Η ενεργειακή κρίση και η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης αναδιαμορφώνουν τις οικονομικές αποφάσεις, δήλωσε την Τετάρτη ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Χριστόδουλος Πατσαλίδης, κατά την εναρκτήρια τοποθέτησή του σε τηλεδιάσκεψη του MNI Connect με οικονομολόγους και επενδυτές. Ο κ. Πατσαλίδης κάλεσε σε ετοιμότητα προσαρμογής των εκτιμήσεων καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία.
Ο Διοικητής εστίασε στην επιμονή του ενεργειακού σοκ και στην άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι οι δύο αυτοί παράγοντες διαμορφώνουν το σημερινό οικονομικό περιβάλλον.
Όπως ανέφερε, ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ «έχει αλλάξει την πορεία της ιστορίας μέσω του διαύλου του ενεργειακού πληθωρισμού». Ο Διοικητής σημείωσε ότι τα σοκ στην προσφορά παρουσιάζουν εκ φύσεως ανομοιογένεια, καθώς διαφέρουν όχι μόνο ως προς το μέγεθος και τη διάρκειά τους, αλλά και ως προς τις συστημικές αλληλεπιδράσεις και το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εκδηλώνονται.
«Το καθήκον μας ως Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ είναι να κατανοήσουμε πώς το ενεργειακό σοκ μεταδίδεται στην οικονομία», ανέφερε.
Υπογράμμισε ότι η αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής διασφαλίζεται καλύτερα μέσω της πειθαρχημένης προσήλωσης σε ένα ισχυρό αναλυτικό πλαίσιο που βασίζεται στα δεδομένα, στην προσεκτική αξιολόγηση των υποκείμενων πληθωριστικών τάσεων και στην ενδελεχή εξέταση των μηχανισμών μετάδοσης.
Σε συνθήκες αυξημένης αβεβαιότητας, πρόσθεσε, η προσέγγιση που ακολουθεί η ΕΚΤ, που βασίζεται στα δεδομένα και λαμβάνει αποφάσεις σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών.
Ο κ. Πατσαλίδης ανέφερε ότι κατά τη συνεδρίαση του Οκτωβρίου η ΕΚΤ αποφάσισε να διατηρήσει αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια, καθώς οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό παραμένουν σταθερές, η μετάδοση της νομισματικής πολιτικής εξακολουθεί να είναι αποτελεσματική και οι δευτερογενείς επιπτώσεις δεν έχουν εκδηλωθεί σε ουσιαστικό βαθμό.
Σύμφωνα με τον Διοικητή, στην παρούσα συγκυρία, «η πληθωριστική ώθηση εξακολουθεί να προέρχεται κυρίως από την πλευρά της προσφοράς». Όπως ανέφερε, η ανάλυση της ΕΚΤ καταδεικνύει ότι περίπου το 90% της αύξησης του ενεργειακού πληθωρισμού αντανακλά δυσμενείς εξελίξεις στην προσφορά ενέργειας λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και όχι υπερβολική εγχώρια ζήτηση.
Ωστόσο, τόνισε ότι αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό. «Όπως πάντα, η νομισματική πολιτική πρέπει να παραμείνει προσηλωμένη στη διασφάλιση της σταθεροποίησης του πληθωρισμού στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας».
Πρόσθεσε ότι ένα βασικό ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό οι υψηλότερες τιμές ενέργειας ενσωματώνονται στις ευρύτερες πληθωριστικές τάσεις, σημειώνοντας ότι, εάν οι πιέσεις στις τιμές επιμείνουν, η κατεύθυνση της πολιτικής είναι σαφής.
Οι πρόσφατες εξελίξεις απαιτούν συνεχή στενή παρακολούθηση, συνέχισε, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν ενδείξεις πως οι επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ ενδέχεται να διευρύνονται, αν και ο υποκείμενος πληθωρισμός παραμένει σε γενικές γραμμές σταθερός.
