Ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η στάση απέναντι στη Χαμάς βρέθηκαν στο επίκεντρο των παρεμβάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ στον διαδραστικό διάλογο της Γενικής Συνέλευσης με τον Φεριντούν Σινιρλίογλου, υποψήφιο για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, τον οποίο πρότεινε η Τουρκία την 1η Νοεμβρίου 2026.
Οι παρεμβάσεις έθεσαν συγκεκριμένα ερωτήματα για την εφαρμογή των αρχών του Οργανισμού, με την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Κύπρο να παραπέμπουν σε προηγούμενες τοποθετήσεις του υποψηφίου ως εκπροσώπου της Τουρκίας.
Τα πέντε ερωτήματα της Λευκωσίας
Η Κύπρος έθεσε πέντε ερωτήματα. Παραπέμποντας σε επιστολή της 19ης Μαΐου 2022 από τον Σινιρλίογλου υπό την εθνική του ιδιότητα, στην οποία όπως ανέφερε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος Πρέσβης Μαρία Μιχαήλ, ο κ. Σινιρλίογλου υποστήριζε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε παύσει να υφίσταται ως νομική οντότητα το 1963, ρώτησε εάν «αναγνωρίζει σήμερα την κυριαρχία, την ανεξαρτησία, την εδαφική της ακεραιότητα και την ιδιότητά της ως κράτους μέλους του ΟΗΕ;».
Ζήτησε ακόμη καταδίκη των επιθέσεων κατά ειρηνευτικών επιχειρήσεων στην Πύλα τον Αύγουστο του 2023 και αποδοχή της θέσης του Συμβουλίου Ασφαλείας για τα Βαρώσια, καθώς και δέσμευση για την πλήρη εφαρμογή των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η κ. Μιχαήλ έθεσε δύο ακόμη συγκεκριμένα ερωτήματα, ζητώντας από τον κ. Σινιρλίογλου να τοποθετηθεί επί αξιολογήσεων οργάνων του ΟΗΕ για την κατάσταση στην Τουρκία.
Αρχικά, υπενθύμισε ότι το 2024 η Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με καταγγελίες για εκτεταμένα βασανιστήρια στην Τουρκία. Ζήτησε από τον υποψήφιο να διευκρινίσει τόσο εάν αποδέχεται τις ανησυχίες της Επιτροπής όσο και εάν υποστηρίζει τη διερεύνηση των καταγγελιών. «Συμμερίζεστε τις ανησυχίες της Επιτροπής και θα υποστηρίζατε ανεξάρτητες, αμερόληπτες και αποτελεσματικές έρευνες για αυτές τις καταγγελίες;» ρώτησε η κ. Μιχάηλ.
Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στην ελευθερία της έκφρασης και στο δικαίωμα ειρηνικής συνάθροισης, παραπέμποντας στις απαγορεύσεις διαδηλώσεων μετά τη σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Ιμάμογλου το 2025. Όπως επεσήμανε, το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα είχε χαρακτηρίσει παράνομες τις γενικές απαγορεύσεις δημόσιων διαδηλώσεων. «Υιοθετείτε την εκτίμηση του Γραφείου;», ρώτησε.
Το ερώτημα επεκτάθηκε και στον τρόπο με τον οποίο ο υποψήφιος θα ασκούσε τα καθήκοντά του στην ηγεσία του Οργανισμού. «Ως Γενικός Γραμματέας, θα ήσασταν διατεθειμένος να καλέσετε δημοσίως όλα τα κράτη μέλη να σεβαστούν τα δικαιώματα στην ελευθερία της έκφρασης και στην ειρηνική συνάθροιση;», ανέφερε.
Χωρίς σαφή απάντηση για την αναγνώριση της ΚΔ
Στην απάντησή του, ο κ. Σινιρλίογλου δεν τοποθετήθηκε χωριστά επί των πέντε ερωτημάτων της κυπριακής πλευράς, αλλά αναφέρθηκε γενικά στις αρχές που θα διέπουν την άσκηση των καθηκόντων του, εφόσον εκλεγεί Γενικός Γραμματέας.
«Είναι αυτονόητο ότι ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, από τον οποίο δεσμεύονται ο Οργανισμός και τα κράτη μέλη του, θα καθοδηγεί το έργο μου εάν γίνω ο επόμενος Γενικός Γραμματέας, και όσον αφορά το Κυπριακό», δήλωσε.
