13.8 C
Nicosia
Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026 | 9:51

Χορηγίες σε μη δικαιούχους και αδυναμίες ελέγχου στα πολιτιστικά προγράμματα διαπιστώνει η ΕΥ

Σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση των χορηγικών προγραμμάτων του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, περιλαμβανομένης της χρηματοδότησης μη δικαιούχων, της άνισης εφαρμογής των κριτηρίων αξιολόγησης, της ανεπαρκούς τεκμηρίωσης αποφάσεων και του περιορισμένου οικονομικού ελέγχου, εντοπίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία. Σε δύο περιπτώσεις παραστατικών δαπανών για φεστιβάλ προέκυψαν, επίσης, σοβαρά ερωτήματα ως προς τη γνησιότητα και την αξιοπιστία τους, ενώ η Υπηρεσία εισηγείται περαιτέρω διερεύνησή τους από το Τμήμα.

Στην Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 34/2026, ημερομηνίας 18 Νοεμβρίου 2026, για τον έλεγχο των χορηγικών προγραμμάτων του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού, καταγράφονται ευρήματα που αφορούν τόσο το πρόγραμμα «Κύπρια» για τα έτη 2024 και 2025 όσο και τα υποπρογράμματα Μουσικής και Θεάτρου του «Πολιτισμός ΙΙ».

Μεταξύ άλλων, διαπιστώθηκε ότι καταβλήθηκε χορηγία €50.000 στο πλαίσιο του «Κύπρια 2025» σε φορέα που εμπίπτει στην κατηγορία αναγνωρισμένου φιλανθρωπικού ιδρύματος, η οποία αποκλείεται ρητά από το συγκεκριμένο πρόγραμμα.

Επιπλέον, δύο φορείς χρηματοδοτήθηκαν παρά το γεγονός ότι είχαν λάβει γραπτές προειδοποιήσεις από την Επαρχιακή Διοίκηση, από το 2021, ότι ενδεχομένως να κινηθεί διαδικασία διάλυσής τους λόγω μη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία. Ο ένας έλαβε €15.000 το 2024, ενώ το 2025 οι δύο φορείς έλαβαν €20.000 και €35.000 αντίστοιχα. Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι η σχετική πληροφόρηση ήταν διαθέσιμη στο δημόσια προσβάσιμο Μητρώο του Υπουργείου Εσωτερικών και θα έπρεπε να είχε αναζητηθεί πριν από την έγκριση των χορηγιών.

Στο υποπρόγραμμα «Πολιτισμός ΙΙ – Μουσική», πέντε αιτήσεις χρηματοδοτήθηκαν με συνολικό ποσό €74.036, χωρίς να τεκμηριώνεται από τα καταστατικά των φορέων ότι είχαν ως κύρια δραστηριότητα τη μουσική, όπως απαιτούσαν οι όροι του προγράμματος.

Ζητήματα διαφάνειας και ίσης μεταχείρισης

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε αρχικά απορριφθείσα αίτηση στο υποπρόγραμμα Μουσικής, η οποία χρηματοδοτήθηκε σε μεταγενέστερο στάδιο, μετά από επανειλημμένες επικοινωνίες του φορέα με το Υφυπουργείο Πολιτισμού για περίοδο περίπου έξι μηνών.

Ο συγκεκριμένος αιτητής ήταν δεύτερος επιλαχών στην κατάταξη και, για να καταστεί δυνατή η χρηματοδότησή του, χρηματοδοτήθηκε και ο πρώτος επιλαχών, ώστε να τηρηθεί η σειρά κατάταξης. Για τη χρηματοδότηση των δύο αιτήσεων χρησιμοποιήθηκαν κονδύλια που είχαν δεσμευτεί για άλλο σχέδιο ενίσχυσης της σύγχρονης μουσικής δημιουργίας, το οποίο τελικά δεν υλοποιήθηκε. Σύμφωνα με τα σχετικά υπηρεσιακά σημειώματα, η διευθέτηση έγινε κατ’ εξαίρεση και για μία μόνο φορά.

