Το Φεστιβάλ Τραγουδιού της Γιουροβίζιον είναι ετήσιος θεσμός στο χώρο της μουσικής, που διοργανώνει η E.B.U. (European Broadcasting Union). Γιουροβίζιον (Eurovision) είναι το δίκτυο δορυφόρων και επίγειων σταθμών, που μεταφέρει το σήμα της E.B.U. σε περισσότερα από 1.000.000 νοικοκυριά.
Η E.B.U. έχει ως μέλη της τις δημόσιες τηλεοράσεις των χωρών της Ευρώπης, αλλά και χωρών της Μέσης Ανατολής και Βορείου Αφρικής (Ισραήλ, Λίβανος, Συρία, Αίγυπτος, Λιβύη, Αλγερία και Τυνησία). Από τις μη ευρωπαϊκές χώρες, μόνο το Ισραήλ έχει τακτικές συμμετοχές στο Φεστιβάλ Τραγουδιού, ενώ στο παρελθόν έχει λάβει μέρος και το Μαρόκο. Οι υπόλοιπες χώρες, που τυγχάνει να είναι αραβικές, δεν συμμετέχουν εξαιτίας της παρουσία του Ισραήλ.
Το Φεστιβάλ Τραγουδιού της Γιουροβίζιον διεξήχθη για πρώτη φορά στις 24 Μαΐου 1956 (1ος Διαγωνισμός) στο Λουγκάνο της Ελβετίας, στα πρότυπα του Μουσικού Φεστιβάλ του Σαν Ρέμο. Στον πρώτο διαγωνισμό συμμετείχαν επτά χώρες: Γαλλία, Δυτική Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Ελβετία. Η μεγάλη τομή στις συμμετοχές έγινε με τη διάλυση του κομμουνιστικού στρατοπέδου, όταν όλες οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, που συμμετείχαν ως τότε στην ανταγωνιστική «Ιντερβίζιον», εισήλθαν μαζικά στην E.B.U. και το Φεστιβάλ Τραγουδιού.
Εξ αιτίας του γεγονότος αυτού, η Ε.Β.U. αποφάσισε το 2004 την επέκταση της εκδήλωσης από μονοήμερη σε διήμερη, με τη διεξαγωγή και προκριματικού γύρου, προκειμένου να χωρέσουν στη διοργάνωση όλες οι χώρες. Οι 10 χώρες που πέτυχαν την καλύτερη βαθμολογία την προηγούμενη χρονιά περνούν αυτοδικαίως στον τελικό μαζί με τις τέσσερις χώρες που συμβάλλουν τα μέγιστα στον προϋπολογισμό της ΕBU: Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία και Μεγάλη Βρετανία. Οι υπόλοιπες 10-12 θέσεις κρίνονται στον προκριματικό γύρο. Από το 2008 η διοργάνωση έγινε τριήμερη, καθώς προστέθηκε άλλος ένας προκριματικός.
Ένα τραγούδι για να πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής θα πρέπει να είναι διάρκειας έως τριών λεπτών, οι εκτελεστές του επί σκηνής να μην ξεπερνούν τους 6 και να είναι από 16 ετών και πάνω, ενώ δεν τίθεται καμία προϋπόθεση στη γλώσσα στην οποία είναι γραμμένο, μετά το 1999. Οι συμμετοχές πολλών μικρών κρατών είναι στα αγγλικά για να κερδίσουν μεγαλύτερο ακροατήριο.
Ο νικητής του διαγωνισμού αποφασίζεται από τον αριθμό των ψήφων που θα λάβει ένα τραγούδι. Κάθε χώρα μπορεί να ψηφίσει ως 10 τραγούδια, όχι το δικό της, στην κλίμακα 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 και 12. Μέχρι πρόσφατα οι ψήφοι δίνονταν από μια κριτική επιτροπή, που διόριζε ο δημόσιος τηλεοπτικός σταθμός κάθε χώρας. Τα τελευταία χρόνια, με τη ραγδαία εξάπλωση της κινητής τηλεφωνίας, η ψηφοφορία απέκτησε μαζικό χαρακτήρα, μέσω των SMS.
