Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο. Φρόντισε, όμως, να καταστήσει σαφές ότι η σημερινή ψήφος αφορά τον ίδιο: «Κάντε σαν να είμαι υποψήφιος», επαναλάμβανε στις τελευταίες προεκλογικές παρεμβάσεις του.
Οι Αμερικανοί καλούνται σήμερα στις κάλπες για μια αναμέτρηση που θα καθορίσει πόση ελευθερία κινήσεων θαδιατηρήσει ο πρόεδρος —και πόσα εμπόδια θα συναντήσει— στα δύο τελευταία χρόνια της δεύτερης θητείας του.
Οι Δημοκρατικοί προσέρχονται με προσδοκίες επιστροφής στην πλειοψηφία της Βουλής των Αντιπροσώπων και με μια ευκαιρία που πριν από έναν χρόνο έμοιαζε μακρινή: να ανακτήσουν και τη Γερουσία. Οι Ρεπουμπλικανοί επιχειρούν να συγκρατήσουν τις απώλειες από την ακρίβεια, τη δυσαρέσκεια για την οικονομία και τον αντιδημοφιλή πόλεμο στο Ιράν.
Σχεδόν 58 εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη ψηφίσει προκαταβολικά, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο. Τα πρώτα εκλογικά τμήματα σε πολιτείες της ανατολικής ακτής ανοίγουν στις 13:00 ώρα Ελλάδος.
Μια κάλπη για την εξουσία του προέδρου
Σήμερα ανανεώνεται το σύνολο των 435 εδρών της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ κρίνονται και 35 έδρες της Γερουσίας.
Στη Γερουσία, οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν πλειοψηφία 53 εδρών έναντι 47 των Δημοκρατικών, στους οποίους συνυπολογίζονται δύο ανεξάρτητοι. Για να περάσει ο έλεγχος στην αντιπολίτευση, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών.
Η αλλαγή πλειοψηφίας έστω και στο ένα σώμα θα μεταβάλει ουσιαστικά τους συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον.
Με τη Βουλή υπό τον έλεγχό τους, οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν ισχυρό διαπραγματευτικό ρόλο στις αποφάσεις για δαπάνες και χρηματοδότηση του ομοσπονδιακού κράτους, καθώς και τη δυνατότητα να κινήσουν κοινοβουλευτικές έρευνες για την κυβέρνηση και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του προέδρου. Με πλειοψηφία και στη Γερουσία, θα μπορούν να εμποδίζουν διορισμούς, περιλαμβανομένων υποψηφίων για το Ανώτατο Δικαστήριο, εφόσον προκύψει κενή θέση.
Ο Τραμπ έδωσε ήδη μια πρόγευση της σύγκρουσης που μπορεί να ακολουθήσει, δηλώνοντας ότι θα ασκεί «βέτο στα πάντα» εάν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν την εξουσία στο Κογκρέσο.
Η οικονομία αλλάζει τον εκλογικό χάρτη
Το κόστος διαβίωσης εξελίσσεται σε κεντρική αδυναμία των Ρεπουμπλικανών. Ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο υποσχόμενος οικονομική ανακούφιση, αλλά οι υψηλές τιμές και οι επιπτώσεις του πολέμου στην ενέργεια πιέζουν τα νοικοκυριά.
Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις των New York Times και του Πανεπιστημίου Siena σε επτά κρίσιμες πολιτείες, μόλις το 38% των πιθανών ψηφοφόρων εγκρίνει το έργο του προέδρου. Πρόκειται για ιδιαίτερα χαμηλή επίδοση, δεδομένου ότι ο Τραμπ είχε κερδίσει τις πέντε από αυτές τις πολιτείες με διψήφιες διαφορές το 2024.
Στο ζήτημα του κόστους διαβίωσης, οι Δημοκρατικοί εμφανίζουν συνολικό προβάδισμα εννέα μονάδων στις επτά πολιτείες και υπερέχουν σε καθεμία ξεχωριστά.