«Παρατηρήσαμε πρόσφατα ελαφρά ανοδική πίεση στον πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων και των υπηρεσιών, ενώ ο δομικός πληθωρισμός παραμένει αμετάβλητος. Οι τιμές του αργού πετρελαίου υποχώρησαν σημαντικά το τελευταίο διάστημα, ωστόσο η μελλοντική τους πορεία απαιτεί συνεχή παρακολούθηση», ανέφερε.
Εκτίμησε ότι η πάροδος του χρόνου από την έναρξη της σύγκρουσης αναμένεται να δημιουργήσει τη δική της δυναμική στη διαμόρφωση των τιμών και στις πληθωριστικές προσδοκίες.
Πρόσθεσε ότι, όσον αφορά τη διαμόρφωση των τιμών, είναι επιτακτική ανάγκη εγρήγορσης και περαιτέρω έρευνας και ανάλυσης των επιμέρους κλάδων που επηρεάζουν τη δυναμική των τιμών, καθώς και των διαρθρωτικών μηχανισμών μετακύλισης του κόστους. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε, η συνεχής παρακολούθηση των ενδεχόμενων δευτερογενών επιπτώσεων παραμένει απαραίτητη.
Αναφορικά με τις πληθωριστικές προσδοκίες, ο κ. Πατσαλίδης είπε ότι είναι σημαντικό να αξιολογηθεί η ευρύτερη εικόνα.
«Παρότι οι μακροπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν σταθερές, ο γενικός πληθωρισμός βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης και οι υψηλότερες βραχυπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες εξακολουθούν να επιμένουν. Η εξέλιξη των πληθωριστικών προσδοκιών απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση», επανέλαβε.
Την ίδια ώρα, σημείωσε ότι η ενέργεια δεν είναι ο μόνος αποσταθεροποιητικός παράγοντας. Σύμφωνα με τον Διοικητή της ΚΤΚ, η τεχνητή νοημοσύνη «ανατρέπει τα δεδομένα στη ζωή μας και ήρθε για να μείνει».
Τόσο η ενέργεια όσο και η τεχνητή νοημοσύνη έχουν παγκόσμιο και ανατρεπτικό χαρακτήρα, σημείωσε. Αμφότερες έχουν επιπτώσεις στην ανάπτυξη, στον πληθωρισμό, στις συνθήκες χρηματοδότησης και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Παράλληλα, δημιουργούν νέες αναλυτικές προκλήσεις για τις Κεντρικές Τράπεζες, υπογράμμισε ο Διοικητής.
Ο κ. Πατσαλίδης ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει με ταχείς ρυθμούς το οικονομικό τοπίο της Ευρωζώνης, αναδεικνυόμενη σε ισχυρό μοχλό διαρθρωτικών αλλαγών. Όπως είπε, έχει καταστεί σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης στην Ευρωζώνη, τόσο μέσω των δαπανών για την υιοθέτησή της όσο και μέσω της συμμετοχής ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα της τεχνητής νοημοσύνης.
Συνέχισε λέγοντας ότι η ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης ενισχύει τις επενδύσεις σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι ανάγκες για δημόσια χρηματοδότηση διεθνώς, λόγω των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
«Η κλίμακα των επενδύσεων που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη είναι πρωτοφανής. Έρευνες καταδεικνύουν ότι οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν να ανέλθουν έως και τα 9 τρισ. δολάρια μεταξύ 2025 και 2032, δημιουργώντας μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρωμένες επενδυτικές εξάρσεις στη σύγχρονη οικονομική ιστορία», ανέφερε.
Καθώς οι κεφαλαιουχικές δαπάνες αυξάνονται ταχύτερα από τη δημιουργία ταμειακών ροών, η χρηματοδότηση αναζητείται όλο και περισσότερο στις αγορές χρέους και ειδικότερα στις αγορές ομολόγων, στην ιδιωτική πιστωτική αγορά (private credit), καθώς και μέσω κυκλικών χρηματοδοτήσεων και συμβατικών δεσμεύσεων μεταξύ αλληλένδετων ιδιοκτησιακών σχημάτων, είπε. Πρόσθεσε ότι οι σύνθετες και αδιαφανείς χρηματοοικονομικές δομές καθιστούν δυσκολότερη την αξιολόγηση των υποκείμενων κινδύνων.
