Steve Jobs Vs Αλγόριθμος «Homo Hephaestus»

Οι Μεταφορές είναι το απόγειο της ικανότητάς μας για συμβολική σκέψη. Ένας τεράστιος αριθμός δημιουργικών ανακαλύψεων είναι αποτέλεσμα του αναλογικού τρόπου σκέψης. Ορισμένες από τις πιο δημιουργικές εξελίξεις προκύπτουν όταν μια ιδέα που δουλεύει καλά σε ένα τομέα μεταφυτεύεται σε άλλο τομέα. Η σημασία που αποδίδει ο Αριστοτέλης στη Μεταφορά συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο μελέτης κορυφαίων ερευνητών.

Ο Edward Wilson στο βιβλίο του The Origins of Creativity σημειώνει ότι «Χωρίς την εφεύρεση της γλώσσας, θα είχαμε παραμείνει ζώα. Χωρίς Μεταφορές θα ήμασταν ακόμη βάρβαροι. Οι Μεταφορές είναι ο μηχανισμός με τον οποίο δημιουργούνται νέες λέξεις, συνδυασμοί νέων λέξεων και νέες σημασίες λέξεων […] Ενώ οι Θετικές και οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες έρχονται πιο κοντά, η συνέργεια μεταξύ τους επιταχύνεται […] Τα νέα πεδία συνδυάζουν την επιστημονική ανακάλυψη με τις καινοτομίες και τις δημιουργικές ιδέες των Ανθρωπιστικών Σπουδών».

Στο βιβλίο του The Book of Why: The New Science of Cause and Effect, ο Judea Pearl χρησιμοποιεί τη «Σκάλα της Αιτίας και του Αποτελέσματος» (Ladder of Causation) ως την κεντρική Μεταφορά της θεωρίας του. Όπως σημειώνει ο Judea Pearl, πριν περίπου 50.000 χιλιάδες χρόνια ο άνθρωπος απέκτησε την ικανότητα να φαντάζεται (το τρίτο και ψηλότερο επίπεδο στη «Σκάλα της Αιτίας και του Αποτελέσματος») γεγονός που επιτάχυνε την εξέλιξη του ανθρώπου και μας προετοίμασε για περαιτέρω επαναστάσεις στη γεωργία και την επιστήμη.

Ο Yuval Noah Harari στο βιβλίο του Sapiens: Μια Σύντομη Ιστορία του Ανθρώπου, αναφέρει ότι «Το πραγματικά μοναδικό χαρακτηριστικό της γλώσσας μας είναι η ικανότητα να μεταδίδει πληροφορίες για πράγματα που δεν υπάρχουν – η ικανότητα να μιλάμε για φανταστικά πράγματα.»

Ο Antonio Damassio –ένας από τους κορυφαίους νευροψυχολόγους– σημειώνει ότι η υποκειμενικότητα (subjectivity) και η ολοκληρωμένη εμπειρία (integrated experience) είναι τα βασικά συστατικά της συνειδητότητας (consciousness). Στην απουσία κάποιου βαθμού ολοκληρωμένης εμπειρίας, είναι αδύνατο να επιτευχθεί ο αναστοχασμός (reflection) και η διάκριση (discernment) που χρειάζονται για τη δημιουργικότητα.

Ο δημιουργικός μηχανισμός της Μεταφοράς διαπερνά τα σύνορα μεταξύ των επιστημονικών πεδίων, διευρύνει τις έννοιες, επεκτείνει τις σημασίες, οικοδομεί συσχετισμούς, συγκρίνει τον κόσμο που παρατηρούμε με ένα κόσμο που μπορούμε να φανταστούμε (counterfactual – what if things had been different?), δημιουργεί εναλλακτικά σενάρια, μεταφέρει το νόημα σε διαφορετικά πλαίσια και καταστάσεις. Οι ειδικοί χτίζουν μοντέλα που κάνουν χρήση της αναλογίας, της μεταφοράς και της οπτικής απεικόνισης (visual imagery). Με τη χρήση μεταφορών και αναλογιών, μπορούμε να σπάσουμε μοτίβα, παγιωμένες αντιλήψεις και υπάρχοντες κανόνες, ανοίγοντας εντελώς νέα κανάλια και τρόπους σκέψεις και προσφέροντας δυνατές, ριζοσπαστικές λύσεις.

Για παράδειγμα, με τη βοήθεια της Μεταφοράς μπορούμε να: α)Επινοήσουμε νέες μεθόδους για το μετασχηματισμό των ακατέργαστων υλικών, τη μεταποίηση των προϊόντων και τον πολλαπλασιασμό της παραγόμενης αξίας και β)προβλέψουμε ή/και μεγιστοποιήσουμε τον αντίκτυπο μιας δράσης ή μιας πολιτικής δημιουργώντας και αξιολογώντας διαφορετικές επιλογές.
Τα όποια συμπεράσματα από το γεγονός ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει νικήσει τους παγκόσμιους πρωταθλητές σε παιγνίδια που απαιτούν κυρίως μεγάλη υπολογιστική–συνδυαστική ισχύ (σκάκι, Jeopardy και Go) δεν μπορούν αβασάνιστα να επεκταθούν και στη δημιουργική σκέψη. Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να έχει τη «διαίσθηση» κατά πόσο κινείται στη σωστή κατεύθυνση όταν βρεθεί σε αχαρτογράφητα νερά; Μπορεί να δημιουργήσει σε εντελώς άγνωστα ή/και απρόβλεπτα περιβάλλοντα; Θα αποκτήσει ποτέ ο Αλγόριθμος την καινοτομικότητα ενός Steve Jobs; Η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα Μεγάλα Δεδομένα και οι Αλγόριθμοι αναλύουν όλα τα στοιχεία και εντοπίζουν μοτίβα – το πρώτο βήμα της διαίσθησης. Όπως σημειώνει ο Jonas Salk «Η διαίσθηση θα πει στο σκεπτόμενο μυαλό προς τα πού να κοιτάξει μετά».

Κορυφαίοι παγκοσμίως εμπειρογνώμονες από διάφορους επιστημονικούς κλάδους υποστηρίζουν ότι σε λίγες δεκαετίες ο Αλγόριθμος μπορεί να αποκτήσει μεταφυσικές ικανότητες – μιλούν ακόμη και για «ηθικά ρομπότ». Εδώ υπάρχει μια παραδοξότητα. Πότε θα μπορέσει ο Αλγόριθμος να φτιάξει ένα ανθρωπόμορφο ειδώλιο (τον Άνθρωπο Λιοντάρι) –έστω ένα «αλγοριθμόμορφο» αγαλματίδιο– όπως έκανε ο Homo sapiens πριν 35.000 χρόνια στο σπήλαιο Στάντελ στη Γερμανία; Ο Άνθρωπος των σπηλαίων δεν είχε Μεγάλα Δεδομένα, δεν είχε κανένα δεδομένο – είχε μια απλή, δημιουργική ιδέα. Ένα από τα πρώτα δείγματα μεταφορικής σκέψης. Πότε θα μπορέσει ο Αλγόριθμος να αποκτήσει την ικανότητα να δημιουργεί νέες Μεταφορές; Μετά από 35.000 χρόνια; Μια μέρα ο Αλγόριθμος μπορεί να γίνει Θεός… ένας από τους 12 Θεούς του Ολύμπου, ο «Homo Hephaestus»… μπορεί ακόμα και να αναβαθμιστεί και να γίνει ο Homo Zeus και να κατακτήσει όχι μόνο τον Όλυμπο αλλά και το μυθικό Σύμπαν!

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας

TAGS:
Print Friendly and PDF

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