Αυτό εξηγεί γιατί η μάχη έχει μεταφερθεί ακόμη και σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικά προπύργια. Το Τέξας δεν έχει εκλέξει Δημοκρατικό στη Γερουσία από το 1988. Το Κάνσας από το 1932. Και στις δύο πολιτείες, οι τελευταίες έρευνες δίνουν προβάδισμα στους Δημοκρατικούς υποψηφίους.
Οι 7 πολιτείες στο επίκεντρο
Ο χάρτης των τελευταίων δημοσκοπήσεων δείχνει πολλαπλές διαδρομές για την αντιπολίτευση προς την πλειοψηφία:
- Τέξας: Ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο προηγείται του Ρεπουμπλικανού Κεν Πάξτον με 50% έναντι 43%, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση NYT/Siena.
- Μέιν: Ο Δημοκρατικός Τρόι Τζάκσον συγκεντρώνει 51%, έναντι 45% της Ρεπουμπλικανής γερουσιάστριας Σούζαν Κόλινς.
- Κάνσας και Οχάιο: Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται μπροστά στις ίδιες έρευνες.
- Αλάσκα: Η Δημοκρατική Μέρι Πελτόλα διατηρεί μικρό προβάδισμα έναντι του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Νταν Σάλιβαν.
- Άιοβα: Η αναμέτρηση εμφανίζεται ουσιαστικά ισόπαλη.
- Μίσιγκαν: Ο Δημοκρατικός Αμπντούλ Ελ Σαγιέντ καταγράφει διψήφιο προβάδισμα, αλλά η έρευνα ολοκληρώθηκε πριν από την τελευταία εσωκομματική κρίση.
- Η Βόρεια Καρολίνα, όπου οι δημοσκοπήσεις δίνουν εδώ και καιρό προβάδισμα στον Δημοκρατικό υποψήφιο, δεν περιλαμβανόταν σε αυτόν τον κύκλο ερευνών.
Οι μετρήσεις, πάντως, δεν αποτελούν αποτέλεσμα κάλπης. Υπάρχουν ακόμη αναποφάσιστοι, ενώ όσοι αποφάσισαν μόλις τον τελευταίο μήνα ευνοούν τους Ρεπουμπλικανούς κατά εννέα μονάδες. Οι Δημοκρατικοί έχουν επίσης λόγους να θυμούνται το 2020, όταν η Κόλινς κέρδισε άνετα στο Μέιν, παρά τις δυσμενείς γι’ αυτήν δημοσκοπήσεις.
Τέξας: «Αν χάσουμε εδώ, χάνουμε την Αμερική»
Η ένταση της αναμέτρησης αποτυπώνεται στο Τέξας, όπου σχεδόν 7,5 εκατομμύρια πολίτες ψήφισαν κατά την περίοδο της πρόωρης ψηφοφορίας.
Ο Ταλαρίκο ολοκλήρωσε την εκστρατεία του στο Όστιν, παρουσιάζοντας τη μάχη ως σύγκρουση με την ισχύ του χρήματος και τον Έλον Μασκ, τον μεγαλύτερο υποστηρικτή του αντιπάλου του. Σύμφωνα με το CNN, ο Μασκ έχει διαθέσει περισσότερα από 168 εκατ. δολάρια για τη συγκεκριμένη αναμέτρηση.
«Είμαστε το αουτσάιντερ. Κυριολεκτικά αντιμετωπίζουμε τον πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο», είπε ο υποψήφιος των Δημοκρατικών, υποσχόμενος μια νίκη που θα αιφνιδιάσει τη χώρα.
Ο Πάξτον περιέγραψε το διακύβευμα με υπαρξιακούς όρους: «Δεν υπερβάλλω όταν λέω ότι αν χάσουμε το Τέξας, θα χάσουμε την Αμερική».
