Η Κατάσταση της Ένωσης συζητήθηκε την Τετάρτη στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο, με την Πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, να ανοίγει τη συζήτηση και την Πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να παρουσιάζει τις προτεραιότητες και τις νέες πρωτοβουλίες της ΕΕ για το επόμενο διάστημα.
Ανοίγοντας τη συζήτηση, η κα. Μέτσολα ανέφερε ότι η συγκεκριμένη στιγμή αποτελεί ευκαιρία να εξεταστεί που βρίσκεται σήμερα η Ευρώπη, ποια Ευρώπη επιδιώκει να οικοδομήσει και ποιες αποφάσεις απαιτούνται για το επόμενο διάστημα.
Η Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου σημείωσε ότι οι πολίτες αναμένουν από την ΕΕ να κάνει περισσότερα για την προστασία και τη στήριξή τους και να δίνει απαντήσεις σε ζητήματα ασφάλειας, ανταγωνιστικότητας, προσιτής στέγασης, ποιοτικών θέσεων εργασίας, κλίματος και συνόρων.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην προστασία των ευρωπαϊκών αξιών, του κράτους δικαίου και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, καθώς και στην ανάγκη η Ευρώπη να είναι περισσότερο ικανή να υπερασπίζεται τον εαυτό της, να στηρίζει την Ουκρανία και να προστατεύει τους πολίτες στον φυσικό και στον ψηφιακό χώρο.
Χαιρέτισε επίσης την παρουσία του Πρωθυπουργού του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος βρίσκεται στο Στρασβούργο και πρόκειται να απευθυνθεί ενώπιον των μελών του Ευρωκοινοβουλίου την Πέμπτη.
«Ισχυρότερη αλλά και πιο επισφαλής»
Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέφερε ότι η κατάσταση της Ένωσης είναι «ισχυρότερη από ποτέ», αλλά ταυτόχρονα μπορεί να μοιάζει «πιο επισφαλής από ποτέ», κάνοντας λόγο για μία περίοδο μεγάλων δυνατοτήτων αλλά και μεγάλων κινδύνων.
Έθεσε ως βασική κατεύθυνση την οικοδόμηση μίας περισσότερο ανεξάρτητης Ευρώπης, αναφερόμενη στην οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια, την άμυνα και τη δυνατότητα της ΕΕ να ενεργεί αυτόνομα σε ένα, όπως το χαρακτήρισε, ολοένα πιο εχθρικό διεθνές περιβάλλον.
Στο οικονομικό πεδίο, η κα. φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας πρώτη προτεραιότητα και ζήτησε ταχύτερη ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης και περαιτέρω μείωση της γραφειοκρατίας. Ανέφερε ότι οι 12 προτάσεις «Omnibus» που έχουν ήδη παρουσιαστεί εκτιμάται ότι μειώνουν τον διοικητικό φόρτο κατά περίπου €17 δισ. ετησίως και τάχθηκε υπέρ ενός συμφώνου κατά της προσθήκης πρόσθετων εθνικών απαιτήσεων στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Για την ενέργεια, είπε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει βιομηχανική δύναμη με διαρθρωτικά υψηλές τιμές και έθεσε ως στόχο τον διπλασιασμό του μεριδίου του ηλεκτρισμού έως το 2040. Πρόσθεσε ότι μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μειώσει τον λογαριασμό εισαγωγής ορυκτών καυσίμων κατά €260 δισ. τον χρόνο.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην εμπορική σχέση με την Κίνα, λέγοντας ότι το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ έχει φθάσει περίπου το €1 δισ. ημερησίως και ότι η Κομισιόν θα χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία της για την αποκατάσταση της ισορροπίας. Ανακοίνωσε επίσης τη δημιουργία νέας Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κρίσιμων Πρώτων Υλών με στόχο την εξασφάλιση και αποθήκευση υλικών που απαιτούνται, μεταξύ άλλων, για μπαταρίες, μικροκυκλώματα, καθαρές τεχνολογίες και άμυνα.
