Εκδήλωση για τον πρώτο εορτασμό καθιέρωσης της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στη Λευκωσία, έχοντας ως τίτλο τον στίχο του Κωνσταντίνου Καβάφη «Ἐν λόγῳ ἑλληνικῷ ποὺ εἶν’ ὁ φορεὺς τῆς φήμης».
Η εκδήλωση, την οποία φιλοξένησε το Πανεπιστήμιο Κύπρου, συνδιοργανώθηκε από την Πρεσβεία της Ελλάδος στην Κύπρο, το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας και το Πανεπιστήμιο Κύπρου, και τελούσε υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη.
Την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση της εκδήλωσης είχε η Πρεσβεία της Ελλάδος στην Κύπρο, ενώ την επιστημονική επιμέλεια του προγράμματος ανέλαβε ο Πρόεδρος του Τμήματος Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητής Γεώργιος Ξενής.
Η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, η οποία εκπροσώπησε στην εκδήλωση τον Προέδρο Χριστοδουλίδη, σε χαιρετισμό της είπε ότι η ανακήρυξη της ημέρας αυτής, επιβεβαιώνει την αναγνώριση της γλώσσας μας από τη διεθνή κοινότητα, ως το θεμέλιο στο οποίο οικοδομήθηκε η ανθρωπιστική παιδεία και η παγκόσμια διανόηση.
«Εξίσου, ο συνεορτασμός την 9η Φεβρουαρίου, με την ημέρα μνήμης, Διονυσίου Σολωμού, τονίζει, τη συμβολή του εθνικού μας ποιητή στην πορεία της γλώσσας μας αλλά και την οικουμενική προσφορά του ελληνικού πνεύματος και πολιτισμού στην ανθρωπότητα. Η εν λόγω απόφαση τιμής που, δικαίως, έχει απονεμηθεί στην ελληνική γλώσσα, εκφράζει το πολιτισμικό ειδικό της βάρος, αφού εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια δεν έπαψε ποτέ να ονομάζει τον κόσμο, να ερμηνεύει τα μυστήρια της φύσης και να δίνει αξία στα πιο υψηλά ιδανικά της ανθρωπότητας», πρόσθεσε.
Η ελληνική γλώσσα, είπε η Υπουργός, μέσα από τη συνεχή και αδιάκοπη ροή του χρόνου, έχει καταφέρει να διατηρήσει τη δημιουργικότητά της, συνιστώντας υψηλή πηγή έμπνευσης και πνευματικής αναζήτησης για πληθώρα ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο.
«Σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συνεχίζουν να μιλούν ελληνικά, ενώ η διδασκαλία τους σε πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού, αποδεικνύουν τη διαχρονική αξία και την παγκόσμια επιρροή τους ως γλώσσας του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Τα ελληνικά αποτελούν τη μητέρα των υπόλοιπων γλωσσών, αφού έχουν δανείσει χιλιάδες λέξεις σε κάθε επιστήμη κι έχουν συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση του σύγχρονου κόσμου. Την ίδια στιγμή, η γλώσσα μας, ως βασικός φορέας της εθνικής μας κληρονομιάς, αποτελεί τον συνεκτικό δεσμό του απανταχού Ελληνισμού», συμπλήρωσε.
Ο ισχυρός κρίκος, συνέχισε, «που μας ενώνει, μας δίνει ταυτότητα και μας κάνει να αισθανόμαστε υπερήφανοι για την καταγωγή μας».
Ανέφερε πως σήμερα, σε μια εποχή που η χρήση της τεχνολογίας έχει διευρυνθεί και η επικοινωνία γίνεται συχνά επιφανειακή, «έχουμε χρέος, περισσότερο από ποτέ, όχι μόνο να τη διαφυλάξουμε, αλλά να αναδείξουμε τη σημασία της για την παιδεία, τον πολιτισμό και την κοινωνία μας».
