Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή δοκιμασία: να πείσει τους πολίτες της να αποδεχθούν τη δημοσιονομική προσαρμογή και τους επενδυτές να συνεχίσουν να τη χρηματοδοτούν. Οι συγκρούσεις στους δρόμους δυσκολεύουν το πρώτο. Η επιτάχυνση των πωλήσεων στα ομόλογα δείχνει πόσο απαιτητικό γίνεται το δεύτερο.
Την Πέμπτη, η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς αυξήθηκε κατά 12 μονάδες βάσης, στο 5,13%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2002. Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν η κίνηση του spread έναντι της Γερμανίας: διευρύνθηκε κατά 15 μονάδες βάσης, στις 174 μονάδες, επίπεδο που παραπέμπει στο 2011 και σε μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια στα γερμανικά ομόλογα και στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Την ίδια ώρα, ρεπορτάζ της Wall Street Journal αναδεικνύει την ευπάθεια πίσω από την αναταραχή: η Γαλλία εξαρτάται σε ασυνήθιστα μεγάλο βαθμό από ξένους δανειστές, οι οποίοι έχουν πλέον περισσότερους λόγους να κρατήσουν αποστάσεις — και περισσότερες εναλλακτικές για τα χρήματά τους.
Το υψηλότερο επιτόκιο δεν αρκεί πια
Για χρόνια, τα γαλλικά ομόλογα προσέφεραν έναν ελκυστικό συνδυασμό: μεγάλη αγορά, εύκολες συναλλαγές και απόδοση λίγο υψηλότερη από εκείνη άλλων ισχυρών οικονομιών, με την ασφάλεια που θεωρούνταν ότι εξασφάλιζε η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ.
Όταν οι αποδόσεις ανέβαιναν, εμφανίζονταν αγοραστές για να εκμεταλλευθούν την ευκαιρία. Σήμερα, αυτή η αντίδραση δεν είναι δεδομένη.
Σχεδόν το 55% του γαλλικού χρέους βρισκόταν πέρυσι σε χέρια επενδυτών εκτός της χώρας, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που παραθέτει η Wall Street Journal. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 31% στις ΗΠΑ και 13% στην Ιαπωνία.
Η διεθνής επενδυτική βάση υπήρξε πλεονέκτημα. Σε συνθήκες αβεβαιότητας, όμως, μπορεί να μετατραπεί σε αδυναμία: οι ξένοι επενδυτές έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια να αποχωρήσουν και περισσότερες αγορές στις οποίες μπορούν να στραφούν.
Τα επίσημα στοιχεία, που δημοσιεύονται με καθυστέρηση, δεν επιτρέπουν ακόμη να αποτυπωθεί η συμπεριφορά τους κατά το πρόσφατο κύμα πωλήσεων. Διαχειριστές και αναλυτές προειδοποιούν, ωστόσο, ότι οι δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό και οι εκλογές του 2027 μπορεί να αποθαρρύνουν νέες αγορές ή να προκαλέσουν πωλήσεις.
Η Ιαπωνία μπορεί να τραβήξει κεφάλαια πίσω
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση των Ιαπώνων επενδυτών, παραδοσιακών χρηματοδοτών του γαλλικού Δημοσίου.
Ο Κλάους Βίστεσεν, επικεφαλής οικονομολόγος για την ευρωζώνη στην Pantheon Macroeconomics, είχε εκτιμήσει πέρυσι ότι κατείχαν το 10%-15% του γαλλικού χρέους. Όπως εξηγεί στη Wall Street Journal, η άνοδος των αποδόσεων στην Ιαπωνία δημιουργεί πλέον κίνητρο επιστροφής κεφαλαίων στην εγχώρια αγορά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη συντελεστεί μαζική έξοδος. Σύμφωνα με τον αναλυτή της Barclays, Ρόχαν Κάνα, τα στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Οικονομικών δείχνουν ότι οι επενδυτές της χώρας αύξησαν τις γαλλικές τοποθετήσεις τους στο τρίμηνο έως τον Αύγουστο, πριν αρχίσει το sell-off.
