Με φόντο τις εκλογές που έρχονται σε Ισπανία και Γαλλία και τις επιφυλάξεις της Ρώμης, ο στόχος για συμφωνία στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 (ΠΔΠ) μέχρι το τέλος του 2026 φαίνεται να απομακρύνεται, ενόψει της διήμερης Συνόδου Κορυφής που αρχίζει αύριο στις Βρυξέλλες.
Ο ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ που ενημέρωσε την Τετάρτη τους δημοσιογράφους απέφυγε να κάνει πρόβλεψη, παραδέχθηκε όμως ότι είναι δύσκολο να φανταστεί πώς θα κλείσει συμφωνία λίγο πριν από εκλογές σε μεγάλο κράτος μέλος – αναφερόμενος στην Ισπανία. Οι εκλογές που προκήρυξε ο Ισπανός Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεζ μετά την αποτυχία να περάσουν τα μέτρα για τη στέγαση από το ισπανικό Κοινοβούλιο, αναμένεται να διεξαχθούν στις 29 Νοεμβρίου, μόλις δύο μέρες μετά το επόμενο – έκτακτο – Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το οποίο έχει προαναγγελθεί για τις 26-27 Νοεμβρίου.
Ο αξιωματούχος σημείωσε ότι η Ισπανία είναι ήδη σε προεκλογικό κλίμα, και ότι το θεωρεί «αδύνατο» να συμφωνήσει ένας ηγέτης σε τέτοια θέματα δύο μέρες πριν πάνε οι πολίτες στις κάλπες. «Οι ηγέτες δεν μπορούν απλώς να εγκαταλείψουν τα συμφέροντά τους», σημείωσε, εκτιμώντας ότι χρειάζονται περισσότερες συζητήσεις σε επίπεδο ηγετών, υπογραμμίζοντας ότι αυτή θα είναι η πρώτη επί της ουσίας πιο συγκεκριμένη συζήτηση για το ΠΔΠ σε επίπεδο ηγετών.
Την ίδια ώρα, η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι προειδοποίησε από τη Γερουσία ότι η προθεσμία δεν πρέπει να υπερισχύσει του περιεχομένου. «Δεν θα υπογράψουμε μια συμφωνία που δεν είναι συμφέρουσα απλώς για να τηρήσουμε μια προθεσμία», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Ιταλία «δεν θα δεχθεί προϋπολογισμό που περικόπτει την ΚΑΠ, την αλιεία και τη συνοχή». Η Ιταλία – όπως και η Κύπρος – ανήκει στην ομάδα των 17 «Φίλων της Συνοχής».
Ως αποτέλεσμα, Ιταλία, Γαλλία και Σουηδία πίεσαν να φύγει η ρητή προθεσμία από το σχέδιο συμπερασμάτων, και να αλλάξει η διατύπωση. Στο κείμενο που έχει υπόψη το ΚΥΠΕ ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα καλείται να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις «με στόχο εγκαίρως επιτευχθείσα συμφωνία», ενώ σημειώνεται ότι συμφωνία πριν από το τέλος του 2026 θα επέτρεπε την έγκριση των νομοθετικών πράξεων το 2027, ώστε η χρηματοδότηση να φτάνει στους δικαιούχους χωρίς διακοπή τον Ιανουάριο του 2028.
Ο αξιωματούχος επισήμανε ότι, μετά την πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας, η διαπραγμάτευση έχει περάσει στα χέρια του Προέδρου Κόστα. Τρία σημεία χρειάζονται, κατά την εκτίμησή του, περισσότερη δουλειά, τα «μαξιλάρια» ευελιξίας τα οποία κακώς κατά τη γνώμη του απαλείφθηκαν από το ιρλανδικό πακέτο διαπραγμάτευσης (negobox), οι νέες προτεραιότητες του ερχόμενου ΠΔΠ, δηλαδή η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η μετανάστευση, μετά τις επιπλέον περικοπές, χρηματοδοτούνται ανεπαρκώς. Τέλος, δεν έχει σημειωθεί η παραμικρή πρόοδος στους ιδίους πόρους, χωρίς τους οποίους «η εξίσωση δεν βγαίνει». Σημειώθηκε επιπλέον η σημασία του «κλειδώματος» της νέας αρχιτεκτονικής του ΠΔΠ – που έφερε εις πέρας με επιτυχία με το δικό της διαπραγματευτικό πακέτο αλλά και τις προκαταρκτικές συμφωνίες σε επίπεδο συννομοθετών η Κυπριακή Προεδρία. «Τώρα επί της ουσίας έχουν μείνει μόνο τα νούμερα» σημείωσε χαρακτηριστικά ο αξιωματούχος.