Στον τομέα του Θεάτρου, μετά την ακύρωση τριών αρχικά εγκεκριμένων προτάσεων, η διαθέσιμη χρηματοδότηση κατευθύνθηκε σε δύο φορείς με βαθμολογίες 84,08% και 83,58%, ενώ υπήρχε αιτητής στην κατηγορία των ομάδων φυσικών προσώπων με υψηλότερη βαθμολογία, 84,95%, ο οποίος δεν χρηματοδοτήθηκε.

Αναφορικά με το «Κύπρια 2025», ενώ οι διαθέσιμες πιστώσεις επαρκούσαν για τις 14 πρώτες αιτήσεις βάσει βαθμολογίας, αποφασίστηκε η χρηματοδότηση αιτήσεων μέχρι και τη 18η θέση, προκειμένου να περιληφθεί τουλάχιστον μία πρόταση λαϊκού-παραδοσιακού πολιτισμού. Η αναγκαιότητα της απόφασης δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς, ενώ η προκήρυξη δεν προέβλεπε υποχρεωτική εκπροσώπηση του συγκεκριμένου τομέα.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφει επίσης ότι στο «Κύπρια 2024» απορρίφθηκε αίτηση επειδή η κλασική μουσική δεν περιλαμβανόταν στις επιλέξιμες δραστηριότητες, αλλά μετά από παράπονα και επανειλημμένα αιτήματα επανεξέτασης τροποποιήθηκαν οι όροι του «Κύπρια 2025», ώστε να περιλαμβάνεται πλέον και η κλασική μουσική.

Στην έκθεση επισημαίνεται ότι τέτοιες διαφοροποιήσεις, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, δημιουργούν προβληματισμούς ως προς το κατά πόσον οι αποφάσεις βασίστηκαν σε αντικειμενικά κριτήρια ή επηρεάστηκαν από πιέσεις που ασκήθηκαν κατά τη διαδικασία.

Αποκλίσεις στις βαθμολογίες και ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων

Σημαντικές αδυναμίες εντοπίστηκαν και στη λειτουργία των Επιτροπών Αξιολόγησης, τόσο ως προς την αμεροληψία όσο και ως προς την τεκμηρίωση των βαθμολογιών.

Για το «Κύπρια 2024» δεν απαιτήθηκε η υπογραφή δηλώσεων εμπιστευτικότητας και μη σύγκρουσης συμφερόντων πριν από την αξιολόγηση. Οι δηλώσεις υπογράφηκαν τον Ιούλιο του 2025, σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, τον Φεβρουάριο του 2024. Εντοπίστηκαν επίσης περιπτώσεις πραγματικής ή δυνητικής σύγκρουσης συμφερόντων λόγω επαγγελματικών ή άλλων σχέσεων με αιτητές.

Μεταξύ άλλων, μέλος της επιτροπής για το «Κύπρια 2025» αξιολόγησε αίτηση φορέα στο διοικητικό συμβούλιο του οποίου συμμετείχε μέχρι και την ημερομηνία δημοσιοποίησης του διορισμού του, καθώς και αίτηση άλλου φορέα με τον οποίο είχε προηγούμενη επαγγελματική συνεργασία, χωρίς οι σχέσεις αυτές να έχουν γνωστοποιηθεί. Σε άλλη περίπτωση, μέλος δήλωσε σύγκρουση συμφερόντων λόγω συμμετοχής συγγενικού του προσώπου πρώτου βαθμού σε αιτήσεις και απείχε από την αξιολόγησή τους, συνέχισε όμως να αξιολογεί άλλες ανταγωνιστικές προτάσεις, χωρίς να τεκμηριώνεται ότι εξετάστηκε επαρκώς κατά πόσο η αποχή του ήταν αρκετή.

Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε περίπτωση μέλους της επιτροπής του «Κύπρια 2024» που αξιολόγησε αίτηση φεστιβάλ στο οποίο συμμετείχε ως καλλιτέχνης το επόμενο έτος, διευκρινίζοντας ότι η μεταγενέστερη συνεργασία δεν αποδεικνύει από μόνη της σύγκρουση συμφερόντων, αλλά εγείρει ερωτήματα που χρήζουν διερεύνησης.

Παράλληλα, σημειώνει ότι για το «Κύπρια 2025» η επιτροπή αποτελούνταν αποκλειστικά από ιδιώτες αξιολογητές που δραστηριοποιούνται στον χώρο των τεχνών, ενώ δεν τηρούνταν πρακτικά των συνεδριάσεών της.