Παράλληλα, συνέδεσε την αναφορά του στις διεθνείς διαφορές με τις μεταβολές στο παγκόσμιο περιβάλλον. «Τις τελευταίες δεκαετίες διανύουμε μια περίοδο συνεχών παγκόσμιων γεωπολιτικών μεταβολών και θα ήταν μη ρεαλιστικό να υποθέσουμε ότι τέτοιες μεταβαλλόμενες συνθήκες δεν επηρεάζουν τις διεθνείς διαφορές», ανέφερε. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι ο Χάρτης του ΟΗΕ, τις αρχές του οποίου θα δεσμευόταν να υπερασπίζεται ως Γενικός Γραμματέας, «εξακολουθεί να αποτελεί πηγή έμπνευσης για όλους μας μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον».
Ολοκληρώνοντας, επικαλέστηκε τοποθέτηση του πρώην Γενικού Γραμματέα, Νταγκ Χάμαρσκελντ σε συνέντευξη Τύπου τον Ιούνιο του 1961, σχετικά με τη διάκριση ανάμεσα στις προσωπικές πεποιθήσεις και στην ουδετερότητα κατά την άσκηση καθηκόντων. Όπως ανέφερε, παραθέτοντας το απόσπασμα, ακόμη και ένας άνθρωπος που έχει τις δικές του ιδέες και τα ιδανικά του μπορεί «να αναλάβει και να φέρει εις πέρας ουδέτερες ενέργειες», καθώς αυτό αποτελεί «πράξη ακεραιότητας».
Στην τοποθέτησή του δεν συμπεριλήφθηκε ρητή απάντηση στο ερώτημα εάν αναγνωρίζει την κυριαρχία, την ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και την ιδιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κράτους μέλους του ΟΗΕ. Δεν διατύπωσε επίσης συγκεκριμένη θέση για τις επιθέσεις κατά ειρηνευτικών επιχειρήσεων στην Πύλα, τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για τα Βαρώσια ή τα δύο ερωτήματα που αφορούσαν τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία.
Η ΕΕ ζητά σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και την UNCLOS
Μιλώντας εξ ονόματος της ΕΕ και των κρατών μελών της, ο Εκπρόσωπος της ΕΕ πρέσβης Σταύρος Λαμπρινίδης υπογράμμισε ότι τα Ηνωμένα Έθνη χρειάζονται Γενικό Γραμματέα «απολύτως έτοιμο να υπερασπιστεί και να προαγάγει τον πλήρη σεβασμό του Χάρτη του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου», στηρίζοντας εξίσου και τους τρεις πυλώνες του Οργανισμού.
Εξέφρασε ανησυχία για παραβιάσεις που «πολύ συχνά μένουν χωρίς αντιμετώπιση», αναφερόμενος στην Ουκρανία, στα Στενά του Ορμούζ, στη Μέση Ανατολή, στο Σουδάν, στη Μιανμάρ και στη «συνεχιζόμενη διαίρεση της Κύπρου».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη θαλάσσια ασφάλεια, συμπεριλαμβάνοντας την Ανατολική Μεσόγειο στις περιοχές όπου εντείνονται οι προκλήσεις. Ρώτησε πώς ο υποψήφιος θα αξιοποιούσε τις Καλές Υπηρεσίες και το κύρος του αξιώματός του για τη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο, «συμπεριλαμβανομένης της UNCLOS», και τη διασφάλιση λογοδοσίας.
Η ΕΕ ζήτησε επίσης συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα των φύλων, επισημαίνοντας ότι μόλις το 1% των δαπανών του συστήματος του ΟΗΕ κατευθύνεται σε εντολές ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο κ. Σινιρλίογλου χαρακτήρισε κεντρική προτεραιότητα την ελευθερία και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, δηλώνοντας ότι οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων είναι «απαράδεκτες, ανεξαρτήτως προέλευσης ή κινήτρων». Αναφέρθηκε γενικά στα διεθνή νομικά κείμενα, χωρίς να κατονομάσει την UNCLOS. Για τη χρηματοδότηση τόνισε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να παραμείνουν «ο πιο υποχρηματοδοτούμενος πυλώνας» του ΟΗΕ, ενώ υποστήριξε την ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών στη λήψη αποφάσεων.
