Η πρώτη αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων εδώ και τρία χρόνια φέρνει αυτή την απόσταση ανάμεσα στην πολιτική επιθυμία και την οικονομική πραγματικότητα μέσα στον Λευκό Οίκο.
Ο Κέβιν Γουόρς, ο άνθρωπος που επέλεξε ο Αμερικανός πρόεδρος για το τιμόνι της κεντρικής τράπεζας, συντάχθηκε με τους συναδέλφους του και έκανε το χρήμα ακριβότερο. Τώρα καλείται να διαχειριστεί τις συνέπειες μιας απόφασης που δοκιμάζει ταυτόχρονα την αξιοπιστία του στις αγορές και τη σχέση του με τον πρόεδρο.
Το πρώτο τεστ ήταν να αυξήσει τα επιτόκια. Το δυσκολότερο μπορεί να είναι να τα αυξήσει ξανά.
Οι 12 υπογραφές
Η αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, στο εύρος 3,75%–4%, εγκρίθηκε με 12 ψήφους υπέρ και καμία κατά. Η ανακοίνωση της Fed συνδέει την απόφαση με έναν πληθωρισμό που παραμένει υψηλός και μια οικονομία που εξακολουθεί να αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό.
Η ομοφωνία έχει πολιτικό βάρος. Δίνει στον Γουόρς τη στήριξη ολόκληρης της επιτροπής και δυσκολεύει την παρουσίαση της απόφασης ως προσωπικής επιλογής ενός κεντρικού τραπεζίτη που αγνοεί τις επιθυμίες του προέδρου.
Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει το διακύβευμα. Εάν ο Λευκός Οίκος απαιτήσει αντιστροφή πορείας, θα ζητά ουσιαστικά από τη Fed να εγκαταλείψει μια συλλογική εκτίμηση για την κατάσταση της οικονομίας.
Η σύγκρουση αποκτά έτσι θεσμικό περιεχόμενο, ακόμη και όσο οι προσωπικές σχέσεις διασώζονται.
Ο Τραμπ κρατά ανοιχτή την έξοδο
Η πρώτη αντίδραση του Αμερικανού προέδρου δείχνει ακριβώς αυτή την προσπάθεια διαχωρισμού. Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ επέκρινε τη Fed, υποστηρίζοντας ότι τα επιτόκια θα έπρεπε να βρίσκονται στο 1% ή χαμηλότερα, αλλά εξακολούθησε να εκφράζει εμπιστοσύνη στον Γουόρς.
Υπάρχει, επομένως, ανοιχτή διαφωνία για την πολιτική, χωρίς ακόμη πλήρη προσωπική ρήξη.
Πολιτικά, αυτή η στάση αφήνει στον πρόεδρο περιθώριο ελιγμών. Μπορεί να καταγγέλλει το ακριβό χρήμα χωρίς να αποκηρύσσει τον άνθρωπο που ο ίδιος επέλεξε. Για τον Γουόρς, αντίστοιχα, διατηρεί έναν δίαυλο που θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύτιμος στις επόμενες αποφάσεις.
Η ανακωχή, ωστόσο, θα δοκιμαστεί από τη διάρκεια της διαφωνίας. Μία δυσάρεστη απόφαση μπορεί να απορροφηθεί. Μια επίμονη πορεία προς υψηλότερα επιτόκια θα απαιτήσει πολύ μεγαλύτερη πολιτική ανοχή.
Η φράση που εξηγεί την ανατροπή
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Γουόρς έδωσε μια εξήγηση που ξεπερνά την τυπική αναφορά στον πληθωρισμό: δύσκολα θα χαρακτήριζε τις συνολικές χρηματοπιστωτικές συνθήκες περιοριστικές.
Με απλά λόγια, η Fed δεν θεωρεί ότι η οικονομία είχε ήδη πατήσει αρκετά το φρένο. Ο επικεφαλής της αναφέρθηκε σε ισχυρή χρηματοδότηση επιχειρήσεων, επενδύσεις και βελτίωση βασικών οικονομικών μεγεθών. Η τράπεζα εκτιμά ότι διαθέτει περιθώριο να δράσει κατά των ανατιμήσεων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε νοικοκυριό ή μικρή επιχείρηση αισθάνεται άνετα με το κόστος δανεισμού. Οι συνολικές συνθήκες περιλαμβάνουν την πρόσβαση σε κεφάλαια και την ευκολία χρηματοδότησης, πέρα από το επιτόκιο μιας πιστωτικής κάρτας ή ενός δανείου.