Στο «Πολιτισμός ΙΙ», δεν τηρήθηκαν πρακτικά των συνεδριάσεων των Επιτροπών Αξιολόγησης Μουσικής και Θεάτρου, ενώ δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία που να τεκμηριώνουν τη νόμιμη και εμπρόθεσμη σύγκλησή τους. Επιπλέον, ο λειτουργός του Τμήματος που συμμετείχε στις επιτροπές δεν είχε υπογράψει δήλωση εμπιστευτικότητας και ευσυνειδησίας.

Στον τομέα του Θεάτρου εντοπίστηκαν δύο ομαδικά έντυπα αξιολόγησης για την ίδια δραστηριότητα, με διαφορετικές τελικές βαθμολογίες, 85,66% και 94,68%, παρότι το σκεπτικό ήταν ουσιαστικά το ίδιο. Τελικά λήφθηκε υπόψη η υψηλότερη βαθμολογία, χωρίς να τεκμηριώνεται η επιλογή. Στη Μουσική εντοπίστηκαν επίσης διαφορετικές εκδόσεις εντύπων με διαφορετικές βαθμολογίες και μεταγενέστερες διορθώσεις χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.

Σε δύο αιτήσεις στον τομέα της Μουσικής, πανομοιότυπες παρατηρήσεις αξιολογητών οδήγησαν σε τελικές βαθμολογίες 80% και 93%. Άλλες τρεις αιτήσεις που χαρακτηρίστηκαν «αξιόλογες» έλαβαν βαθμολογίες 78,35%, 79% και 83,4%, ενώ αίτηση για την οποία αναφέρθηκε απλώς ότι «ανταποκρίνεται στους στόχους του Προγράμματος» έλαβε 90,75%.

Ελλιπής οικονομικός έλεγχος και ερωτήματα για παραστατικά

Σημαντικό μέρος της έκθεσης αφορά τις αδυναμίες στον οικονομικό έλεγχο των χορηγιών. Το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού δεν έχει πρόσβαση στα παραστατικά που τεκμηριώνουν τους οικονομικούς απολογισμούς των φεστιβάλ, καθώς αυτά υποβάλλονται μόνο στους εξωτερικούς ελεγκτές των φορέων. Παράλληλα, το Τμήμα δεν διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους, ενώ οι όροι εντολής των εξωτερικών ελεγκτών δεν καθορίζουν με σαφήνεια το εύρος και τη μεθοδολογία των ελέγχων.

Σε δειγματοληπτικό έλεγχο δέκα φορέων του «Κύπρια» για τα έτη 2024 και 2025, σε τουλάχιστον έξι περιπτώσεις προέκυψαν ενδείξεις ότι δεν δηλώθηκαν ή δεν τεκμηριώθηκαν επαρκώς όλα τα έσοδα, μεταξύ άλλων από εισιτήρια, χορηγίες και εμπορικές δραστηριότητες.

Ενδεικτικά, σε μία περίπτωση πιστοποιήθηκαν μηδενικά έσοδα, παρότι από δημόσια διαθέσιμα στοιχεία προέκυπτε ότι πωλούνταν εισιτήρια μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Σε άλλες περιπτώσεις δεν προσκομίστηκαν επαρκή στοιχεία για την επιβεβαίωση των εσόδων από εισιτήρια, χορηγίες και πωλήσεις προϊόντων.