Όπως ανέφερε, εταιρείες τεχνολογίας και υλικού εξοπλισμού φέρονται να έχουν εκδώσει ομόλογα ύψους περίπου 350 δισ. δολαρίων φέτος, ποσό σχεδόν διπλάσιο από εκείνο που είχε εκδοθεί την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι.
Πρόσθεσε ότι το συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο ομολόγων των εταιρειών hyperscalers (παρόχων υποδομών υπερκλίμακας) ανέρχεται σε περίπου 570 δισ. δολάρια, εκ των οποίων ομόλογα ύψους 39 δισ. ευρώ έχουν εκδοθεί σε ευρώ.
«Οι Ευρωπαίοι επενδυτές συμμετέχουν ενεργά στις εκδόσεις ομολόγων σε ευρώ, κυρίως μέσω της μείωσης της τοποθέτησής τους σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα», παρατήρησε.
Η αυξημένη προσφορά, ο υψηλότερος πιστωτικός κίνδυνος και η εν γένει αυξημένη αβεβαιότητα οδηγούν σε διεύρυνση των πιστωτικών περιθωρίων (credit spreads), τόσο στην αγορά χρέους όσο και στην αγορά συμβολαίων ανταλλαγής πιστωτικού κινδύνου, είπε. Ωστόσο, όπως σημείωσε, μέχρι στιγμής η απορρόφηση των εκδόσεων από τους επενδυτές εξελίσσεται ομαλά.
Σύμφωνα με τον κ. Πατσαλίδη, μέχρι σήμερα υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι η χρηματοδότηση που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη έχει περιορίσει ουσιαστικά τη διαθέσιμη χρηματοδότηση για άλλους τομείς. Ωστόσο, πρόσθεσε, οι hyperscalers αποτελούν ένα ταχέως αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς ομολόγων και, εάν οι προβλεπόμενες επενδύσεις συνεχίσουν να αυξάνονται, η χρηματοδότηση που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τις κεφαλαιαγορές.
Ολοκληρώνοντας, ο Διοικητής ανέφερε ότι η ενεργειακή κρίση και η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν δύο αποσταθεροποιητικές δυνάμεις: η πρώτη διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και περιορίζει την παραγωγή, ενώ η δεύτερη υπόσχεται υψηλότερη παραγωγικότητα και ανάπτυξη.
«Με την πάροδο επαρκούς χρόνου, οι επιπτώσεις και των δύο γίνονται ολοένα και πιο διάχυτες, αναδιαμορφώνοντας τις οικονομικές αποφάσεις και μεταδίδουν αναταράξεις σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Για τους κεντρικούς τραπεζίτες, αμφότερες απαιτούν την ίδια αναλυτική πειθαρχία: αυστηρή και λεπτομερή εξέταση των στοιχείων και προσεκτική αξιολόγηση της αβεβαιότητας».
Στις αγορές ενέργειας, αυτό συνεπάγεται περαιτέρω μελέτη των επιμέρους δικτύων που διαμορφώνουν τη δυναμική των τιμών. Για την τεχνητή νοημοσύνη, απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια στις σύνθετες και αδιαφανείς χρηματοδοτικές δομές, καθώς και στενότερος έλεγχος των παραδοχών στις οποίες βασίζονται οι προβλέψεις.
Και στις δύο περιπτώσεις, κατέληξε ο κ. Πατσαλίδης, η ορθή χάραξη πολιτικής προϋποθέτει εξέταση των εξελίξεων πέρα από τους συνολικούς δείκτες, εντοπισμό του τρόπου με τον οποίο οι αναταράξεις μεταδίδονται στην οικονομία και ετοιμότητα προσαρμογής των εκτιμήσεων καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία.