Εδώ βρίσκεται και η πολιτική δυσκολία: η ανθεκτικότητα που επιτρέπει στη Fed να αυξήσει τα επιτόκια δεν μοιράζεται ισότιμα σε ολόκληρη την οικονομία.
Τα επιτόκια δεν παράγουν πετρέλαιο
Η νέα ενεργειακή πίεση κάνει το δίλημμα οξύτερο. Το ακριβότερο χρήμα δεν επισκευάζει έναν αγωγό ούτε αποκαθιστά μια διαδρομή μεταφοράς πετρελαίου. Μπορεί, όμως, να περιορίσει τη ζήτηση και να εμποδίσει τις αρχικές ανατιμήσεις να εξαπλωθούν και να παγιωθούν.
Αυτός είναι και ο κίνδυνος στον οποίο αναφέρθηκε ο Γουόρς: οι αυξήσεις τιμών σε επιμέρους τομείς να αποκτήσουν ευρύτερο χαρακτήρα και να επηρεάσουν τις προσδοκίες για τον μελλοντικό πληθωρισμό.
Η επιλογή έχει κόστος. Μια επιχείρηση που πληρώνει περισσότερα για ενέργεια και μεταφορές μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη και με ακριβότερη αναχρηματοδότηση. Ένα νοικοκυριό μπορεί να δει την αγοραστική του δύναμη να πιέζεται, ενώ η εξυπηρέτηση χρέους με κυμαινόμενο επιτόκιο γίνεται δυσκολότερη.
Η Fed στοιχηματίζει ότι η έγκαιρη παρέμβαση θα αποτρέψει μεγαλύτερο κόστος αργότερα. Η πολιτική αντιπαράθεση θα περιστραφεί γύρω από το πόσο βαρύ θα είναι το κόστος στο μεταξύ.
Η επόμενη αύξηση είναι ήδη στο τραπέζι
Σύμφωνα με το Semafor, οι 16 από τους 18 αξιωματούχους που υπέβαλαν προβλέψεις αναμένουν τουλάχιστον ακόμη μία αύξηση μέχρι το τέλος του έτους.
Οι προβλέψεις αυτές δεν αποτελούν προειλημμένη απόφαση. Δείχνουν, όμως, ότι στο εσωτερικό της Fed η κίνηση του Σεπτεμβρίου δεν αντιμετωπίζεται κατ’ ανάγκην ως μεμονωμένη παρέμβαση.
Εκεί βρίσκεται η ουσία της επόμενης ημέρας. Εάν ο πληθωρισμός επιμείνει, ο Γουόρς θα κληθεί να αποφασίσει εκ νέου, με την πολιτική δυσαρέσκεια ήδη καταγεγραμμένη. Εάν η οικονομία επιβραδυνθεί, η πίεση για αλλαγή πορείας θα αποκτήσει ισχυρότερα επιχειρήματα.
Η ανεξαρτησία έχει οικονομικό αντίκρισμα
Για τις αγορές, η αξιοπιστία της Fed επηρεάζει το κόστος του χρήματος πολύ πέρα από την επόμενη συνεδρίαση. Αν οι επενδυτές πειστούν ότι ο πληθωρισμός θα ελεγχθεί, μπορεί να περιορίσουν την πρόσθετη απόδοση που απαιτούν για να κρατούν μακροπρόθεσμα ομόλογα. Αν φοβηθούν πολιτική υποχώρηση, μπορούν να απαιτήσουν μεγαλύτερη αποζημίωση για τον κίνδυνο.
Γι’ αυτό μια προεδρική απαίτηση για χαμηλότερα επιτόκια δεν εγγυάται φθηνότερο μακροπρόθεσμο δανεισμό.
Ο Γουόρς έχει μπροστά του δύο ακροατήρια και μία απόφαση κάθε φορά. Οι αγορές ζητούν αποδείξεις ότι θα υπερασπιστεί τη σταθερότητα των τιμών. Ο πρόεδρος θέλει φθηνότερο χρήμα. Όσο ο πληθωρισμός καθυστερεί να υποχωρήσει, τόσο στενεύει ο χώρος στον οποίο μπορούν να συνυπάρξουν αυτές οι δύο απαιτήσεις.
Πηγή: Ναυτεμπορική, Νατάσα Στασινού • [email protected]