Οι ιαπωνικές ασφαλιστικές ζωής, όμως, είχαν ήδη περιορίσει την έκθεσή τους μετά τις αυξήσεις επιτοκίων της ΕΚΤ το 2022, οι οποίες αύξησαν το κόστος αντιστάθμισης του συναλλαγματικού κινδύνου. Ο αναλυτής της Citigroup, Τομοχίσα Φουτζίκι, αναμένει περαιτέρω σταδιακό επαναπατρισμό κεφαλαίων, καθώς αυξάνονται τα ιαπωνικά επιτόκια.
Από τους δρόμους στο κόστος δανεισμού
Οι πιέσεις άρχισαν στις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν η διεθνής άνοδος των αποδόσεων έστρεψε την προσοχή στους πιο ευάλωτους κρατικούς δανειολήπτες.
Στη Γαλλία επιβαρύνθηκαν από τη δυσπιστία απέναντι στα σχέδια μείωσης του ελλείμματος και εντάθηκαν μετά τις ταραχές του περασμένου Σαββατοκύριακου. Την Πέμπτη, η αστυνομία του Παρισιού απαγόρευσε διαδηλώσεις σε ορισμένες περιοχές, επικαλούμενη κίνδυνο βίας.
Η σύνδεση είναι άμεση: οι κοινωνικές αντιδράσεις περιορίζουν τα πολιτικά περιθώρια περικοπών και δημοσιονομικής προσαρμογής. Η αμφιβολία για την προσαρμογή αυξάνει την απόδοση που απαιτούν οι επενδυτές. Και το ακριβότερο χρήμα κάνει ακόμη δυσκολότερη τη μείωση του ελλείμματος.
Η Pimco παραμένει επιφυλακτική. Ο διαχειριστής Κονσταντίν Φάιτ δηλώνει στη Wall Street Journal ότι απαιτείται αξιόπιστο σχέδιο περιορισμού του ελλείμματος, το οποίο διαμορφώθηκε στο 5,1% του ΑΕΠ το 2025.
Το Παρίσι δεν ανταγωνίζεται πλέον χώρες με σχεδόν μηδενικές αποδόσεις. Όπως σημειώνει ο ίδιος, ελκυστικές αποδόσεις υπάρχουν παντού.
Η αύξηση του μισθού
Ο Εμανουέλ Μακρόν αντιμέτωπος με την πίεση της κοινωνίας αλλά και των αγορών εξαπέλυσε επίθεση στην «άκρα Αριστερά, που ήθελε την πτώση της Δημοκρατίας». Παράλληλα σύμφωνα με τη Les Echos αναμένεται να ανακοινώσει την αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 15 ευρώ από την 1η Ιανουαρίου.
Η Les Echos υπενθυμίζει ότι πρόωρη αύξηση του κατώτατου μισθού την 1η Ιανουαρίου είχε εφαρμόσει στα τέλη του 2024 ο τότε πρωθυπουργός, Μισέλ Μπαρνιέ.
Η πίεση περνά στην Ιταλία
Η αναταραχή δεν περιορίζεται στη Γαλλία. Την Πέμπτη, το spread του ιταλικού δεκαετούς έναντι του γερμανικού διευρύνθηκε κατά 11 μονάδες βάσης, στις 127 μονάδες.
Η κίνηση δείχνει ότι οι επενδυτές επανεξετάζουν ευρύτερα τον κίνδυνο του ευρωπαϊκού χρέους, σε μια συνεδρίαση που επιβαρύνεται και από τις ανησυχίες για τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και την άνοδο του πετρελαίου.
