Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε την Πέμπτη τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν στον δεύτερο κύκλο του εργαλείου «Δράση για την Ασφάλεια της Ευρώπης» (SAFE), με κονδύλι 21,3 δισ. ευρώ, ανοιχτό σε όλα τα κράτη μέλη. Μόλις η Κομισιόν λάβει τα ποσά-στόχους από τα κράτη μέλη, θα τα ενημερώσει για τις ενδεικτικές κατανομές εντός δύο εβδομάδων από την προθεσμία υποβολής.
Σύμφωνα με τις ανάγκες και τις εθνικές αμυντικές προτεραιότητές τους, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να αξιοποιήσουν τα κονδύλια του δεύτερου κύκλου και για την ενίσχυση της συνεργασίας με την Ουκρανία, συμπεριλαμβάνοντας κοινές προμήθειες με την Ουκρανία στα επενδυτικά τους σχέδια. Καλούνται επίσης να δώσουν προτεραιότητα στις επείγουσες ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας και των κρατών μελών σε συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας, drones και συστήματα αντι-drone, πυρομαχικά και πυραύλους.
Ο δεύτερος κύκλος εντάσσεται στα 150 δισ. ευρώ δανείων μακράς διάρκειας του SAFE, που εγκρίθηκαν τον Μάιο του 2025. Τον Νοέμβριο του 2025 τα κράτη μέλη υπέβαλαν τα σχέδια αμυντικής βιομηχανίας τους, με ορισμένα να ζητούν χαμηλότερα ποσά από τα αρχικώς συμφωνηθέντα. Μέχρι σήμερα η ΕΕ έχει εγκρίνει τις δανειακές συμφωνίες και των 19 κρατών μελών που αποφάσισαν να συμμετάσχουν, ενώ για τα 16 έχουν ήδη υπογραφεί. Η Κομισιόν έχει εκταμιεύσει σχεδόν 13,5 δισ. ευρώ σε 11 κράτη μέλη που είχαν ζητήσει προχρηματοδότηση.
Σχολιάζοντας τον δεύτερο κύκλο στη σημερινή μεσημεριανή ενημέρωση των συντακτών, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα Άμυνας, Τομά Ρενιέ, δήλωσε: «Ενθαρρύνουμε σαφώς τα κράτη μέλη να κάνουν ό,τι μπορούν για κοινά έργα». Πρόσθεσε ότι τα κονδύλια μπορούν να ωφελήσουν τις εθνικές αμυντικές βιομηχανίες αλλά και την Ουκρανία. «Νομίζω ότι μπορούμε να συνδυάσουμε και τα δύο συμφέροντα, αλλά, επαναλαμβάνω, τα δάνεια λαμβάνονται από τα κράτη μέλη», τόνισε.
Ο κ. Ρενιέ υπενθύμισε ότι τα δάνεια του SAFE συνάπτονται από τα ίδια τα κράτη μέλη και ότι η φιλοσοφία του μέσου ήταν εξαρχής οι κοινές προμήθειες. Η Ουκρανία, είπε, συνδέθηκε με το εργαλείο από την πρώτη ημέρα, ενώ ο πόλεμος εντείνεται. Η προτροπή για κοινά έργα συνδέεται, όπως σημείωσε, με όσα είχε ανακοινώσει η Πρόεδρος της Κομισιόν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης.
Ο εκπρόσωπος διευκρίνισε ότι ο κανονισμός δεν έχει τροποποιηθεί και πρόκειται απλώς για νέα πρόσκληση, επομένως τα κριτήρια παραμένουν τα ίδια. Ο Επίτροπος Άμυνας Αντρίους Κουμπίλιους έχει ήδη στείλει επιστολή εκ μέρους της Κομισιόν προς όλα τα κράτη μέλη, τα οποία μπορούν πλέον να εκφράσουν το ενδιαφέρον τους. Πρώτη προτεραιότητα, ανέφερε, είναι να αξιοποιηθούν πλήρως τα 21,3 δισ. ευρώ, και εξέφρασε την ελπίδα ότι θα υπάρξει ενδιαφέρον, δεδομένης της ανάγκης ενίσχυσης της ασφάλειας της Ευρώπης, σε στενό συντονισμό με την Ουκρανία.
Μετά την έκφραση ενδιαφέροντος, η Επιτροπή θα κατανείμει δίκαια και ενδεικτικά τα ποσά στα κράτη μέλη, τα οποία θα μπορούν στη συνέχεια να υποβάλουν πρόσθετα σχέδια SAFE. Η Κομισιόν θα τα αξιολογήσει εκ νέου. Για τα κριτήρια κατανομής σε περίπτωση που η ζήτηση υπερβεί τα διαθέσιμα κονδύλια, ο κ. Ρενιέ είπε ότι δεν γνωρίζει λεπτομερώς τα ακριβή κριτήρια του κανονισμού, τα οποία δεν πιστεύει ότι έχουν αλλάξει.
Ερωτηθείς για το πρόσθετο ποσό που ενδέχεται να ζητήσει η Ελλάδα, ο εκπρόσωπος απάντησε ότι δεν θα εμπλακεί στις διμερείς συζητήσεις με τα κράτη μέλη. «Η Ελλάδα μπορεί πλέον, όπως και όλα τα άλλα κράτη μέλη, να εκφράσει το ενδιαφέρον της και θα το δούμε από εκεί και πέρα», σημείωσε.