Ενδεικτική άποψη του πόσο μακριά βρίσκονται ακόμη οι ηγέτες, ήταν αυτή Ευρωπαίου διπλωμάτη των «φειδωλών», ο οποίος δήλωσε ότι η χώρα του δεν αισθάνεται πίεση χρόνου. «Αν δεν γίνει τον Ιανουάριο, δεν γίνεται τον Ιανουάριο», είπε, ενώ ζήτησε περαιτέρω μείωση του συνολικού όγκου με περικοπές σε γεωργία και συνοχή, μείωση διοικητικών δαπανών και διόρθωση για τις καθαρές εισφορές. Πρόσθεσε ότι οι νέοι ίδιοι πόροι «δεν είναι η μαγική ασπιρίνη», και απέρριψε τον κίνδυνο που φέρνουν οι εκλογές, λέγοντας ότι σε μεγάλο μέρος των κρατών μελών οι θέσεις για το ΠΔΠ παραμένουν σταθερές ανεξαρτήτως κυβέρνησης. Αντίθετα, στη Γαλλία, όπου οι προεδρικές εκλογές διεξάγονται την άνοιξη και η Μαρίν Λεπέν, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, υπόσχεται δραστική μείωση της γαλλικής συνεισφοράς, «ίσως να είναι διαφορετικά τα πράγματα».
Στην ατζέντα της πρώτης ημέρας περιλαμβάνονται επίσης η ανταγωνιστικότητα με έμφαση στις τιμές της ενέργειας και οι μακροοικονομικές ανισορροπίες, με έμφαση στην Κίνα. Ο αξιωματούχος της ΕΕ ανέφερε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί περίπου 140% από τον Φεβρουάριο και του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί, με το κόστος για την Ευρώπη να ξεπερνά τα 100 δισ. ευρώ. Σημείωσε ότι η Ελλάδα και η Ιταλία αντιμετωπίζουν τις υψηλότερες τιμές ενέργειας στην Ευρώπη και ότι συνεχίζονται οι συζητήσεις με τους Υπουργούς Οικονομικών για ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες, κάτι που δε βρίσκει σύμφωνους όλους τους ηγέτες στο τραπέζι. Επιπλέον, σε αυτή τη φάση όπως επεξηγήθηκε από τον εκτελεστικό βραχίονα της Ένωσης, δεν κρίνεται σκόπιμη η θεσμοθέτηση φόρου υπερκερδών σε επίπεδο ΕΕ, καθώς θα διεξαχθεί για πρώτη φορά μια συζήτηση για τα διυλιστήρια και το πώς μπορεί να βελτιωθεί απόδοση τους, και μια τέτοια κίνηση θα ωθούσε τις εταιρίες σε αποεπένδυση από τις κρίσιμες για την ενεργειακή ασφάλεια υποδομές.
Για την Κίνα, η συμφωνία συμφωνία για αυτοπεριορισμό των κινεζικών εξαγωγών υβριδικών αυτοκινήτων, χαρακτηρίζεται ως «ένα πρώτο βήμα», ενώ επισημαίνονται ότι το έλλειμμα ξεπερνά τα 600 δισ. ευρώ και χρειάζονται περισσότερα μέτρα. Η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει τον Δεκέμβριο μέσο διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων, ενώ το γαλλογερμανικό έγγραφο προτείνει νέο εργαλείο αντιμετώπισης του εξαναγκασμού.
Την Παρασκευή θα απευθυνθεί στους ηγέτες ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Διπλωμάτες της ΕΕ ανέφεραν ότι το 2026 η Ουκρανία καλύπτεται σε επίπεδο χρηματοδοτικό εφόσον προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις καθώς τα κονδύλια είναι συνδεδεμένα. Ωστόσο για το 2027 θα χρειαστούν «δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ» με τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια να παραμένουν «επί τάπητος», όπως είπε, ενώ ο αξιωματούχος της ΕΕ εκτίμησε ότι το θέμα δεν είναι προς το παρόν σε επίπεδο ηγετών. Αντί αυτού, επιχειρείται νέα προσέγγιση η οποία όμως θα εγγυάται τόσο το συστημικό ρίσκο, όσο και την Βελγική εταιρεία Euroclear η οποία διαχειρίζεται τα παγωμένα κεφάλαια, με στόχο να αρθούν οι αντιρρήσεις. Ωστόσο επισημαίνεται ότι αυτή δεν είναι μια συζήτηση που θα γίνει σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής, χωρίς να αποσυνδέεται πλήρως αυτή η συζήτηση με το τελικό κλείσιμο του πακέτου του ΠΔΠ.
Πηγή: ΚΥΠΕ
