Με μια ατζέντα που ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια μιας εθιμοτυπικής επίσκεψης φτάνει αργά το βράδυ απόψε στην Αθήνα ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.
Η επίσκεψη, η οποία προετοιμαζόταν και από τις δύο πλευρές εδώ και καιρό, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής περιοδείας του και συνδέεται με τον 6ο Γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος, η ενεργειακή ασφάλεια και οι ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται σε διαρκή αναδιάταξη.
Ο Ρούμπιο θα έχει επαφές με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη την Τετάρτη (7/10) στις 09:00 π.μ., όπου θα ακολουθήσουν δηλώσεις προς τον Τύπο στις 09:30 π.μ., στις 10:00 π.μ. οι δύο Υπουργοί θα κηρύξουν την έναρξη του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδος–ΗΠΑ ενώ στις 19:00 θα συναντήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, καλύπτει πλέον ένα εξαιρετικά ευρύ πεδίο. Από την άμυνα, την ασφάλεια και τις περιφερειακές εξελίξεις έως την ενέργεια, τη ναυτιλία, την τεχνολογία, το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Το σημαντικότερο στοιχείο, όμως, είναι ότι αυτή τη φορά ο διάλογος συνοδεύεται από συγκεκριμένα παραδοτέα.
Οι τρεις συμφωνίες
Στο τραπέζι βρίσκονται τρεις συμφωνίες, οι οποίες αποτυπώνουν το εύρος της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας. Πρόκειται για την ανανέωση του Μνημονίου Συνεργασίας σχετικά με την προστασία αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού, μια Επιστολή Προθέσεων για συνεργασία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα και ένα Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών ικανότητας ναυτικών.
Πίσω από τις συμφωνίες αυτές, λένε διπλωματικές πηγές, βρίσκεται μια ευρύτερη προσπάθεια να αποκτήσει η σχέση Αθήνας–Ουάσιγκτον μεγαλύτερο βάθος.
Η αμυντική συνεργασία παραμένει στον πυρήνα. Η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) αποτελεί τον βασικό θεσμικό πυλώνα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ελλάδα, ενώ η Αθήνα έχει επενδύσει σημαντικά στην ενίσχυση των δυνατοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων, μεταξύ άλλων μέσω της απόκτησης F-35 και της αναβάθμισης των F-16.
Όπως επίσης οι πύραυλοι αέρος-αέρος AIM-9X Block II και AIM120D (AMRAAM), για τα F-35, που έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον η Αθήνα.
Η επίσκεψη του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα, στην παρούσα συγκυρία και η διεξαγωγή του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου επιβεβαιώνουν όπως τονίζουν διπλωματικές πηγές, «το υψηλότατο επίπεδο και το στρατηγικό βάθος των σχέσεων Ελλάδος–ΗΠΑ, καθώς και την κοινή βούληση για περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας σε ένα διαρκώς διευρυνόμενο φάσμα τομέων».
Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων, αστάθειας και ανακατατάξεων, αναδεικνύεται ο κομβικός ρόλος της Ελλάδας ως σταθερού και αξιόπιστου στρατηγικού εταίρου των ΗΠΑ, πυλώνα σταθερότητας και παρόχου ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή, αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Υπενθυμίζεται ότι ο Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδος–ΗΠΑ εγκαινιάστηκε το 2018 και αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο για την τακτική παρακολούθηση και τη συνολική αποτίμηση, καθώς και για την περαιτέρω ανάπτυξη της διμερούς συνεργασίας.
Οι ΗΠΑ έχουν θεσπίσει Στρατηγικούς Διαλόγους με επιλεγμένους εταίρους στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος.
Ο 5ος Γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδος–ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο του 2024.
Από την έναρξή του, η διμερής συνεργασία έχει επεκταθεί σημαντικά σε τομείς όπως η άμυνα και η ασφάλεια, η ενέργεια και οι υποδομές, η ψηφιακή τεχνολογία και η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των δύο λαών.
Πιο πρόσφατα, η Ελλάδα συνέπραξε στις αμερικανικές πρωτοβουλίες “Artemis Accords” για τη διαστημική συνεργασία (2024) και Pax Silica για τον συντονισμό των επενδύσεων σε υψηλή τεχνολογία και υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης (2026).
«Η Ελλάδα είναι ένας πολύ σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ»
Τη σημασία που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη συμμαχική σχέση με την Αθήνα αποτυπώνουν και τα όσα δήλωσε πριν προσγειωθεί στην Αθήνα ο Ρούμπιο, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «πολύ σημαντικό σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Η Ελλάδα, βεβαίως, είναι ένας πολύ σημαντικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι μια χώρα όπου δεν έχουμε μόνο στρατιωτική παρουσία, αλλά και ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς. Επομένως, είναι μια ευκαιρία να πάμε εκεί και να τους συναντήσουμε», ανέφερε ο κ. Ρούμπιο.
Τα «ραντάρ» της Άγκυρας στην Αθήνα
Την επίσκεψη του Ρούμπιο δεν αποκλείεται να παρακολουθεί η Άγκυρα η οποία εδώ και πολύ καιρό πιέζει τις ΗΠΑ προς όφελός της.
Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις αμερικανικές επιλογές απέναντι στην Άγκυρα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την πορεία των τουρκικών αιτημάτων για τα F-35. Παράλληλα, οι ελληνικές θέσεις για το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο, το Δίκαιο της Θάλασσας και τις τουρκικές διεκδικήσεις δεν αποκλείεται να τεθούν στο τραπέζι.
Το ζητούμενο για την ελληνική πλευρά, ωστόσο, δεν είναι μόνο μια αμερικανική δήλωση στήριξης, αλλά η περαιτέρω εδραίωση των στρατηγικών ερεισμάτων που έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια.
Η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη, οι υποδομές μεταφορών και ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος μετατρέπουν την Ελλάδα σε κρίσιμο κόμβο για τα αμερικανικά συμφέροντα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η Ουάσιγκτον βλέπει στην Ελλάδα έναν εταίρο που μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, ενώ η Αθήνα επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη γεωστρατηγική αξία σε επενδύσεις, ενεργειακά projects και μεγαλύτερο πολιτικό βάρος.