Επιπλέον, εντοπίστηκαν δαπάνες των οποίων η επιλεξιμότητα ή η σύνδεση με τα φεστιβάλ δεν τεκμηριωνόταν επαρκώς. Σε δύο περιπτώσεις προέκυψαν σοβαρά ερωτήματα για τη γνησιότητα παραστατικών. Συγκεκριμένα, το 2025 υποβλήθηκαν τιμολόγια με ηλεκτρονικά επικολλημένες υπογραφές, χωρίς να προκύπτει ότι είχε ελεγχθεί η γνησιότητά τους, ενώ σε άλλη περίπτωση το 2024 τιμολόγια και αποδείξεις πληρωμής που φέρονταν να έχουν εκδοθεί από διαφορετικούς προμηθευτές είχαν συνεχόμενη αρίθμηση.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε επίσης ότι, με εξαίρεση το πρόγραμμα «Κύπρια 2025», οι αιτήσεις προωθούνταν απευθείας στις επιτροπές αξιολόγησης, χωρίς να προηγείται από λειτουργούς του Τμήματος προκαταρκτικός έλεγχος της πληρότητας και της επιλεξιμότητάς τους. Ως αποτέλεσμα, εξετάζονταν από τις επιτροπές και αιτήσεις που δεν πληρούσαν βασικές προϋποθέσεις των προγραμμάτων, επιβαρύνοντας χωρίς λόγο τη διαδικασία, καθώς οι ιδιώτες αξιολογητές αμείβονταν για το σύνολο των αιτήσεων που εξέταζαν.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία διευκρινίζει ότι τα ευρήματα για τα παραστατικά «δεν αποδεικνύουν από μόνα τους πλαστογράφηση ή άλλη παρατυπία», δημιουργούν ωστόσο εύλογες αμφιβολίες και χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης από το Τμήμα, με εξασφάλιση των πρωτότυπων παραστατικών και επιβεβαίωση της γνησιότητάς τους από τους φερόμενους ως εκδότες.

Περαιτέρω, σε έξι από τις περιπτώσεις του «Κύπρια» που εξετάστηκαν, διαπιστώθηκε ότι δεν τεκμηριωνόταν το 60% των δραστηριοτήτων που είχαν δηλωθεί στις αιτήσεις, όπως απαιτούσαν οι όροι του προγράμματος, χωρίς αυτό να επηρεάσει τη βαθμολογία τους. Η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε επίσης περιπτώσεις στις οποίες έγιναν δεκτές και χρηματοδοτήθηκαν αιτήσεις με ελλείψεις ή λανθασμένα στοιχεία, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες δεν είχαν υποβληθεί έγκυρα ή επικαιροποιημένα πιστοποιητικά φορολογικής και κοινωνικής ασφάλισης.

Στο «Κύπρια» διαπιστώθηκε ακόμη περίπτωση κατά την οποία καταβλήθηκε χορηγία €24.000, ενώ οι πραγματικές επιλέξιμες δαπάνες ανήλθαν σε €22.300, με αποτέλεσμα υπέρβαση €1.700. Επίσης, τουλάχιστον 11 φορείς το 2024 και 10 το 2025 υπέβαλαν αιτήσεις και στα δύο προγράμματα «Κύπρια» και «Πολιτισμός ΙΙ», χωρίς να διενεργούνται συστηματικοί έλεγχοι για πιθανή διπλή χρηματοδότηση των ίδιων δαπανών.

Η έκθεση αναφέρεται επίσης στην εκκρεμή αξιολόγηση των χορηγικών σχεδίων από το Γραφείο Επιτρόπου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων. Η τελευταία συνολική αξιολόγηση είχε γίνει τον Ιανουάριο του 2023, όταν τέσσερα από τα 13 σχέδια κρίθηκαν ως κρατικές ενισχύσεις. Τον Νοέμβριο του 2025, το Γραφείο ζήτησε πρόσθετα στοιχεία για προγράμματα, μεταξύ άλλων, τα «Πολιτισμός», «Θυμέλη» και «Κύπρια», προκειμένου να εξετάσει κατά πόσο εγείρονται ζητήματα κρατικών ενισχύσεων. Η αξιολόγηση παρέμενε σε εκκρεμότητα κατά τον χρόνο του ελέγχου.

Καθυστερήσεις, εξάρτηση από κρατικές χορηγίες και συστάσεις

Η έκθεση επισημαίνει ότι αρκετά φεστιβάλ εξακολουθούν να εξαρτώνται σημαντικά από την κρατική χρηματοδότηση, ενώ ορισμένα παρουσιάζουν ζημιές ακόμη και μετά τη λήψη της χορηγίας. Το Τμήμα δεν απαιτεί επαρκή τεκμηρίωση της οικονομικής δυνατότητας των διοργανωτών να διατηρήσουν τις δράσεις τους σε βάθος χρόνου.

