Δεν του έφτασε του Ταγίπ Ερντογάν η υπόθεση των F-35 και η Άγκυρα ανοίγει νέο μέτωπο στην Ουάσιγκτον, βάζοντας στο τραπέζι ακόμη και τουρκικές φρεγάτες για το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.
Στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα (7-8 Ιουλίου), ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκάλυψε ότι συζήτησε προσωπικά με τον Ντόναλντ Τραμπ το ενδεχόμενο συνεργασίας στον τομέα της ναυπήγησης πολεμικών πλοίων.
Μίλησε, μάλιστα, ανοιχτά για φρεγάτες, κορβέτες και υποβρύχια που θα μπορούσαν να κατασκευαστούν σε τουρκικά ναυπηγεία.
Σύμφωνα με τον τουρκικό τύπο, ίσως να μην πρόκειται, πλέον, απλώς για μία τουρκική πρόταση.
Το «παράθυρο» για ξένα ναυπηγεία
Η πιθανότητα αγοράς φρεγατών από το εξωτερικό έρχεται μετά από προεδρικό υπόμνημα του Λευκού Οίκου τον Αύγουστο, το οποίο άνοιξε τον δρόμο στο Πεντάγωνο να εξετάσει ξένες σχεδιάσεις, επικαλούμενο λόγους «εθνικού συμφέροντος ασφαλείας».
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να παρακαμφθεί αμερικανικός νόμος που απαγορεύει την ένταξη πολεμικών πλοίων κατασκευασμένων στο εξωτερικό στον στόλο του αμερικανικού Ναυτικού.
Μετά την έκδοση του υπομνήματος, ο ασκών χρέη υπουργού Ναυτικού Hung Cao ανέθεσε στον αρμόδιο για έρευνα, ανάπτυξη και προμήθειες William Mahan να επιβλέψει μελέτη σχετικά με διεθνείς σχεδιάσεις πολεμικών πλοίων, πλοία μεταφοράς φορτίου τύπου roll-on/roll-off και δεξαμενόπλοια ανεφοδιασμού στη θάλασσα για τη Military Sealift Command.
Το ναυάγιο των Constellation
Και όλα αυτά μετά το ναυάγιο των φρεγατών Constellation, που ανέδειξε η Ναυτεμπορική σε ανάλυσή της.
Στα τέλη του περασμένου έτους, ο τότε υπουργός Ναυτικού John Phelan ακύρωσε το πρόγραμμα των φρεγατών Constellation-class (FFG-62) και προώθησε αντ’ αυτού το πρόγραμμα FFX, με στόχο τη δημιουργία μιας περιπολικής φρεγάτας βασισμένης στο National Security Cutter της Ακτοφυλακής.
Οι Constellation είχαν σχεδιαστεί, μεταξύ άλλων, για να καλύψουν την ανάγκη του Ναυτικού για ανθυποβρυχιακό πόλεμο από μονάδες επιφανείας.
Ωστόσο, το Αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό ακύρωσε το πρόγραμμα λόγω υπερβάσεων του κόστους αλλά και καθυστερήσεων.
Τρία κράτη στο αμερικανικό «κάδρο»
Σύμφωνα με το εξειδικευμένο αμερικανικό USNI News, η Ουάσιγκτον εξετάζει τρεις ξένες «συμμετοχές» για νέα κλάση φρεγατών του αμερικανικού Ναυτικού.
Την ιαπωνική Mogami, τη νοτιοκορεατική Chungnam και την τουρκική Istanbul. Ως προς την τουρκική υποψηφιότητα, αυτή μπήκε στη «λίστα» μετά τις επαφές της τουρκικής ηγεσίας με τον Τραμπ στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, οι ΗΠΑ εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να αξιοποιήσουν ξένη σχεδίαση και ξένα ναυπηγεία για τα πρώτα πλοία μιας νέας κλάσης πολεμικών πλοίων.
Το σχέδιο που εξετάζεται προβλέπει ακόμη και την κατασκευή έως δύο αρχικών πλοίων σε ξένα ναυπηγεία, πριν μεταφερθεί η γραμμή παραγωγής στις ΗΠΑ.
Το «Φινλανδικό μοντέλο»
Πρόκειται για το αποκαλούμενο «Φινλανδικό μοντέλο», όπου η ξένη τεχνογνωσία και επένδυση χρησιμοποιούνται ως γέφυρα για την ενίσχυση της αμερικανικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το τουρκικό ενδιαφέρον.
Η Άγκυρα μπορεί να μην έχει τις ίδιες οικονομικές δυνατότητες με τη Νότια Κορέα ούτε το τεχνολογικό πλεονέκτημα που προβάλλει η Ιαπωνία. Έχει όμως κάτι που θέλει να αξιοποιήσει, φιλόδοξη αμυντική και ναυπηγική βιομηχανία.
Η τουρκική πρόταση δεν περιορίζεται κατ’ ανάγκη στην κατασκευή ενός πλοίου. Στο αμερικανικό τραπέζι μπορεί να σημαίνει ναυπηγική συνεργασία, επενδύσεις, μεταφορά τεχνογνωσίας και -κυρίως- πρόσβαση στην αλυσίδα συντήρησης και υποστήριξης αμερικανικών πολεμικών πλοίων.
