Η έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρύπους, και ειδικότερα στα λεπτόκοκκα αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5 και PM10) και στο διοξείδιο του αζώτου (NO2), συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας και αυτοκτονικού ιδεασμού, αναφέρει νέα έρευνα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη να ληφθεί υπόψη η περιβαλλοντική έκθεση ως ένας δυνητικά τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου στο πλαίσιο των στρατηγικών πρόληψης της αυτοκτονίας.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ και στοιχεία από το ισπανικό πρακτορείο Efe, εκτιμάται ότι περισσότερα από 720.000 άτομα αυτοκτονούν ετησίως παγκοσμίως. Πρόκειται για ένα μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας, το οποίο ώθησε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να εκπονήσει ένα Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης για την Ψυχική Υγεία, με στόχο τη μείωση του αριθμού αυτού κατά τουλάχιστον το ένα τρίτο μεταξύ των ετών 2013 και 2030.
Η έρευνα διεξήχθη από ειδικούς του Κέντρου Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Queen’s του Μπέλφαστ (Ηνωμένο Βασίλειο), οι οποίοι εξέτασαν 45 μελέτες σχετικά με την αυτοκτονία. Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν εάν η ρύπανση του αέρα, του νερού, καθώς και η ηχορύπανση και η φωτορύπανση, σε συνδυασμό με κοινωνικοδημογραφικούς παράγοντες όπως το φύλο και το εισόδημα, επηρεάζουν τον κίνδυνο θανάτου από αυτοκτονία και την αυτοκτονική συμπεριφορά.
Το συμπέρασμα της μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ”Journal of Epidemiology & Community Health” είναι ότι η ανασκόπηση των δεδομένων καταδεικνύει μια συσχέτιση μεταξύ της περιβαλλοντικής έκθεσης και του κινδύνου θανάτου από αυτοκτονία, της απόπειρας αυτοκτονίας και του αυτοκτονικού ιδεασμού.
Συνδυάζοντας την περιβαλλοντική με την ψυχική υγεία
«Τα στοιχεία που προέκυψαν από την ανάλυση υποδεικνύουν στατιστικά σημαντικές θετικές συσχετίσεις μεταξύ της βραχυπρόθεσμης έκθεσης στα PM2.5 και PM10, της μακροπρόθεσμης έκθεσης στα PM2.5 και στο NO2, και του κινδύνου θανάτου από αυτοκτονία, απόπειρας αυτοκτονίας και αυτοκτονικού ιδεασμού», επισημαίνουν οι συγγραφείς της έρευνας.
Επιπλέον, η ανασκόπηση υποδεικνύει επίσης θετικές συσχετίσεις με άλλους ατμοσφαιρικούς ρύπους και την ηχορύπανση. Ωστόσο, τα στοιχεία σχετικά με τη φωτορύπανση και τη ρύπανση των υδάτων κρίνονται ανεπαρκή για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Κατά την άποψή τους, παρόλο που ο αριθμός των μελετών είναι περιορισμένος, τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της αναγνώρισης της περιβαλλοντικής έκθεσης ως τροποποιήσιμου παράγοντα κινδύνου στο πλαίσιο των στρατηγικών πρόληψης της αυτοκτονίας.
Η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής υγείας στις πολιτικές ψυχικής υγείας, μέσω της διατομεακής συνεργασίας, των στρατηγικών μείωσης της ρύπανσης και των στοχευμένων παρεμβάσεων δημόσιας υγείας, θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη μείωση του κινδύνου αυτοκτονίας και στη βελτίωση της συνολικής ψυχικής ευεξίας του.
Στην έκθεση, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι ατμοσφαιρικοί ρύποι (PM2.5, PM10, NO2, SO2 και O3) και οι ρύποι στο νερό (όπως αρσενικό, μόλυβδος, λίθιο ή νιτρικά άλατα) έχουν συνδεθεί με νευρολογικές επιπτώσεις, όπως η χρόνια φλεγμονή και η βλάβη των νεύρων, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου, τη διάθεση και την ανθεκτικότητα στο στρες.
Επιπλέον, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ο θόρυβος (από την κυκλοφορία οχημάτων και άλλες πηγές) και η φωτορύπανση αυξάνουν τα επίπεδα στρες, διαταράσσοντας το βιολογικό ρολόι του οργανισμού.
Για τη Susana Al-Halabí, καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Oviedo, η μελέτη εντάσσεται στην αυξημένη βιβλιογραφία που καταδεικνύει ότι η ψυχική υγεία δεν μπορεί να γίνει κατανοητή αποκλειστικά με βάση ατομικές ή κλινικές μεταβλητές, αλλά και μέσω των περιβαλλοντικών συνθηκών στις οποίες διαδραματίζεται η καθημερινή ζωή.
«Κατά τη γνώμη μου, η κύρια συμβολή της μελέτης δεν είναι να αποδείξει ότι η ρύπανση αποτελεί αιτιώδη παράγοντα της αυτοκτονικής συμπεριφοράς, αλλά να μας υπενθυμίσει ότι η ψυχική οδύνη εκδηλώνεται πάντα μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο», εξήγησε η ερευνήτρια.
Σύμφωνα με την ειδικό, οι περιβαλλοντικοί ρύποι μπορούν να δρουν μέσω σύνθετων μηχανισμών, αλλά μπορούν επίσης να αποτελούν δείκτες περιβαλλόντων που είναι πιο ευάλωτα από κοινωνική και βιωματική άποψη: γειτονιές με χειρότερες συνθήκες διαβίωσης, χαμηλότερη περιβαλλοντική ποιότητα, περισσότερο καθημερινό στρες ή εντονότερες ανισότητες.
Αν και τα ευρήματα είναι ενδεικτικά, δεν μας επιτρέπουν ακόμη να θεωρήσουμε τη ρύπανση ως τεκμηριωμένο παράγοντα κινδύνου ή να διαπιστώσουμε σχέση αιτιότητας, σημείωσε η Σάντρα Πέρεζ Ροντρίγκεζ , καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βαλένθια.
Ωστόσο, η μελέτη ανοίγει έναν σημαντικό δρόμο έρευνας που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης, ώστε να κατανοηθεί υπό ποιες συνθήκες, σε ποιον βαθμό και για ποιους τύπους αυτοκτονικής συμπεριφοράς εμφανίζονται αυτές οι συσχετίσεις.
Εάν επιβεβαιωθεί η σημασία της, η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών παραγόντων στις στρατηγικές πρόληψης θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δυνατότητες δράσης μέσω δημόσιων πολιτικών, τόνισε η ίδια.
Το 1% των θανάτων στην Ευρώπη
Σύμφωνα με ερευνητές , πρόκειται για έναν πολύ σημαντικό ερευνητικό τομέα, καθώς οι αυτοκτονίες αντιστοιχούν περίπου στο 1% της θνησιμότητας στην Ευρώπη (10 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους στην Ευρώπη και 8 στην Ισπανία).
Όπως εξηγούν, η διερεύνηση των παραγόντων που συνδέονται με τη θνησιμότητα λόγω αυτοκτονίας είναι ουσιώδης για τον καθορισμό στρατηγικών γραμμών πρόληψης.
Όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση ως περιβαλλοντικό παράγοντα, υπάρχουν ήδη επαρκή επιστημονικά στοιχεία που τεκμηριώνουν τη σύνδεσή της με την πρόωρη θνησιμότητα και τις εισαγωγές σε νοσοκομεία λόγω αναπνευστικών, καρδιαγγειακών και εγκεφαλοαγγειακών προβλημάτων, ωστόσο πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι επηρεάζει επίσης την ψυχική υγεία.