«Είναι ανάγκη να ενθαρρύνουμε τη χρήση της ελληνικής γλώσσας, αυτής της ζωντανής δύναμης δημιουργίας, σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Είναι ανάγκη να στηρίξουμε τη διδασκαλία και τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας σε όλο τον κόσμο. Σε αυτό το πλαίσιο, η Παιδεία αποτελεί την κορυφαία επένδυση της διακυβέρνησής μας, με επίκεντρο την ενίσχυση του γλωσσικού εγγραμματισμού. Μέσα από την προώθηση σειράς δράσεων και μέτρων στοχεύουμε στην αναβάθμιση της γλωσσικής παιδείας στα σχολεία μας και στην ανάδειξη της ελληνικής γλώσσας», πρόσθεσε.
Είπε, παράλληλα, ότι σΣε μια συγκυρία όπου η Ευρώπη αναζητά τον προσανατολισμό της, η Κυπριακή Προεδρία έρχεται να υπενθυμίσει ότι οι κοινές μας ευρωπαϊκές αξίες μιλούν, στον πυρήνα τους, ελληνικά. Η Κύπρος, ως αναπόσπαστο κομμάτι του Ελληνισμού και ταυτόχρονα ως γέφυρα της Ευρώπης προς την Ανατολική Μεσόγειο, φέρει κατά τη διάρκεια της Προεδρίας της την τιμή και την ευθύνη αυτής της ανεκτίμητης κληρονομιάς. Η ελληνική γλώσσα, με τη μακραίωνη ιστορία και την αστείρευτη πνευματική παράδοση, αποδεικνύει ότι η Ευρώπη είναι ένας χώρος συνάντησης πολιτισμών, όπου η πολυφωνία και η διαφορετικότητα δεν εμποδίζουν, αλλά εμπλουτίζουν και ενισχύουν την ενότητα», σημείωσε.
Μέσα από τη θεσμική ευθύνη της Προεδρίας, είπε η Υπουργός, καλούνται να προβάλουν τον πολιτισμικό πλούτο που η ελληνική γλώσσα κληροδότησε στην Ευρώπη.
Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητής, Τάσος Χριστοφίδης, στο χαιρετισμό του στην εκδήλωση είπε, μεταξύ άλλων, ότι ελληνική γλώσσα δεν είναι μεμονωμένες λέξεις, είναι κυρίως κείμενα.
Σημείωσε ότι το ισχυρό αλλά και οικουμενικό μήνυμα των ελληνικών κειμένων αξιοποιείται από την ανθρωπότητα ακόμη και σε στιγμές μεγάλης ιστορικής δοκιμασίας, όταν είναι ζωτικής σημασίας ο καθορισμός ενός ηθικού σημείου αναφοράς.
Απευθυνόμενος προς τους μαθητές και τις μαθήτριες, ο κ. Χριστοφίδης είπε πως «το να αναζητάτε το νόημα του μαθήματος ελληνικών και των μαθημάτων που διδάσκονται στην ελληνική, είναι στενά συνδεδεμένο με την αναζήτηση του νοήματος της ζωής και του «λόγου» για κάθε δραστηριότητά σας. Ο λόγος – η γλώσσα είναι πάντοτε συνδεδεμένα με τις πράξεις μας, ενέχουν λογική, σκέψη, μνήμη και ιστορική συνείδηση».
«Συνεπώς, σας παροτρύνω να μεριμνάτε για την καλλιέργεια της έκφρασής σας. Με αυτό τον τρόπο θα κατανοήσετε καλύτερα τον κόσμο μας και θα είστε έτοιμες και έτοιμοι να προσφέρετε και να ενεργήσετε στηριγμένες και στηριγμένοι σε γερά θεμέλια», συμπλήρωσε.
Ο κ. Χριστοφίδης υπογράμμισε, παράλληλα, ότι «τιμούμε σήμερα μια γλώσσα με ιστορικό βάθος, που ακόμη και οι παλαιότερες φάσεις της δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν ούτε μόνο στους Έλληνες».