Μίσιγκαν: Η ρήξη που σκιάζει την τελική ευθεία
Στο Μίσιγκαν, οι Δημοκρατικοί καλούνται να διαχειριστούν μια αιφνίδια εσωκομματική σύγκρουση. Η βουλευτής Χέιλι Στίβενς, η οποία είχε χάσει οριακά τις προκριματικές από τον Ελ Σαγιέντ και αρχικά τον είχε στηρίξει, ανακοίνωσε την Κυριακή ότι υποστηρίζει τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Ρότζερς.
Η ρήξη συνδέεται με τις διαφωνίες για το Ισραήλ, τις δημόσιες αντιπαραθέσεις των δύο και την ακύρωση μιας κοινής εμφάνισης που προοριζόταν να συμβολίσει την ενότητα.
Τη Δευτέρα, η Στίβενς υπερασπίστηκε εκ νέου την απόφασή της, κατηγορώντας την κομματική ηγεσία ότι τιμωρεί τη διαφωνία. Η κίνησή της έχει προκαλέσει καταδίκη από κορυφαίους Δημοκρατικούς και παραιτήσεις συνεργατών της.
Το ερώτημα είναι εάν η αποστασιοποίησή της θα μετακινήσει ψηφοφόρους ή εάν θα συσπειρώσει τελικά τους Δημοκρατικούς γύρω από τον Ελ Σαγιέντ.
Αλάσκα: Κινητοποίηση και δικαστική αντιπαράθεση
Στην Αλάσκα, η Πελτόλα έκλεισε την εκστρατεία της καλώντας τους υποστηρικτές της να βοηθήσουν συμπολίτες τους να φτάσουν στις κάλπες, ιδιαίτερα όσους αντιμετωπίζουν δυσκολίες μετακίνησης.
Η αναμέτρηση έχει επιβαρυνθεί από δημοσίευμα των New York Times για φερόμενη εμπλοκή της εκστρατείας της στην υποψηφιότητα δεύτερου άνδρα με το όνομα Νταν Σάλιβαν, με στόχο τη σύγχυση των ψηφοφόρων. Η ίδια αρνείται ότι γνώριζε οτιδήποτε για το καταγγελλόμενο σχέδιο.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιχείρησε δικαστικά να εμποδίσει την επικύρωση ενδεχόμενης ήττας του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ομοσπονδιακή δικαστής απέρριψε την προσφυγή την Κυριακή.
Ξεχωριστά, τη Δευτέρα το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε επείγον αίτημα της κυβέρνησης να τεθούν στην άκρη δυνητικά χιλιάδες ψηφοδέλτια στην Καλιφόρνια, για τα οποία το υπουργείο Δικαιοσύνης προέβαλε τον ισχυρισμό ότι μπορεί να προέρχονταν από μη Αμερικανούς πολίτες, σύμφωνα με το CNN.
Η τελευταία εικόνα του Τραμπ και το πρώτο βήμα προς το 2028
Στην τελευταία μεγάλη παρέμβασή του πριν από την κάλπη, ο Τραμπ επέλεξε τη δεξαμενή αντανάκλασης μπροστά στο Μνημείο Λίνκολν και πρόβαλε φωτογραφίες από τις παρεμβάσεις της κυβέρνησής του στην Ουάσιγκτον.
Η επιλογή προκάλεσε κριτική ακόμη και από τη Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, άλλοτε ένθερμη υποστηρίκτριά του. Όπως είπε στο CNN, ήταν «απολύτως λάθος μήνυμα» προς πολίτες που ανησυχούν για τη βενζίνη, το ντίζελ, την ασφάλιση και την περίθαλψή τους.
Η σημερινή κάλπη θα δείξει εάν αυτή η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα ευημερίας που προβάλλει ο Λευκός Οίκος και στην καθημερινότητα των ψηφοφόρων θα μετατραπεί σε απώλεια εξουσίας.
Παράλληλα, θα ανοίξει τη μάχη για το 2028: στους Ρεπουμπλικανούς, για τη διαδοχή του Τραμπ· στους Δημοκρατικούς, για το ποια πολιτική κατεύθυνση μπορεί να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε επιστροφή στον Λευκό Οίκο.