Ο Κρεγκ Βέισι, διαχειριστής στην Guinness Global Investors, έχει μειώσει τις τοποθετήσεις του σε ιταλικά και γερμανικά ομόλογα, προτιμώντας βρετανικούς τίτλους και αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Ο ίδιος διακρίνει ακόμη και κίνδυνο να παρασυρθεί μελλοντικά η Γερμανία σε ευρύτερες πωλήσεις, εάν οι αγορές αρχίσουν να προεξοφλούν ότι θα χρειαστεί να στηρίξει πιο υπερχρεωμένες χώρες, αυξάνοντας και τον δικό της δανεισμό. Πρόκειται για σενάριο κινδύνου, όχι για εξέλιξη που έχει ήδη εκδηλωθεί: προς το παρόν, τα γερμανικά ομόλογα λειτουργούν ως καταφύγιο.
Γιατί δεν είναι ακόμη επανάληψη του 2011
Τα επίπεδα των spreads ξυπνούν μνήμες κρίσης, αλλά οι συνθήκες διαφέρουν. Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρότερους μηχανισμούς προστασίας, ενώ η Γαλλία δεν αντιμετωπίζει τις τραπεζικές πιέσεις που επιβάρυναν χώρες όπως η Ελλάδα στην προηγούμενη κρίση, επισημαίνει ο Βέισι.
Επιπλέον, ορισμένοι επενδυτές θεωρούν ότι οι κινήσεις δεν είναι αρκετά άτακτες ώστε να δικαιολογούν έκτακτη παρέμβαση. Σύμφωνα με το Bloomberg, ανάλογη εκτίμηση έχει εκφράσει πρόσφατα και ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, τοποθετώντας ψηλά τον πήχη για ενεργοποίηση βοήθειας προς τη Γαλλία.
Οι γαλλικές τράπεζες, κατά τον Φάιτ της Pimco, βρίσκονται σε καλή οικονομική κατάσταση και έχουν σχετικά περιορισμένη έκθεση στο εγχώριο κρατικό χρέος. Διαθέτουν επομένως περιθώριο αγορών. Εάν, όμως, κατευθύνουν περισσότερα κεφάλαια στα κρατικά ομόλογα, ενδέχεται να περιοριστεί η δυνατότητά τους να χρηματοδοτούν επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Ο λογαριασμός της αναχρηματοδότησης
Το πρόβλημα για τη Γαλλία δεν είναι μόνο η σημερινή εικόνα στην αγορά. Είναι ο όγκος του χρέους που πρέπει να αναχρηματοδοτηθεί.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, περισσότερο από 1 τρισ. δολάρια γαλλικού χρέους λήγουν έως το 2030, ενώ το επόμενο έτος η χώρα αναμένεται να εκδώσει ομόλογα αξίας περίπου 380 δισ. δολαρίων, ποσό-ρεκόρ.
Τίτλοι που εκδόθηκαν όταν τα επιτόκια ήταν κοντά στο μηδέν θα αντικαθίστανται σταδιακά από πολύ ακριβότερο δανεισμό. Η άνοδος των αποδόσεων δεν επιβαρύνει αμέσως ολόκληρο το υφιστάμενο χρέος, αλλά περνά προοδευτικά στον προϋπολογισμό μέσα από τις νέες εκδόσεις.
Η προσοχή στρέφεται και στη Moody’s, από την οποία επενδυτές αναμένουν υποβάθμιση την Παρασκευή, με διατήρηση της επενδυτικής βαθμίδας. Μια τέτοια απόφαση μπορεί να μην προκαλέσει άμεσο άλμα στις αποδόσεις, θα μπορούσε όμως να αποθαρρύνει συντηρητικότερους αγοραστές.
Για την Ανριέτα Πάκμεντ της Allspring Global Investments, η απόδοση του 5% προσελκύει το ενδιαφέρον, αλλά οι εκλογές του επόμενου έτους παραμένουν εμπόδιο στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Αυτό είναι πλέον το δύσκολο στοίχημα του Παρισιού: να πείσει ότι μπορεί να ελέγξει το χρέος του, πριν το κόστος της αμφιβολίας κάνει την προσπάθεια ακόμη δυσκολότερη.
