Η Ισπανία συγκλονίζεται από το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα μετά την σύγκρουση δύο τρένων που έχει κοστίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 68 ανθρώπους ενώ εκατοντάδες επιβάτες είναι τραυματίες.
Σε εξέλιξη βρίσκεται η διερεύνηση του τι συνέβη με τα πρώτα στοιχεία να δείχνουν ένα συνδυασμό τεχνικών προβλημάτων αλλά και μοιραίων ανθρώπινων λαθών που οδήγησαν στην τραγωδία. Ας ρίξουμε μια ματιά στα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου και ασφαλείας του σιδηροδρομικού δικτύου της Ισπανίας, στην ταυτότητα του τρένου που προκάλεσε την καταστροφή και στην αλυσίδα των γεγονότων που οδήγησαν στη σύγκρουση.
Το ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο χρησιμοποιεί μια σειρά από ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου, σηματοδότησης και ασφάλειας, ανάλογα με τον τύπο της γραμμής (συμβατική ή υψηλής ταχύτητας) και το επίπεδο εκσυγχρονισμού της: Συνδυάζει ευρωπαϊκά συστήματα ελέγχου τρένων, παλαιότερα εθνικά συστήματα προστασίας, ηλεκτρονικούς μηχανισμούς σηματοδότησης και κέντρα τηλεδιοίκησης. Το ποια συστήματα είναι εγκατεστημένα εξαρτάται εκτός από τον τύπο της γραμμής και από το είδος της κυκλοφορίας σε αυτή.
1 ASFA (Anuncio de Señales y Frenado Automático):
* Είναι το εθνικό σύστημα ασφαλείας της Ισπανίας
* Λειτουργεί μεμονωμένα (διακοπτόμενα) μέσω μαγνητικών «φάρων» (balises) τοποθετημένων στις ράγες
* Εάν ο μηχανοδηγός αγνοήσει μια προειδοποίηση ή ένα σήμα ταχύτητας, το ASFA ενεργοποιεί αυτόματα τα φρένα έκτακτης ανάγκης. Χρησιμοποιείται κυρίως στο συμβατικό δίκτυο αλλά και ως εφεδρικό σύστημα (backup) στις γραμμές υψηλής ταχύτητας
2. ERTMS / ETCS (European Rail Traffic Management System):
* Είναι το σύγχρονο, ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης και ελέγχου της κυκλοφορίας των τρένων.
* Η Ισπανία διαθέτει ένα από τα πιο εκτεταμένα δίκτυα εξοπλισμένα με ERTMS στην Ευρώπη.
* Επιτρέπει στα τρένα να αναπτύσσουν ταχύτητες έως και 350 χλμ/ώρα (στο Επίπεδο 2 – Level 2), ελέγχοντας συνεχώς τη θέση και την ταχύτητα του συρμού και παρεμβαίνοντας αυτόματα αν ο οδηγός ξεπεράσει τα όρια ασφαλείας.
3. LZB (Linienzugbeeinflussung):
* Πρόκειται για ένα παλαιότερο γερμανικό σύστημα συνεχούς επίβλεψης και ελέγχου ταχύτητας.
* Εγκαταστάθηκε ιστορικά στην πρώτη γραμμή υψηλής ταχύτητας της Ισπανίας (Μαδρίτη–Σεβίλλη). Μεταδίδει συνεχώς δεδομένα στον θάλαμο οδήγησης, επιτρέποντας ταχύτητες έως 300 χλμ/ώρα. Το σύστημα αυτό αντικαθίσταται σταδιακά από το ERTMS. Παρακολουθεί συνεχώς την ταχύτητα και τις οδηγίες κίνησης και εάν το τρένο κινηθεί εκτός των επιτρεπόμενων ορίων μπορεί να επέμβει με πέδηση
4. GSM-R: Το εξειδικευμένο πρότυπο ψηφιακών κινητών επικοινωνιών που χρησιμοποιείται για την ασφαλή μετάδοση φωνής και δεδομένων μεταξύ των μηχανοδηγών και των κέντρων διοίκησης και ελέγχου.
5. Συστήματα αλληλεξάρτησης (Interlockings) και αυτόματου ελέγχου τμημάτων γραμμής (BCA): Μηχανογραφημένος εξοπλισμός που είναι εγκατεστημένος κατά μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών καθώς και συστήματα διαχείρισης των τμημάτων της γραμμής τα οποία αποτρέπουν την ταυτόχρονη παρουσία πολλών τρένων στο ίδιο τμήμα ή τη χάραξη αντικρουόμενων διαδρομών.
