Οι υβριδικές απειλές αφορούν ολόκληρη την ΕΕ και δεν περιορίζονται στις χώρες που βρίσκονται κοντά στη Ρωσία, δήλωσε στο ΚΥΠΕ η Λιθουανή Ευρωβουλεύτρια, Ράσα Γιουκνεβιτσιένε, επισημαίνοντας την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής αντιμετώπισης.
Η κα. Γιουκνεβιτσιένε, Ευρωβουλεύτρια του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και πρώην Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Λιθουανίας, ήταν εισηγήτρια της έκθεσης του Ευρωκοινοβουλίου για τον υβριδικό πόλεμο και την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας και των κρίσιμων υποδομών ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ, η οποία εγκρίθηκε στην Ολομέλεια του Σεπτεμβρίου.
Ερωτηθείσα για τη σοβαρότητα της απειλής και κατά πόσο η Ευρώπη είναι επαρκώς προετοιμασμένη, ανέφερε ότι δεν μπορεί να υπάρξει «100% προετοιμασία», καθώς οι συνθήκες και τα μέσα που χρησιμοποιούνται αλλάζουν συνεχώς. Ως παράδειγμα έφερε την εξέλιξη της εισβολής στην Ουκρανία, όπου το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί από τα «κλασσικά» άρματα μάχης στα drones, την αεράμυνα και τα όπλα μεγάλου βεληνεκούς.
Η Ευρωβουλεύτρια ανέφερε ότι το μήνυμα που μεταφέρεται από στρατιωτικούς χωρών του ΝΑΤΟ είναι πως «καμία πρωτεύουσα στην ΕΕ δεν είναι ασφαλής σήμερα». Όπως είπε, η απειλή είναι περισσότερο ορατή στις χώρες της ανατολικής πτέρυγας, ωστόσο, κατά την εκτίμησή της, η Ρωσία διαθέτει δυνατότητες που μπορούν να φτάσουν σε κάθε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα.
«Δεν πρόκειται μόνο για περιφερειακή άμυνα, πρόκειται για την κοινή ευρωπαϊκή μας άμυνα», ανέφερε, συνδέοντας το ζήτημα με την προστασία των κρίσιμων υποδομών και της κυριαρχίας της ΕΕ. Εκτίμησε ότι η υβριδική απειλή αυξάνεται, σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι αυξάνεται και η ευαισθητοποίηση γύρω από το θέμα.
«Ρωσικός Οίκος» και παραπληροφόρηση
Αναφερόμενη στην Κύπρο, η κα. Γιουκνεβιτσιένε υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών πρέπει να περιλαμβάνει και την εξέταση της λειτουργίας δομών ρωσικής επιρροής εντός της ΕΕ. Έκανε ειδική αναφορά στο Ρωσικό Πολιτιστικό Κέντρο στην Κύπρο, λέγοντας ότι αντίστοιχα κέντρα εξακολουθούν να λειτουργούν σε σειρά ευρωπαϊκών χωρών και πόλεων.
Η ίδια επικαλέστηκε δημόσιες εκτιμήσεις εσθονικών υπηρεσιών πληροφοριών, σύμφωνα με τις οποίες τέτοια κέντρα μπορούν να αξιοποιούνται από ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. Με αφορμή την παρουσία τους σε κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Κύπρος και το Βέλγιο, έθεσε το ερώτημα κατά πόσο οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν με επαρκή σοβαρότητα τις υβριδικές απειλές.
Παράλληλα, η κα. Γιουκνεβιτσιένε αναφέρθηκε σε ένα ευρύ φάσμα ενεργειών που μπορούν να εντάσσονται σε υβριδικές επιχειρήσεις, όπως δολιοφθορές, εμπρησμοί, παραπληροφόρηση, κυβερνοεπιθέσεις, παρεμβολές σημάτων, εισβολές drones, χρήση εκρηκτικών και αξιοποίηση ατόμων εντός ευρωπαϊκού εδάφους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, του YouTube, bloggers και μεγάλου αριθμού ψεύτικων λογαριασμών. Τόνισε ότι τέτοια εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τη Ρωσία για να ενισχύσουν κοινωνικές εντάσεις γύρω από θέματα όπως η μετανάστευση και να επηρεάσουν τον δημόσιο διάλογο.
Αναφερόμενη σε πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, η Ευρωβουλεύτρια υπογράμμισε ότι ορισμένες αναπαράγουν αφηγήματα που, κατά την εκτίμησή της, συμπίπτουν με θέσεις που προβάλλονται από το Κρεμλίνο, φέρνοντας ως παράδειγμα τοποθετήσεις του γερμανικού AfD για τη Ρωσία και την υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Η κα. Γιουκνεβιτσιένε είπε ότι η ΕΕ χρειάζεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη συγκεκριμένη απειλή και να αναπτύξει τόσο συμβατικά όσο και άλλα εργαλεία αντίδρασης. Σημείωσε ότι ο κυβερνοχώρος αποτελεί έναν τομέα στον οποίο η Ευρώπη διαθέτει ισχυρές δυνατότητες, προσθέτοντας ότι η ΕΕ θα πρέπει να απαντά πιο αποφασιστικά στις ενέργειες της Ρωσίας και να μην αποφεύγει την αντίδραση λόγω φόβου για περαιτέρω κλιμάκωση.