Στο «Κύπρια», το 2024 χρηματοδοτήθηκαν 26 από τις 34 εγκεκριμένες αιτήσεις, με δαπάνη €648.713, ενώ το 2025 χρηματοδοτήθηκαν 18 από τις 40, με δαπάνη €691.327. Στο «Πολιτισμός ΙΙ» η συνολική δαπάνη για το 2025 ανήλθε σε €6.149.963, εκ των οποίων €625.068 αφορούσαν τη Μουσική και €404.436 το Θέατρο.

Καταγράφονται ακόμη καθυστερήσεις στην αξιολόγηση και ανακοίνωση αποτελεσμάτων, με τα αποτελέσματα των χορηγικών προγραμμάτων του 2026 να ανακοινώνονται στα μέσα Μαΐου, περιορίζοντας σημαντικά τον χρόνο προγραμματισμού και υλοποίησης των δράσεων. Για το «Πολιτισμός ΙΙ» η αξιολόγηση του 2025 διήρκεσε 74 ημέρες. Ωστόσο, η έκθεση καταγράφει βελτίωση στον χρόνο αξιολόγησης του προγράμματος «Κύπρια», ο οποίος μειώθηκε από 84 ημέρες το 2024 σε 59 το 2025 και 38 το 2026.

Παράλληλα, απουσιάζουν καθορισμένοι δείκτες επίδοσης που να επιτρέπουν την αξιολόγηση του πραγματικού αντίκτυπου των χορηγιών, όπως η διεύρυνση του κοινού, η γεωγραφική διασπορά των εκδηλώσεων, η ανάδειξη νέων δημιουργών και η διεθνής προβολή της κυπριακής πολιτιστικής παραγωγής. Επιπλέον, δεν εφαρμόζεται συστηματική διαδικασία παρακολούθησης της υλοποίησης των χρηματοδοτούμενων δράσεων, ενώ οι επιτόπιες επισκέψεις είναι περιορισμένες και δεν συνοδεύονται από εκθέσεις ή άλλη τεκμηρίωση των ευρημάτων τους.

Ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, στον προλογισμό της έκθεσης, τονίζει ότι «κάθε ευρώ που διατίθεται λανθασμένα ή χωρίς επαρκή έλεγχο στερεί ουσιαστικά τη δυνατότητα χρηματοδότησης κάποιας άλλης δράσης», τονίζοντας ότι οι κανόνες πρέπει να είναι σαφείς, να εφαρμόζονται ομοιόμορφα και οι αποφάσεις να είναι πλήρως τεκμηριωμένες.

Προσθέτει ότι «η κρατική στήριξη πρέπει να ενθαρρύνει τη δημιουργία και τη βιωσιμότητα, όχι να μετατρέπεται σταδιακά σε δεδομένη χρηματοδότηση».

«Στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς η απορρόφηση των διαθέσιμων πιστώσεων, αλλά η αξιοποίησή τους εκεί όπου παράγουν το μεγαλύτερο δυνατό όφελος για τον πολιτισμό και την κοινωνία», αναφέρει, προσθέτοντας ότι «δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσα χρήματα δόθηκαν. Πρέπει να γνωρίζουμε τι πέτυχαν».

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση των ελέγχων επιλεξιμότητας και της παρακολούθησης των χρηματοδοτούμενων δράσεων, τη θέσπιση σαφών διαδικασιών αξιολόγησης και οικονομικού ελέγχου, την αποτροπή διπλής χρηματοδότησης, την έγκαιρη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και την καθιέρωση μετρήσιμων δεικτών για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων.

Από την πλευρά του, το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού ανέφερε ότι κατά την τελευταία τριετία βρίσκεται σε εξέλιξη προσπάθεια διαμόρφωσης ενός πιο διαφανούς και συνεκτικού πλαισίου διαχείρισης των χορηγικών προγραμμάτων, με στόχο τη συγκέντρωσή τους σε μεγαλύτερα και πιο ολοκληρωμένα προγράμματα. Σύμφωνα με την έκθεση, αρκετές από τις συστάσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας έχουν ήδη δρομολογηθεί ή βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης.

Πηγή: ΚΥΠΕ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Press Room

Μείνετε ενημερωμένοι με τo newsletter μας!

ΑρχικήΚΥΠΡΟΣΔΙΑΦΟΡΑΧορηγίες σε μη δικαιούχους και αδυναμίες ελέγχου στα πολιτιστικά προγράμματα διαπιστώνει η...