6. CTC — Κεντρικός έλεγχος κυκλοφορίας: Από τα κέντρα ελέγχου, οι χειριστές παρακολουθούν και ρυθμίζουν την κυκλοφορία σε πραγματικό χρόνο, τηλεχειρίζονται σήματα και αλλαγές τροχιάς και διαχειρίζονται τις διαδρομές. Στην Ισπανία το CTC συνεργάζεται με τα συστήματα σηματοδότησης και τους αλληλομανδαλωτές· δεν είναι από μόνο του σύστημα αυτόματης προστασίας του τρένου
Η αλυσίδα των λαθών
Στο πολύνεκρο δυστύχημα της 28ης Οκτωβρίου η αλληλουχία των τεχνικών και ανθρώπινων αστοχιών εντοπίζεται στα εξής σημεία:
Tεχνική βλάβη (Αστοχία Υπολογιστών): Το κεντρικό σύστημα αυτόματης προστασίας συρμών LZB παρουσίασε ξαφνική βλάβη λόγω προβλήματος επικοινωνίας στους υπολογιστές, με αποτέλεσμα να «τυφλωθεί» και να θέσει αυτόματα σε ακινητοποίηση όλα τα τρένα (συνολικά έξι) που κινούνταν σε μια ζώνη 69 χιλιομέτρων.
Η ακινητοποίηση του προπορευόμενου τρένου: Λόγω του «μπλακ-άουτ» το τρένο της ιδιωτικής εταιρείας Iryo σταμάτησε κανονικά στις γραμμές λίγο μετά τον σταθμό της Ούρδα. Ωστόσο εξαιτίας μιας δευτερεύουσας τεχνικής αστοχίας ο συρμός αυτός δεν μπορούσε να επανεκκινήσει.
Η Παράκαμψη Πρωτοκόλλου: Μετά την πτώση του LZB η διαχείριση της κυκλοφορίας πέρασε σε χειροκίνητο έλεγχο από το Κέντρο Ελέγχου της Μαδρίτης (Atocha). Το πρωτόκολλο ασφαλείας επέβαλλε στα τρένα να προχωρούν μόνο με οπτική επαφή και μέγιστη ταχύτητα 40 χλμ/ώρα. Αντίθετα ο ελεγκτής κυκλοφορίας που σύμφωνα με πληροφορίες επιβλεπόταν και από δεύτερο συνάδελφο του έδωσε σειρά λανθασμένων οδηγιών στους μηχανοδηγούς των τρένων με αποκορύφωμα την λανθασμένη εντολή στον μηχανοδηγό του τρένου Renfe AVE να συνεχίσει το δρομολόγιό του με κανονική ταχύτητα χωρίς κανείς να γνωρίζει ακόμη πώς προέβη σε αυτή την απόφαση ενώ είχε στη διάθεση του μια σειρά από δεδομένα και ενδείξεις που υπεδείκνυαν ότι έπρεπε να πράξει το αντίθετο όπως το γεγονός ότι φαινόταν στο σύστημα ελέγχου ότι το τρένο πάνω στο οποίο τελικά έπεσε το Renfe AVE ήταν σταματημένο.
Το τρένο «βολίδα»
Το Renfe AVE (Alta Velocidad Española) είναι το κορυφαίο δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας της Ισπανίας, το οποίο λειτουργεί από την κρατική σιδηροδρομική εταιρεία Renfe. Αναπτύσσει κανονική ταχύτητα έως 300 – 310 χλμ./ώρα με ορισμένους συρμούς πιστοποιημένους ακόμη και για υψηλότερες ταχύτητες. Το ακρωνύμιο AVE σημαίνει Alta Velocidad Española, αλλά αποτελεί και λογοπαίγνιο με τη ισπανική λέξη ave που σημαίνει «πτηνό».
Το τρένο Προσφέρει κατηγορίες θέσεων Standard και Confort, δωρεάν Wi-Fi, πρίζες ρεύματος, βαγόνι-καφέ/μπαρ, καθώς και πρόσβαση σε αίθουσες αναμονής VIP (Sala Club) για τα εισιτήρια ανώτερης κατηγορίας. Η κράτηση θέσης είναι υποχρεωτική και στα περισσότερα δίκτυα εφαρμόζεται έλεγχος αποσκευών με ακτίνες Χ πριν την επιβίβαση.
Πηγή: Naftemporiki.gr