Ο Πρέσβης της Ελλάδας στην Κύπρο, Κωνσταντίνος Κόλλιας, στο δικό του χαιρετισμό, είπε, μεταξύ άλλων, ότι όλες οι γλώσσες αποτελούν εκφραστές και αποθετήρια του υλικού και άυλου πολιτισμού των λαών που τις ομιλούν.
«Η κοινή μας ελληνική γλώσσα έχει, όμως, δύο τουλάχιστον σπάνια στοιχεία, θα έλεγα στοιχεία μοναδικότητας, για τα οποία θα πρέπει να αισθανόμαστε υπερήφανοι: Το πρώτο στοιχείο είναι η διαχρονικότητα και συνέχεια. Η ελληνική ομιλείται και γράφεται αδιάλειπτα, σχεδόν τέσσερις χιλιετίες μέχρι σήμερα, αποτελώντας την παλαιότερη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, με γραπτά τεκμήρια. Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι διαθέτει οικουμενική ακτινοβολία. Είναι η γλώσσα η οποία, αν και ξεκίνησε να ομιλείται σε μία περιορισμένη γεωγραφική περιοχή, έγινε κοινή γλώσσα μίας πολύ ευρύτερης περιοχής», πρόσθεσε.
Επεσήμανε, παράλληλα, ότι «σήμερα, περισσότερο ίσως από ποτέ, οφείλουμε να προστατεύσουμε και να υοστηρίξουμε», την ελληνική γλώσσα.
Ο Έλληνας Πρέσβης είπε, ταυτόχρονα, ότι «ευρισκόμενοι στο χώρο του Πανεπιστημίου Κύπρου, δεν θα μπορούσα να κάνω παρά κάτι αυτονόητο. Επιτρέψτε μου να αφιερώσω τις εκδηλώσεις αυτές στον άνθρωπο ο οποίος υπήρξε ο οραματιστής και πολιτικός θεμελιωτής του πνευματικού οικοδομήματος του Πανεπιστημίου Κύπρου. Στον Πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου. Η σκέψη μας είναι μαζί του».
Ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος στον χαιρετισμό του είπε, μεταξύ άλλων, ότι «η ελληνική γλώσσα αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους τρόπους με τους οποίους εκδηλώνεται και η εθνική αυτοσυνειδησία μας».
«Η γλώσσα μας είναι και ο αρραγής συνδετικός κρίκος της Ιστορίας του έθνους μας. Παρουσιάζει μια συνέχεια από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Με λέξεις που βρίσκονται σε χρήση για τριάντα και πλέον αιώνες και με νοηματοδότηση όρων και εννοιών της εποχής του Ομήρου, συνεννοούμαστε και σήμερα», πρόσθεσε.
Σημείωσε ότι «ως Χριστιανοί έχουμε κι έναν επιπρόσθετο λόγο να περηφανευόμαστε για τη γλώσσα μας».
«Ο λόγος της χριστιανικής θρησκείας διατυπώθηκε στη γλώσσα των Ελλήνων. Όλα τα βιβλία της Καινής Διαθήκης γράφτηκαν στα Ελληνικά. Και η Παλαιά Διαθήκη μάς διασώθηκε με την ελληνική μετάφραση των εβδομήκοντα, αφού τα εβραϊκά κείμενα χάθηκαν. Στην πατρίδα μας, ο Παύλος και ο Βαρνάβας, όντας Εβραίοι, κήρυξαν στα Ελληνικά τον λόγο του Θεού. Μα και οι όροι έκφρασης των δογμάτων της νέας πίστης ήσαν οι ελληνικοί φιλοσοφικοί όροι, που πήραν, ασφαλώς, νέο περιεχόμενο (πρόσωπον, οὐσία, φύσις, ὑπόστασις)”, είπε.
Η Εκκλησία, συνέχισε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, «παραμένει και σήμερα, σε καιρούς εθνομηδενισμού, το τελευταίο προπύργιο για τη διαφύλαξη της γλώσσας, της ελληνομάθειας, της πατρώας ευσέβειας και της παιδείας του έθνους».
