Δύο τρισεκατομμύρια ευρώ. Τόσο χρέος έχει αντληθεί μέσα σε λιγότερους από έντεκα μήνες από την ευρωπαϊκή αγορά κοινοπρακτικών εκδόσεων ομολόγων, σε ένα ιστορικό ορόσημο που αποτυπώνει τη σύγκρουση δύο τεράστιων αναγκών χρηματοδότησης: της αδιάκοπης κρατικής δανειοληψίας και της επενδυτικής έκρηξης στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το ρεκόρ, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg, καταρρίφθηκε την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου. Και πίσω από αυτό δεν βρίσκονται μόνο οι κυβερνήσεις, που αναζητούν κεφάλαια για να χρηματοδοτήσουν ελλείμματα, αμυντικές δαπάνες και υποδομές. Βρίσκονται επίσης οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί, που προσφεύγουν ολοένα συχνότερα στις ευρωπαϊκές αγορές για να χρηματοδοτήσουν τα πανάκριβα κέντρα δεδομένων και τις υποδομές της AI.
Η νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία: τα επιτόκια παραμένουν υψηλά, ο πληθωρισμός αποδεικνύεται επίμονος και οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερες αποδόσεις για να χρηματοδοτήσουν το διαρκώς αυξανόμενο χρέος.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον χάρτη του δανεισμού
Η Alphabet, η Amazon και η Meta συγκαταλέγονται πλέον στους τέσσερις μεγαλύτερους μη χρηματοπιστωτικούς εκδότες ομολόγων σε ευρώ για το 2026.
Η ανάγκη τους για κεφάλαια είναι τεράστια. Η κατασκευή κέντρων δεδομένων, η ανάπτυξη υπολογιστικών υποδομών και η εξασφάλιση της ενέργειας που απαιτεί η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπουν τις εταιρείες τεχνολογίας σε πρωταγωνιστές της αγοράς χρέους.
Σύμφωνα με το Bloomberg, ο εταιρικός δανεισμός στην ευρωπαϊκή αγορά έχει αυξηθεί κατά περίπου 49 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2025. Από αυτή την αύξηση, τα 37,5 δισ. ευρώ προέρχονται από τους λεγόμενους hyperscalers, τους τεχνολογικούς ομίλους που αναπτύσσουν υποδομές υπολογιστικού νέφους και τεχνητής νοημοσύνης.
Με άλλα λόγια, περισσότερο από το 75% της αύξησης του εταιρικού δανεισμού συνδέεται με τους κολοσσούς της τεχνολογίας.
«Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του δανεισμού των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων προέρχεται από αμερικανικές εταιρείες που επιδιώκουν να αντλήσουν κεφάλαια από διαφορετικές αγορές ομολόγων», επισημαίνουν αναλυτές της HSBC, με επικεφαλής τον Σονγκ Τζιν Λι, στις προβλέψεις τους για το 2027.

Το τίμημα της έκρηξης
Η αδιάκοπη προσφορά νέων ομολόγων αρχίζει, ωστόσο, να δημιουργεί πιέσεις. Παρά τη σχετικά ισχυρή ζήτηση για εταιρικό χρέος, οι επενδυτές εμφανίζονται ολοένα πιο επιλεκτικοί, ιδιαίτερα απέναντι στις μεγάλες εκδόσεις των τεχνολογικών ομίλων.
Οι hyperscalers αναγκάζονται να προσφέρουν υψηλότερα ασφάλιστρα για να προσελκύσουν αγοραστές, ενώ στη δευτερογενή αγορά τα ομόλογά τους διαπραγματεύονται σε επίπεδα αποδόσεων που αντιστοιχούν σε εταιρείες με πιστοληπτική αξιολόγηση αρκετές βαθμίδες χαμηλότερη από την πραγματική τους.
Το φαινόμενο υποδηλώνει ότι ακόμη και οι ισχυρότεροι τεχνολογικοί όμιλοι δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένη την πρόσβαση σε φθηνή χρηματοδότηση.
Η επενδυτική έκρηξη στην AI, που μέχρι πρόσφατα τροφοδοτούσε κυρίως την άνοδο των χρηματιστηρίων, αποκτά πλέον μια δεύτερη διάσταση: αυξάνει κατακόρυφα την προσφορά χρέους και εντείνει τον ανταγωνισμό για διαθέσιμα κεφάλαια.
Κυβερνήσεις και Big Tech στην ίδια αγορά
Η τεχνολογία αποτελεί μόνο τη μία πλευρά της εξίσωσης. Κυβερνήσεις, πολυεθνικοί οργανισμοί και φορείς με κρατική εγγύηση αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% της ευρωπαϊκής αγοράς κοινοπρακτικών εκδόσεων.
Οι εκδόσεις τους κινούνται επίσης σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, αν και παραμένουν κοντά στα αντίστοιχα περυσινά μεγέθη.
Τα κράτη δανείζονται για να καλύψουν δημοσιονομικά ελλείμματα, να αναχρηματοδοτήσουν παλαιότερες υποχρεώσεις και να χρηματοδοτήσουν νέες δαπάνες για άμυνα, υποδομές και ενεργειακή ασφάλεια.
Η Γερμανία αναμένεται να αναδειχθεί στον μεγαλύτερο εκδότη κρατικού χρέους της Ευρωζώνης το 2027, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Commerzbank.