Νέα μέτρα για κλίμα και πυρκαγιές
Αναφερόμενη στην κλιματική αλλαγή, η Πρόεδρος της Κομισιόν είπε ότι το καλοκαίρι του 2026 επηρεάστηκε από ακραία φαινόμενα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Επικαλέστηκε στοιχεία για 660.000 καμένα εκτάρια, απώλεια περίπου 12 εκατ. τόνων καλλιεργειών και περισσότερους από 35.000 επιπλέον θανάτους κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα.
Ανακοίνωσε ότι τον επόμενο μήνα η Κομισιόν θα παρουσιάσει νέο πλαίσιο κλιματικής ανθεκτικότητας, στο πλαίσιο του οποίου θα προσδιοριστούν 100 από τις περισσότερο ευάλωτες περιοχές της Ευρώπης. Παράλληλα, ανακοίνωσε τη δημιουργία Συμμαχίας Κλιματικής Ασφάλισης, καθώς και Ευρωπαϊκού Σχεδίου για τους Καύσωνες, με έμφαση στην έγκαιρη προειδοποίηση, την υγειονομική ετοιμότητα και την προσαρμογή των πόλεων.
Για τη λειψυδρία, προανήγγειλε νέα Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Νερό, ενώ για τις δασικές πυρκαγιές ανέφερε ότι ομάδα έμπειρων πυροσβεστών και διασωστών θα εξετάσει την ετοιμότητα και την πρόληψη και θα καταθέσει προτάσεις, μεταξύ άλλων για τη δημιουργία μελλοντικού Ευρωπαϊκού Στόλου Πυρόσβεσης.
Νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφορούσε την ασφάλεια και την άμυνα, με την κα. φον ντερ Λάιεν να αναφέρεται σε κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, εμπρησμούς και περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, λέγοντας ότι όσο αυξάνεται το επίπεδο της απειλής τόσο πρέπει να αυξάνεται και η ευρωπαϊκή ετοιμότητα.
Ανακοίνωσε ότι μαζί με την Ύπατη Εκπρόσωπο θα προτείνει νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας, καθώς και ευρωπαϊκό μηχανισμό για την αντιμετώπιση περιστατικών που βρίσκονται κάτω από το κατώφλι ένοπλης επίθεσης. Έκανε λόγο για ένα «ευρωπαϊκό Άρθρο 4» ή Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια, μέσω του οποίου τα κράτη μέλη θα μπορούν να συνέρχονται για συντονισμένη αντίδραση.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν προανήγγειλε ακόμη προτάσεις για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας με συμμετοχή και εταίρων όπως ο Καναδάς, η Νορβηγία, η Ουκρανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Στο πεδίο της άμυνας ανακοίνωσε νέο Ευρωπαϊκό Μέσο για Στρατηγικές Δυνατότητες Υποστήριξης, πλήρως ευθυγραμμισμένο, όπως είπε, με το ΝΑΤΟ και με έμφαση σε τομείς όπως η αεράμυνα, η αντιπυραυλική άμυνα, οι στρατηγικές μεταφορές, ο εναέριος ανεφοδιασμός, το διάστημα και ο κυβερνοχώρος.
Στήριξη στην Ουκρανία
Για την Ουκρανία, η κα. φον ντερ Λάιεν δεσμεύθηκε για ενίσχυση της ανθρωπιστικής βοήθειας και της προστασίας του ενεργειακού εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα. Ανέφερε επίσης ότι συμφωνήθηκε αγορά αμερικανικών πυραύλων Patriot και ανακοίνωσε σχέδιο ανάπτυξης από κοινού με την Ουκρανία ενός αρθρωτού συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας. Πρόσθεσε ότι εναπομείναντα κονδύλια του SAFE θα χρησιμοποιηθούν για νέο πρόγραμμα κοινών έργων με ουκρανικές εταιρείες.
Παράλληλα, δήλωσε ότι η πίεση προς τη Ρωσία θα αυξηθεί, με έμφαση τόσο στις κυρώσεις όσο και στην αυστηρότερη εφαρμογή των υφιστάμενων περιοριστικών μέτρων και στην αντιμετώπιση των τρόπων παράκαμψης τους.