Αν και ο διαγωνισμός τραγουδιού της Γιουροβίζιον προσελκύει κυρίως νέους καλλιτέχνες που στοχεύουν στη διάκριση και την αναγνώριση, πολλοί είναι οι καθιερωμένοι καλλιτέχνες που έχουν δώσει το παρών, όπως η Νάνα Μούσχουρη, η Βίκυ Λέανδρος, η Ολίβια Νιούτον-Τζον, η Σελίν Ντιόν, ο Κλιφ Ρίτσαρντ και οι Shadows. Οι ΑΒΒΑ έγιναν διάσημοι, αφότου κέρδισαν τον διαγωνισμό το 1974.
Η πολιτική και η κατευθυνόμενη ψήφος δεν είναι άγνωστα πράγματα στο θεσμό. Το 2003 το τραγούδι της Μεγάλης Βρετανίας δεν πήρε ούτε ένα βαθμό, αντανακλώντας -σύμφωνα με τους ειδικούς- την αντίθεση των Ευρωπαίων στον πόλεμο του Ιράκ
Έλενα Παπαρίζου (2005)
Παραδοσιακά, η Ελλάδα δεν δίνει ψήφο στην Τουρκία και τούμπαλιν, αν και η κατάσταση τείνει να ανατραπεί τα τελευταία χρόνια. Σε αντίθεση, Ελλάδα και Κύπρος ανταλλάσσουν το μέγιστο των βαθμών, 12. Τα κράτη που προέκυψαν από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας έχουν αποκτήσει την συνήθεια να ψηφίζουν το ένα στο άλλο, ενώ το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της Σκανδιναβίας. Μόνο που οι χώρες τις Ανατολικής Ευρώπης είναι περισσότερες και κατάφεραν τρεις φορές να κατακτήσουν το πρώτο βραβείο τα τελευταία χρόνια: Εσθονία (2001), Λετονία (2002) και Ουκρανία (2004).
Η Ελλάδα πρωτοεμφανίστηκε στο θεσμό το 1974 (19ος Διαγωνισμός), με το τραγούδι των Κατσαρού/Πυθαγόρα «Κρασί, θάλασσα και τ’ αγόρι μου», με ερμηνεύτρια τη Μαρινέλλα, που κατέλαβε την 11η θέση. Από τότε έχει λάβει μέρος σε όλους τους διαγωνισμούς, εκτός των ετών 1975, 1982, 1984, 1986, 1999 και 2000. Το 2005 κατέλαβε την 1η θέση, με το τραγούδι «My Number One» των Δάντη/Γερμανού και ερμηνεύτρια την Έλενα Παπαρίζου. Την επόμενη χρονιά, ο διαγωνισμός διεξήχθη στην Αθήνα και τη χώρα μας, που κατέλαβε την 9η θέση, εκπροσώπησε για τρίτη φορά η Άννα Βίσση, η οποία είχε κάνει την πρώτη της εμφάνιση το 1980 (25ος Διαγωνισμός).
Η Κύπρος συμμετείχε για πρώτη φορά στη Γιουροβίζιον το 1981 με το τραγούδι των Γεωργιάδη/Σιδερά «Monica», που ερμήνευσαν οι Island και κατέλαβε την 6η θέση. Καλύτερη θέση για τη Μεγαλόνησο η 5η, που κατέκτησε τρεις φορές (1982, 1997, 2004).