Οι αναλυτές της τράπεζας προβλέπουν ότι οι συνολικές ακαθάριστες εκδόσεις κρατικών ομολόγων στην Ευρωζώνη ενδέχεται να ξεπεράσουν το ιστορικό επίπεδο των 1,5 τρισ. ευρώ.
Στη Γαλλία, αντίστοιχα, η δημοσιονομική πίεση συνδυάζεται με την πολιτική αβεβαιότητα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, ενισχύοντας τις ανησυχίες των επενδυτών.
Το πετρέλαιο υποχωρεί, αλλά οι αποδόσεις δεν ακολουθούν
Ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο είναι η αλλαγή στη συμπεριφορά των αγορών ομολόγων. Παραδοσιακά, η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου περιορίζει τις πληθωριστικές πιέσεις και δημιουργεί περιθώρια αποκλιμάκωσης των αποδόσεων.
Αυτή τη φορά, όμως, η σχέση φαίνεται να εξασθενεί. Η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς ομολόγου παραμένει πάνω από το 5%, παρότι το αμερικανικό αργό WTI έχει υποχωρήσει από τα 110 δολάρια του Οκτωβρίου κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι.
Σύμφωνα με ανάλυση της Cboe που επικαλούνται οι Financial Times, η συσχέτιση μεταξύ πετρελαίου και αποδόσεων ομολόγων μειώθηκε από 65% τον Σεπτέμβριο σε λιγότερο από 20%.
Οι επενδυτές στρέφουν πλέον την προσοχή τους στον ευρύτερο πληθωρισμό και στην προοπτική διατήρησης περιοριστικής νομισματικής πολιτικής.
Η Federal Reserve αύξησε τα επιτόκια τον Σεπτέμβριο για πρώτη φορά από το 2023, ενώ οι αγορές προεξοφλούν νέα αύξηση τον Δεκέμβριο.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στη Βρετανία, όπου οι αποδόσεις των διετών κρατικών ομολόγων έχουν ξεπεράσει το 5%, παρά την υποχώρηση του Brent κάτω από τα 90 δολάρια.
Οι αγορές παραγώγων αποδίδουν πιθανότητα περίπου 75% σε νέα αύξηση των επιτοκίων από την Τράπεζα της Αγγλίας τον επόμενο μήνα.

Το 2027 και ο κίνδυνος μιας νέας κρίσης χρέους
Το ιστορικό ρεκόρ εκδόσεων συμπίπτει με την είσοδο της παγκόσμιας οικονομίας σε μια περίοδο ακριβότερου χρήματος. Όπως επισημαίνει ο Economist στην ειδική έκδοση για το 2027, οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων οικονομιών καλούνται να αναχρηματοδοτήσουν χρέος που είχαν εκδώσει την προηγούμενη δεκαετία με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια.
Στις χώρες του ΟΟΣΑ, οι δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους απορροφούν ήδη κατά μέσο όρο το 3,3% του ΑΕΠ και αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω.
Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να εμφανίζουν υψηλά ελλείμματα. Στις ΗΠΑ, το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτιμάται κοντά στο 6% του ΑΕΠ για το 2026, ενώ στη Γαλλία αναμένεται να παραμείνει κοντά σε αντίστοιχα επίπεδα το 2027.
Η αυξανόμενη εξάρτηση από βραχυπρόθεσμο δανεισμό μπορεί να περιορίζει προσωρινά το κόστος χρηματοδότησης, αλλά εκθέτει τους κρατικούς προϋπολογισμούς σε ταχύτερη αναπροσαρμογή των επιτοκιακών δαπανών.
Ο Economist προειδοποιεί ότι το επόμενο έτος ενδέχεται να φέρει περισσότερα επεισόδια αναταραχής αντίστοιχα με την κρίση που προκάλεσε η οικονομική πολιτική της Λιζ Τρας στη Βρετανία το 2022.
Η μεγάλη αντίφαση της εποχής
Το νέο ρεκόρ των 2 τρισ. ευρώ αποτυπώνει μια βαθύτερη μεταβολή στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Από τη μία πλευρά, οι κυβερνήσεις χρειάζονται ολοένα περισσότερα κεφάλαια για να χρηματοδοτήσουν τις υποχρεώσεις και τις στρατηγικές τους προτεραιότητες. Από την άλλη, οι τεχνολογικοί κολοσσοί επενδύουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια στην τεχνητή νοημοσύνη, προσδοκώντας ότι οι μελλοντικές αποδόσεις θα δικαιολογήσουν το σημερινό κόστος.
Και οι δύο πλευρές απευθύνονται στην ίδια δεξαμενή επενδυτικών κεφαλαίων, σε μια εποχή κατά την οποία το χρήμα δεν είναι πλέον φθηνό.
Το μεγάλο ερώτημα για το 2027 δεν είναι μόνο πόσο ακόμη χρέος μπορούν να απορροφήσουν οι αγορές, αλλά και με ποιο κόστος. Διότι όσο η προσφορά ομολόγων αυξάνεται και ο πληθωρισμός επιμένει, τόσο ενισχύεται ο κίνδυνος η χρηματοδότηση της επόμενης τεχνολογικής επανάστασης να γίνει ακριβότερη όχι μόνο για τις επιχειρήσεις, αλλά και για τα ίδια τα κράτη.
Πηγή: Ναυτεμπορική