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα, η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ήδη ότι η χώρα θα μπορούσε να προσφέρει στις ΗΠΑ δυνατότητες συντήρησης και επισκευής μέσω των ναυτικών της υποδομών, με την Ακσάζ να προβάλλεται ως πιθανός περιφερειακός κόμβος ναυτικής υποστήριξης.
Το μεγάλο τουρκικό στοίχημα
Πάντως, από μόνο του το «timing», έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Και αυτό γιατί από τη μία, ο Ερντογάν επιμένει ότι οι συνομιλίες για τα F-35 συνεχίζονται και περιμένει θετική κατάληξη από την αμερικανική πλευρά. Από την άλλη, όμως, η Τουρκία εμφανίζεται πλέον και ως υποψήφιος προμηθευτής πολεμικών πλοίων προς τις ΗΠΑ.
Αυτό που έχει σημασία όμως είναι η μεγάλη εικόνα. Δηλαδή, ότι η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό της στην Ουάσιγκτον όχι απλώς ως έναν σύμμαχο που ζητά να επιστρέψει σε ένα αμερικανικό πρόγραμμα μαχητικών, αλλά ως αμυντικό και βιομηχανικό εταίρο που μπορεί να προσφέρει κάτι συγκεκριμένο στις αμερικανικές ανάγκες.
Το αν αυτό θα μετατραπεί τελικά σε συμβόλαιο είναι άλλη υπόθεση.
Η Τουρκία ίσως ενδιαφέρεται περισσότερο για τη συντήρηση καθώς σύμφωνα με τον αμυντικό αναλυτή Kozan S. οι πιθανότητες της Τουρκίας στον διαγωνισμό δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Ωστόσο θεωρεί σημαντικό το γεγονός ότι η Τουρκία βρίσκεται στη συγκεκριμένη διαδικασία.
Ένα από τα προβλήματα, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι ότι τα τουρκικής κατασκευής πλοία μπορεί να είναι πολύ ελαφριά για τις πραγματικές απαιτήσεις του αμερικανικού Ναυτικού. Έτσι, αντί η Τουρκία να προσπαθήσει να κατασκευάσει ολόκληρα τα αμερικανικά πολεμικά πλοία, θα μπορούσε να αναλάβει τη συντήρηση και επισκευή τους.
Φυσικά, το επιχείρημα είναι ότι η Τουρκία θα μπορούσε να προσφέρει ταχύτερη και φθηνότερη συντήρηση με πιθανό κέντρο τη Ναυτική Βάση Ακσάζ.
Και η Ευρώπη στο παιχνίδι
Πέρα από την Τουρκία και τις ασιατικές χώρες, αρκετοί Αμερικανοί σύμμαχοι στην Ευρώπη διαθέτουν επίσης σημαντική τεχνογνωσία στην κατασκευή φρεγατών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Fincantieri Marinette Marine στο Ουισκόνσιν, η οποία κατασκευάζει τις αμερικανικές φρεγάτες Constellation.
Η σχεδίαση της Constellation βασίστηκε στη φρεγάτα πολλαπλών αποστολών FREMM, η οποία χρησιμοποιείται από το ιταλικό και το γαλλικό Ναυτικό και έχει εξαχθεί ευρέως.
Τον Νοέμβριο η τελική «απάντηση» – Αντιδρά το Κογκρέσο
Η αμερικανική μελέτη αναμένεται να ολοκληρωθεί στις 12 Νοεμβρίου 2026, δηλαδή περίπου μία εβδομάδα μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Παρότι το προεδρικό υπόμνημα του Αυγούστου επικαλείται το «εθνικό συμφέρον ασφαλείας» για να ανοίξει τον δρόμο προς τη ναυπήγηση στο εξωτερικό, το Κογκρέσο επιχειρεί να περιορίσει αυτή τη δυνατότητα.
Στο προσχέδιο του νομοσχεδίου αμυντικής πολιτικής για το οικονομικό έτος 2027, η Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας αφαίρεσε τη σχετική εξαίρεση, επιχειρώντας να περιορίσει τη δυνατότητα του Λευκού Οίκου να προχωρήσει σε κατασκευή πολεμικών πλοίων στο εξωτερικό.
Παράλληλα, η αντίστοιχη επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων πρότεινε τροπολογία που θα απαγόρευε τη χρήση εγκεκριμένων κονδυλίων για συμβόλαια αγοράς αμερικανικού πολεμικού πλοίου που έχει κατασκευαστεί σε ξένο ναυπηγείο.
Όμως ο Ερντογάν έχει ήδη κάνει την κίνησή του. Αν τα F-35 παραμένουν στο «συρτάρι», η Άγκυρα θα ποντάρει στα ναυπηγεία της.
Υποστηρίζει ότι τα συμμαχικά ναυπηγεία δεν μπορούν απλώς να αντικαταστήσουν τα αμερικανικά, επειδή η στρατιωτική ναυπήγηση περιλαμβάνει διαβαθμισμένα συστήματα και την ενσωμάτωση οπλικών και μάχιμων δυνατοτήτων, τα οποία δεν μπορούν εύκολα να παραδοθούν σε ξένο ανάδοχο, ακόμη και αν πρόκειται για στενό σύμμαχο.
Από την άλλη πλευρά, ο Matt Paxton, πρόεδρος του Shipbuilders Council of America, έχει εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του.
Πηγή: Ναυτεμπορική, Νικολέτα Πετανίδου • [email protected]
