Τρίπολης.
Άλλωστε όπως σημείωσε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, «θα συνεχίσουμε στο πλαίσιο αυτό την αδιατάρακτη σχέση μας και ευελπιστούμε ότι στο εγγύς μέλλον θα έχουμε και απτά αποτελέσματα για την πρόοδο των σχέσεων μας».
Αξίζει να σημειωθεί πως στη συνάντηση που προηγήθηκε στη Βεγγάζη, παρόντες ήταν και οι δύο γιοι του Χαφτάρ, Σαντάμ -ο οποίος είναι αρμόδιος για στρατιωτικά θέματα- και Σαντίν -αρμόδιος για πολιτικά και θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Ενώ, ακολούθως συναντήθηκε και με τον άλλο του γιο, Μπελγκασέμ Χαφτάρ, αρμόδιο για οικονομικά θέματα.
Όπως έλεγαν αρμόδιες πηγές στη «Ν», είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι η επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη εν μέσω μεγάλων προκλήσεων στην περιοχή είχε υψηλού επιπέδου εκπροσώπηση από το επιτελείο του Χαφτάρ.
Στα «ραντάρ» της Άγκυρας οι συναντήσεις
Λίγες ώρες πριν από το τετ α τετ, αρμόδιες πηγές σχολιάζουν στη «Ν» πως «είναι θετικό στη μέχρι τώρα πορεία των ελληνολιβυκών σχέσεων, το γεγονός ότι δεν υπάρχει κάποια εξέλιξη ως προς την επικύρωση του παράνομου και ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου, αν και προς ώρες η Τουρκία που πιέζει με κάθε τρόπο να επικυρωθεί από τη Βεγγάζη, έχει αποπροσανατολιστεί από το ζήτημα. Δεν αποκλείεται όμως να δούμε να αντιδρά μετά την ολοκλήρωση και των δύο επισκέψεων του Γιώργου Γεραπετρίτη στη Λιβύη, και να επαναφέρει τις αναθεωρητικές της απόψεις ενάντια στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτό ούτε μας εκπλήσσει ούτε μας ξαφνιάζει, είναι πάγια τακτική της Άγκυρας.»
«Αγκάθι» το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Για την Αθήνα το αγκάθι στις σχέσεις -μετά τη σταδιακή μείωση των μεταναστευτικών ροών προς τα νότια της Κρήτης- παραμένει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν θα επαναλάβει τις πάγιες θέσεις της Αθήνας ο Υπουργός Εξωτερικών, στη συνάντηση με τον Χαφτάρ.
Άλλωστε σε κάθε συνάντηση που προηγήθηκε, ήταν στο «τραπέζι» των συζητήσεων.
Οι επισκέψεις στην Αθήνα
Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο ΥΠΕΞ συναντήθηκε στην Αθήνα με τον Γενικό Διευθυντή του Ταμείου για την Ανάπτυξη και Ανασυγκρότηση της Λιβύης, και γιο του Χαλίφα Χαφτάρ, Μπελγκασέμ Χαφτάρ.
Διπλωματικές πηγές σημείωναν πως κατά τη συνάντηση ο Γιώργος Γεραπετρίτης εξέφρασε την ικανοποίησή του για την κατακόρυφη μείωση των ροών από το Τομπρούκ προς την Κρήτη, ενώ επανέλαβε την ελληνική και ευρωπαϊκή θέση για το ζήτημα του άκυρου και ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου.
Οι δυο πλευρές αναφέρθηκαν στις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας-Λιβύης και την αμοιβαία βούληση για προώθηση και οικοδόμηση ειλικρινούς διαλόγου.
Επιπλέον, οι ίδιες πηγές υπογράμμιζαν ότι η επίσκεψη του γιου Χαφτάρ στην Αθήνα αποτέλεσε ευκαιρία για τη διερεύνηση τρόπων ενίσχυσης της συνεργασίας στους τομείς του κατασκευών, της ενέργειας, των επενδύσεων και των μεταφορών.
Στο πλαίσιο αυτό, συμφωνήθηκε ότι θα συνεχιστεί η εκπαίδευση στελεχών της λιβυκής ακτοφυλακής στην Ελλάδα, με αντικείμενο τη ναυτική αποτροπή και τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών.
Επεσήμαναν, τέλος, τον εποικοδομητικό ρόλο της Ελλάδας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ως εκλεγμένου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας, για την επίτευξη ενότητας και σταθερότητας στη Λιβύη, με απώτερο στόχο να καταστεί η Μεσόγειος θάλασσα ειρήνης και ευημερίας.