Παράλληλα, είπε ότι θα ήθελε οι κυβερνήσεις των κρατών μελών, να έχουν κοινή εικόνα για την κατάσταση. Χαρακτήρισε την υφιστάμενη κατάσταση ως «πόλεμο γκρίζας ζώνης», λέγοντας ότι η Ρωσία επιδιώκει να δρα κάτω από το κατώφλι που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ενεργοποίηση του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
Είπε ακόμη ότι οι υβριδικές δραστηριότητες μπορούν να αποσκοπούν στην πρόκληση φόβου στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και στην αλλαγή της στάσης της κοινής γνώμης απέναντι στην Ουκρανία. Αναφέρθηκε επίσης στην πιθανότητα παρεμβάσεων σε εκλογικές διαδικασίες, χαρακτηρίζοντας τις εκλογές στα κράτη μέλη πεδίο στο οποίο επιχειρείται άσκηση εξωτερικής επιρροής.
Λιθουανία, κρίσιμες υποδομές και ανάγκη ευρωπαϊκού συντονισμού
Αναφερόμενη στην εμπειρία της Λιθουανίας, η πρώην Υπουργός Εθνικής Άμυνας μίλησε για τα περιστατικά με μετεωρολογικά μπαλόνια από τη Λευκορωσία, τα οποία χρησιμοποιούνταν κυρίως για λαθρεμπόριο τσιγάρων. Επισήμανε ότι τα περιστατικά έχουν μειωθεί μετά τη λήψη μέτρων από τις λιθουανικές Αρχές.
Αναφέρθηκε επίσης στις μεταναστευτικές πιέσεις στα σύνορα Λιθουανίας-Λευκορωσίας από το 2021, τις οποίες χαρακτήρισε οργανωμένη εργαλειοποίηση μεταναστών από τη Λευκορωσία και τη Ρωσία. Είπε ότι η Λιθουανία αντέδρασε μεταξύ άλλων με την κατασκευή φυσικού φράκτη στα σύνορα και ότι οι ροές περιορίστηκαν, σημειώνοντας ωστόσο ότι η σχετική δυνατότητα μπορεί να ενεργοποιηθεί εκ νέου.
Πιο σοβαρό χαρακτήρισε το ζήτημα των drones, όπου αναφερόμενη σε πληροφορίες των λιθουανικών Αρχών και υπηρεσιών πληροφοριών σχετικά με το ενδεχόμενο επιχειρήσεων «ψευδούς σημαίας», κατά τις οποίες θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στρατιωτικός εξοπλισμός που να εμφανίζεται ως ουκρανικός, καθιστώντας δυσκολότερη την άμεση ταυτοποίηση της προέλευσης μίας επίθεσης.
Η Ευρωβουλεύτρια αναφέρθηκε ακόμη στην προστασία κρίσιμων υποδομών στη Λιθουανία, σημειώνοντας ότι έχει ενισχυθεί η ασφάλεια του τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου. Έκανε επίσης αναφορά στις ανησυχίες της χώρας της σχετικά με πυρηνικές εγκαταστάσεις στη γειτονική Λευκορωσία και στο ενδεχόμενο η πολιτική προστασία και η ασφάλεια να δοκιμαστούν ακόμη και μέσω περιστατικών που θα προκαλούσαν ανάγκη εκκένωσης περιοχών.
Κατά την κα. Γιουκνεβιτσιένε, ένα από τα βασικά ζητήματα είναι ο καλύτερος ευρωπαϊκός συντονισμός, ώστε περιστατικά που συμβαίνουν σε διαφορετικές χώρες να μην εξετάζονται αποκλειστικά ως μεμονωμένα γεγονότα. Έφερε ως παραδείγματα παρεμβολές σημάτων, περιστατικά με στρατιωτικά μέσα, απόπειρες πρόκλησης ζημιών σε σιδηροδρομικές υποδομές, εκρηκτικά και drones σε διαφορετικά κράτη.
Όπως είπε, η ΕΕ χρειάζεται μηχανισμούς που να επιτρέπουν τη συγκέντρωση της συνολικής εικόνας και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών.
Γεωργία και ευρωπαϊκή πορεία
Ως μέλος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Σύνδεσης ΕΕ-Γεωργίας του Ευρωκοινοβουλίου, ερωτηθείσα για τις εξελίξεις στη χώρα, η κα. Γιουκνεβιτσιένε τόνισε ότι η σημερινή πολιτική ηγεσία απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή πορεία, ενώ χαρακτήρισε τη γεωργιανή κοινωνία ως φιλοευρωπαϊκή. Αναφέρθηκε στις διαδηλώσεις, στις φυλακίσεις πολιτικών της αντιπολίτευσης και δημοσιογράφων, καθώς και στις σχετικές συζητήσεις στο Ευρωκοινοβούλιο.
Συνέδεσε τις εξελίξεις στη Γεωργία με τη ρωσική επιρροή στην περιοχή και ανέφερε ότι η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις και την κοινωνία των πολιτών. Είπε ακόμη ότι το καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης συνδέεται με την τήρηση συγκεκριμένων κριτηρίων από τη Γεωργία.
Κλείνοντας, η κα. Γιουκνεβιτσιένε υποστήριξε ότι η Ευρώπη χρειάζεται κοινή στρατηγική έναντι της Ρωσίας. Κατά την ίδια, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνδέεται άμεσα με τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης και η ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία πρέπει να συνεχιστεί.
Πηγή: ΚΥΠΕ