Οι διοργανώσεις, οι ελληνικές συμμετοχές και οι νικητές
1ος Διαγωνισμός [ αναλυτικά ]
Τόπος διεξαγωγής:
Λουγκάνο (Ελβετία)
Ημερομηνία:
24 Μαΐου 1956
Συμμετέχουσες χώρες:
7
Νικήτρια:
Λις Άσια
Τραγούδι:
«Refrain»
Χώρα:
Ελβετία
2ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Φρανκφούρτη (Γερμανία)
Ημερομηνία:
3 Μαρτίου 1957
Συμμετέχουσες χώρες:
10
Νικήτρια:
Κόρι Μπρόκεν
Τραγούδι:
«Net als toen» (Όπως τότε)
Χώρα:
Ολλανδία
3ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Χίλβερσουμ (Ολλανδία)
Ημερομηνία:
12 Μαρτίου 1958
Συμμετέχουσες χώρες:
10
Νικητής:
Αντρέ Κλεβό
Τραγούδι:
«Dors, Mon Amour» (Κοιμήσου αγάπη μου)
Χώρα:
Γαλλία
4ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Κάννες (Γαλλία)
Ημερομηνία:
11 Μαρτίου 1959
Συμμετέχουσες χώρες:
11
Νικητής:
Τέντι Σόλτεν
Τραγούδι:
«Een beetje» (Λιγάκι)
Χώρα:
Ολλανδία
5ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Λονδίνο (Μεγάλη Βρετανία)
Ημερομηνία:
25 Μαρτίου 1960
Συμμετέχουσες χώρες:
Ζακλίν Μποϊέ
Νικήτρια:
13
Τραγούδι:
«Tom Pillibi»
Χώρα:
Γαλλία
6ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Κάννες (Γαλλία)
Ημερομηνία:
18 Μαρτίου 1961
Συμμετέχουσες χώρες:
16
Νικητής:
Ζαν Κλοντ Πασκάλ
Τραγούδι:
«Nous les Amoureux» (Εμείς οι εραστές)
Χώρα:
Λουξεμβούργο
7ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Λουξεμβούργο
Ημερομηνία:
18 Μαρτίου 1962
Συμμετέχουσες χώρες:
16
Νικήτρια:
Ιζαμπέλ Ομπρέ
Τραγούδι:
«Un premier Amour» (Πρώτος Έρωτας)
Χώρα:
Γαλλία
8ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Λονδίνο (Μεγάλη Βρετανία)
Ημερομηνία:
23 Μαρτίου 1963
Συμμετέχουσες χώρες:
16
Νικητές:
Γκρέτε και Γιέργκεν Ίνγκμαν
Τραγούδι:
«Dansevise» (Χορευτικός Σκοπός)
Χώρα:
Δανία
9ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Κοπεγχάγη (Δανία)
Ημερομηνία:
21 Μαρτίου 1964
Συμμετέχουσες χώρες:
16
Νικήτρια:
Τζιλιόλα Τσινκουέτι
Τραγούδι:
«Νon ho l’ età (per amarti)» [Δεν έχω την ηλικία (για να σε αγαπήσω)]
Χώρα:
Ιταλία
10ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Νάπολη (Ιταλία)
Ημερομηνία:
20 Μαρτίου 1965
Συμμετέχουσες χώρες:
18
Νικήτρια:
Φρανς Γκαλ
Τραγούδι:
Poupée de cire, poupée de son» (Κερένια Κούκλα, Ομιλούσα Κούκλα)
Χώρα:
Λουξεμβούργο
11ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Λουξεμβούργο
Ημερομηνία:
5 Μαρτίου 1966
Συμμετέχουσες χώρες:
18
Νικητής:
Ούντο Γίργκενς (Ούντο Γιούργκεν Μπόκελμαν)
Τραγούδι:
«Merci, cherie» (Ευχαριστώ αγαπητή μου)
Χώρα:
Αυστρία
12ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Βιέννη (Αυστρία)
Ημερομηνία:
8 Απριλίου 1967
Συμμετέχουσες χώρες:
17
Νικήτρια:
Σάντι Σόου
Τραγούδι:
«Puppet on string» (Μαριονέτα στα νήματα)
Χώρα:
Μεγάλη Βρετανία
13ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Λονδίνο (Μεγάλη Βρετανία)
Ημερομηνία:
6 Απριλίου 1968
Συμμετέχουσες χώρες:
17
Νικήτρια:
Μασιέλ (Μαρία Ντε Λος Άνχελες Σανταμαρία Εσπινόζα)
Τραγούδι:
«La, La, La»
Χώρα:
Ισπανία
14ος Διαγωνισμός
Τόπος διεξαγωγής:
Μαδρίτη (Ισπανία)
Ημερομηνία:
29 Μαρτίου 1969
Συμμετέχουσες χώρες:
16
Στην πρώτη θέση ισοβαθμούν 4 τραγούδια:
«Un Jour, un enfant» (Μια μέρα, ένα παιδί) – Φρίντα Μποκαρά- Γαλλία