Η μυστική επίσκεψη
Ένα μήνα μετά, δηλαδή τον Οκτώβριο του 2025 υπό όρους άκρας μυστικότητας ο γιος του στρατάρχη Χαφτάρ και αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της Ανατολικής Λιβύης, Καλέντ Χαφτάρ επισκέφθηκε την Αθήνα όπου και πραγματοποίησε έναν κύκλο επαφών.
Μεταξύ αυτών η συνάντηση με τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια και τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας Στρατηγό Δημήτριο Χούπη.
Σύμφωνα με το libyaupdate κατά τη διάρκεια της συνάντησης οι δύο πλευρές συζήτησαν τρόπους ενίσχυσης της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των Λιβυκών Ενόπλων Δυνάμεων και των Ελληνικών, αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με μια σειρά ζητημάτων κοινού ενδιαφέροντος με στόχο την από κοινού υποστήριξη των προσπαθειών για ασφάλεια και σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Η «οργή» της Λιβύης
Η επίσκεψη που ακολούθησε και στην ουσία τα όσα ακολούθησαν «εξόργισαν» μία πλευρά της Λιβύης. Αφορμή στάθηκε η επίσκεψη του Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, Αγκίλα Σαλέχ στην Αθήνα.
Κατά τη συνάντηση αμφότερες πλευρές αναφέρθηκαν στις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας-Λιβύης και τόνισαν ότι η άμεση γειτνίαση των δύο χωρών καθιστά αναγκαία τη συνέχιση διεξαγωγής ειλικρινούς διαλόγου και τη συνεργασία σε σειρά θεμάτων.
Στο περιθώριο της συνάντησης, ο Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση, κάτι που όπως φάνηκε εκνεύρισε την Άγκυρα, ήταν το ότι έκανε λόγο για οριστική επίλυση του Λιβυκού μέσω της διεξαγωγής ελεύθερων και δίκαιων εκλογών, χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις, για την ανάδειξη μιας αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης και επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας αναφορικά με το ανυπόστατο, άκυρο και παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, σημειώνοντας ότι πρόκειται για θέση και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο»
Ο Σάλεχ είναι αυτός που είχε δηλώσει ανοιχτά πως η Βουλή είναι η μοναδική αρχή που έχει την αρμοδιότητα να κυρώνει διεθνείς συμφωνίες, επαναλαμβάνοντας πως το τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε η κυβέρνηση του Φαγέζ αλ Σάρατζ δεν κατατέθηκε ποτέ στη Βουλή ούτε εγκρίθηκε από αυτήν και, ως εκ τούτου, είναι νομικά άκυρο και μη δεσμευτικό για το λιβυκό κράτος.
Ως αποτέλεσμα, λιβυκά μέσα έσπευσαν να κατηγορήσουν την Ελλάδα, μέσω αξιωματούχων φιλικά προσκείμενων στον Χαφτάρ, «κατάφωρη παρέμβαση της Ελλάδας στις εσωτερικές υποθέσεις της Λιβύης».
Μείωση μεταναστευτικών ροών
Αυτό, πάντως, που φαίνεται να λειτούργησε ιδιαίτερα θετικά ως αποτέλεσμα της επανέναρξης των συνομιλιών -πλην κάποιων εξαιρέσεων- είναι η σταδιακή μείωση των μεταναστευτικών ροών από το Τομπρούκ, νότια της Κρήτης.
Αυτό μεταφράζεται ως εξής: Σύμφωνα με πληροφορίες της «Ν», από την συνάντηση του Ιουλίου μεταξύ Γεραπετρίτη – Χαφτάρ, δηλαδή από τις 11/07/2025 έως και 26/03/2026, ο αριθμός των ατόμων αγγίζει τα 12.799 άτομα (253 περιστατικά), ενώ μόλις σε τρεις μήνες, δηλαδή Μάιο μέχρι και τη συνάντηση στις 10/07/2025 (μήνες που σημειώθηκε έξαρση του φαινομένου) άγγιζαν τα 6853 άτομα.
Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα επιχειρεί να οικοδομήσει γέφυρες σε ένα κατακερματισμένο τοπίο, γνωρίζοντας όμως ότι κάθε της κίνηση παρακολουθείται στενά, όχι μόνο από τη Βεγγάζη και την Τρίπολη, αλλά και από την Άγκυρα.