Γάζα και Δυτική Όχθη
Για τη Μέση Ανατολή, η Πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε στην ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και στη βία εποίκων στη Δυτική Όχθη, χαρακτηρίζοντας «απαράδεκτη» την απόφαση της ισραηλινής Κυβέρνησης να προχωρήσει το σχέδιο εποικισμού E1.
Αναγνώρισε ότι τα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να διαμορφώσουν τις αναγκαίες πλειοψηφίες για κοινή ευρωπαϊκή αντίδραση και σημείωσε ότι ο διχασμός περιορίζει τη δυνατότητα της ΕΕ να επηρεάζει τις εξελίξεις.
Τόνισε ότι μέσω της Ομάδας Δωρητών για την Παλαιστίνη και της πρωτοβουλίας Team Gaza υπήρξαν δεσμεύσεις σχεδόν €1 δισ. για την ανοικοδόμηση της Γάζας και τη στήριξη της Παλαιστινιακής Αρχής. Επανέλαβε τη στήριξη της ΕΕ στη λύση των δύο κρατών.
Νέο πλαίσιο για έκτακτες μεταναστευτικές πιέσεις
Στο μεταναστευτικό, η Πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε στις πιέσεις στα ανατολικά σύνορα, στη Μεσόγειο και στη Θέουτα και τόνισε ότι όλα τα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών είναι ευρωπαϊκά σύνορα.
Επανέλαβε ότι το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως, ενώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι παράτυπες αφίξεις μειώθηκαν κατά 55% τα τελευταία δύο χρόνια και κατά επιπλέον 35% το 2026.
Παράλληλα, ανακοίνωσε πρόταση για νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών, το οποίο θα αφορά περιπτώσεις μαζικών μετακινήσεων πληθυσμών που οργανώνονται και εργαλειοποιούνται. Όπως είπε, ο μηχανισμός θα ενεργοποιείται βάσει αυστηρών κριτηρίων και θα επιτρέπει περιορισμένη χρονικά ευελιξία στις συνήθεις διαδικασίες.
Προανήγγειλε επίσης ενίσχυση της Frontex, ιδίως στον τομέα των επιστροφών, βελτίωση της έγκαιρης προειδοποίησης και νέα Μεσογειακή Πρωτοβουλία για τις Δεξιότητες και τις Θέσεις Εργασίας των Νέων. Αναφέρθηκε ακόμη στη δημιουργία νέων «Γραφείων Gateway» σε χώρες εταίρους για ασφαλείς και νόμιμες οδούς μετανάστευσης.
Περιορισμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους
Στο πεδίο της ψηφιακής πολιτικής, η κα. φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η Κομισιόν θα προτείνει την Πέμπτη την «EU KIDS ACT», με διαφοροποιημένα επίπεδα προστασίας ανά ηλικία.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, η πρόταση θα προβλέπει μη πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 13 ετών, μη δυνατότητα προσωπικού λογαριασμού κάτω των 15 ετών και ειδικούς, γονικά εποπτευόμενους λογαριασμούς για ηλικίες 13 έως 15 ετών. Για τις ηλικίες 15 έως 18 ετών προβλέπεται, σημείωσε, υποχρέωση ασφαλούς σχεδιασμού από τις πλατφόρμες.
Διεύρυνση και υποψήφιες χώρες
Κλείνοντας, η Πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε στην προοπτική ένταξης χωρών όπως η Ουκρανία και η Μολδαβία, καθώς και των Δυτικών Βαλκανίων, ανακοινώνοντας ότι θα προταθούν οδικοί χάρτες για τις περισσότερο προχωρημένες υποψήφιες χώρες.
Τόνισε ότι η διαδικασία θα παραμείνει βασισμένη στην αξιοκρατία και ότι ο σεβασμός των αξιών της ΕΕ αποτελεί προϋπόθεση για την περαιτέρω πορεία των υποψηφίων χωρών.
Η κα. φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε τέλος τη διοργάνωση νέου «Συνεδρίου της Ευρώπης», με τη συμμετοχή προσωπικοτήτων από τον χώρο των γραμμάτων, των τεχνών, της επιστήμης, των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών, ενόψει της 70ής επετείου της Συνθήκης της Ρώμης το 2027.
Πηγή: ΚΥΠΕ