Το Ισραήλ ζήτησε ξεκάθαρη καταδίκη της Χαμάς
Το Ισραήλ επικέντρωσε την παρέμβασή του στη Χαμάς. Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της χώρας Πρέσβης Ντάνι Ντανόν υπενθύμισε ότι, τον Ιούνιο του 2018, ο κ. Σινιρλίογλου είχε καλέσει τη Γενική Συνέλευση να απορρίψει τροπολογία που καταδίκαζε την οργάνωση και απαιτούσε να σταματήσει κάθε βίαιη δραστηριότητα.
Αναφερόμενος στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, την οποία χαρακτήρισε «τη χειρότερη σφαγή Εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα», έθεσε το ερώτημα «τώρα που είστε υποψήφιος για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, μπορείτε επιτέλους να καταδικάσετε απερίφραστα τη Χαμάς;».
Ο Σινιρλίογλου απάντησε ότι το 2018 μιλούσε ως εκπρόσωπος της χώρας του. «Καταδικάζω πλήρως και απερίφραστα την τρομοκρατία σε κάθε της μορφή», δήλωσε. Ωστόσο, η αναφορά του στη Χαμάς συνοδεύτηκε από προϋποθέσεις σχετικά με την παραβίαση κανόνων και τον χαρακτηρισμό της ως τρομοκρατικής οργάνωσης βάσει διεθνών νομικών κειμένων.
Η Ελλάδα έθεσε στο τραπέζι το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η Ελλάδα έθεσε το ζήτημα της συμβατότητας των διακηρυγμένων αρχών του υποψηφίου με τις θέσεις που είχε υπερασπιστεί ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας, εστιάζοντας στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, Πρέσβης Αγλαϊα Μπαλτά, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα συμμερίζεται πλήρως τις αρχές της καλής πίστης, του σεβασμού του διεθνούς δικαίου και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών, τις οποίες κάθε Γενικός Γραμματέας οφείλει να προασπίζεται «χωρίς εξαίρεση». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η προηγούμενη δράση του κ. Σινιρλίογλου «εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πώς αυτή η δέσμευση θα μεταφραζόταν στην πράξη». Όπως ανέφερε, η Τουρκία και η Λιβύη «δεν έχουν ούτε παρακείμενες ούτε αντικείμενες ακτές και, κατά συνέπεια, δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα». Τόνισε ότι το «λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο αγνοεί πλήρως ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένων της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, καθώς και το δικαίωμά τους να παράγουν θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης, σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στην UNCLOS».
«Συνιστά κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας», επισήμανε, χαρακτηρίζοντας το μνημόνιο «άκυρο και ανυπόστατο» και υπογραμμίζοντας ότι η πρόσφατη φερόμενη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν μπορεί να του προσδώσει έννομα αποτελέσματα.
«Πώς συμβιβάζετε τη διακηρυγμένη δέσμευσή σας στην καλή πίστη, στο διεθνές δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών με το γεγονός ότι υπερασπιστήκατε διεκδικήσεις που αγνοούν τη γεωγραφική πραγματικότητα και συνιστούν κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, προκαλώντας διαρκή ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο;», ρώτησε η κ. Μπαλτά.
Απέφυγε την ουσία του τουρκολιβυκού
Απαντώντας, ο κ. Σινιρλίογλου δεν τοποθετήθηκε επί της ουσίας του μνημονίου. «Έχω προταθεί από τη χώρα μου, αλλά δεν βρίσκομαι εδώ ως εκπρόσωπος της χώρας μου», δήλωσε. Υπενθύμισε ότι εξελέγη Γενικός Γραμματέας του ΟΑΣΕ στο πλαίσιο κοινής ελληνοτουρκικής πρότασης για θέσεις στην ηγεσία του ΟΑΣΕ, με ελληνική υποστήριξη και αναφέρθηκε στη συνεργασία του με την Ελληνίδα διευθύντρια του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ODIHR.
«Έχω, βεβαίως, εθνική ταυτότητα. Έχω όμως επίσης αποδείξει επανειλημμένα ότι μπορώ να είμαι ένας αμερόληπτος και ανεξάρτητος διεθνής δημόσιος λειτουργός», είπε, σημειώνοντας ότι «μπορείτε, επομένως, να είστε βέβαιη γι’ αυτό».
Πηγή: ΚΥΠΕ