Ο Υφυπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, αρμόδιος για τον Απόδημο Ελληνισμό, Ιωάννης Λοβέρδος, σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα του είπε ότι «είμαστε όλοι περήφανοι γιατί η 9η Φεβρουαρίου έχει πλέον καταγραφεί πλέον επίσημα στο Οικουμενικό Πολιτιστικό Ημερολόγιο ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας».
«Και όλοι εμείς πρέπει να αισθανόμαστε ακόμα πιο περήφανοι, καθώς η ελληνική γλώσσα συνεχίζει να ταξιδεύει, να εμπνέει και να ενώνει γενιές Ελλήνων σε όλο το κόσμο», σημείωσε.
Το Α΄μέρος της εκδήλωσης έκλεισε με την εισαγωγική ομιλία του Προέδρου του Τμήματος Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητή Δρα Γεώργιου Ξενή.
Ο κ. Ξενής στην ομιλία του στάθηκε στην ουσία της απόφασης της UNESCO και σκιαγράφησε ένα ιστορικό πλαίσιο για κατανόηση της θέσης της ελληνικής γλώσσας στο παγκόσμιο πολιτισμικό τοπίο.
Όπως είπε, η ελληνική γλώσσα έχει ηλικία 4000 ετών, ενώ στην ιστορική της πορεία ήρθε σε επαφή με πλήθος λαών, κοινοτήτων, πνευματικών παραδόσεων.
Το Β΄μέρος, με το οποίο ολοκληρώθηκε και η εκδήλωση, περιλάμβανε τις ενότητες «Όμηρος – Καβάφης – Παρομοίωση» – Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κύπρου, Δρ Αντώνιος Τσακμάκης, «Η ελληνική γλώσσα μέσα από τα μάτια των μαθητών» – Προβολή σύντομης ταινίας – Επιμέλεια από Επιθεωρήτρια Φιλολογικών Μαθημάτων Δρα Καλλιόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, «Η γλώσσα της βυζαντινής λογοτεχνίας» – Καθηγητής Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, Δρ Στέφανος Ευθυμιάδης, «Μουσικότητα και χρονικότητα στη διαλεκτικήποίηση» -Μουσικολόγος και λογοτέχνις Δρ Στέλλα Βοσκαρίδου, «H επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ταυτότητας – Έκθεση παλαιτύπων – Συντονίστρια και κύρια υπεύθυνη ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος GrECΙ, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Κύπρου, Δρ Νατάσσα Κωνσταντινίδου-Taylor.
Η εκδήλωση άνοιξε με μουσικό πρόγραμμα με ερμηνεία από το Σύνολο Ομοίων Φωνών Μουσικού Σχολείου Λευκωσίας Παγκυπρίου Γυμνασίου.
Όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό της απόφασης της UNESCO, ημερ. 12 Νοεμβρίου 2025, η 9η Φεβρουαρίου καθιερώνεται ως «Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας», αναγνωρίζοντας τη διαχρονική συμβολή της στη διαμόρφωση θεμελιωδών εννοιών του παγκόσμιου πολιτισμού, της επιστήμης και της φιλοσοφίας. Παράλληλα η ελληνική γλώσσα συγκαταλέγεται στις αρχαιότερες ζωντανές γλώσσες του κόσμου και αποτελεί γλωσσικό θεμέλιο της παγκόσμιας πνευματικής κληρονομιάς.
Την εκδήλωση υποστήριξαν η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου, το Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας, το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας και η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου, το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (ΚΕΕ) και η Διεύθυνση Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης (ΔΜΓΕ) του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, το Παγκύπριον Γυμνάσιον και το Μουσικό Σχολείο Παγκυπρίου Γυμνασίου.
Χορηγοί επικοινωνίας ήταν το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου (ΡΙΚ) και το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ).
