Είκοσι κατοικίες που ανεγέρθηκαν χωρίς τις απαιτούμενες άδειες, εκτός οικιστικής ζώνης στην επαρχία Λεμεσού, έλαβαν πολεοδομική έγκριση στις 8 Φεβρουαρίου 2023, μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου γύρου των Προεδρικών Εκλογών. Η υπόθεση, η οποία αφορά ανάπτυξη με κατοικίες, πισίνες και έργα υποδομής που παραπέμπουν σε οργανωμένο οικισμό, διαβιβάστηκε από την Ελεγκτική Υπηρεσία στην Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς τον Ιούνιο του 2024.
Η περίπτωση περιλαμβάνεται στην έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τη λειτουργία του Συμβουλίου Μελέτης Παρεκκλίσεων (ΣΥΜΕΠΑ), στην οποία καταγράφονται σοβαρές αδυναμίες στη διαδικασία έγκρισης πολεοδομικών αδειών κατά παρέκκλιση.
Ο Γενικός Ελεγκτής προειδοποιεί ότι ένας μηχανισμός που θεσπίστηκε για την αντιμετώπιση εξαιρετικών περιπτώσεων κινδυνεύει να εξελιχθεί σε παράλληλη οδό αδειοδότησης και νομιμοποίησης αυθαίρετων αναπτύξεων, υπονομεύοντας τον πολεοδομικό σχεδιασμό και την ίση μεταχείριση των πολιτών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, κατά την περίοδο 2020-2023 το ΣΥΜΕΠΑ διαφοροποιήθηκε από τις θέσεις της Πολεοδομικής Αρχής σε 90 από τις 627 εισηγήσεις που εξετάστηκαν. Την ίδια περίοδο, από τις 633 αιτήσεις που εξετάστηκαν, οι 259 αφορούσαν μεμονωμένες κατοικίες εκτός ορίων ανάπτυξης, με τις 139 να εγκρίνονται.
Η έκθεση καταγράφει, παράλληλα, περιπτώσεις αιτήσεων που παρέμειναν σε εκκρεμότητα για χρόνια, εγκρίσεις παρά τις αρνητικές τεχνικές αξιολογήσεις, καθώς και σοβαρές ελλείψεις στην τεκμηρίωση ορισμένων αποφάσεων.
Στην Έκθεση γίνεται αναφορά στις εγκρίσεις αδειών ανέγερσης μεμονωμένης κατοικίας εκτός Ορίων Ανάπτυξης κάτι το οποίο δημιουργεί προβληματισμό και προστίθεται: Κατά την περίοδο 2020-2023, από τις 633 αιτήσεις που εξετάστηκαν, οι 259 αφορούσαν σε μεμονωμένες κατοικίες και οι 139 από αυτές εγκρίθηκαν. Δηλαδή, περίπου τέσσερις στις δέκα αιτήσεις αφορούσαν μία επαναλαμβανόμενη κατηγορία ανάπτυξης. Η συχνότητα αυτή δημιουργεί εύλογο ζήτημα ως προς το κατά πόσο ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα εξακολουθεί να μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «ειδική περίπτωση».
Ο πιο πάνω έλεγχος βασίστηκε σε ανάλυση των στοιχείων που περιλαμβάνονται στα μητρώα του ΣΥΜΕΠΑ και σε στοχευμένο δειγματοληπτικό έλεγχο 17 αιτήσεων των οποίων η εξέταση από το ΣΥΜΕΠΑ, ολοκληρώθηκε κατά την περίοδο 2020 μέχρι 2023, με έμφαση σε περιπτώσεις όπου υπήρχε διαφωνία μεταξύ των θέσεων της Πολεοδομικής Αρχής και του ΣΥΜΕΠΑ και σε αιτήσεις που είχαν αναπεμφθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο προς το ΣΥΜΕΠΑ για επανεξέταση.
Αναφορά γίνεται και στο χρόνο που απαιτείται για εξέταση των αιτήσεων οι οποίες διαρκούν από μερικούς μήνες μέχρι και 11 χρόνια. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση σχολής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, για την οποία υποβλήθηκε αίτηση κατά παρέκκλιση το 2010, λόγω μεταξύ άλλων υπέρβασης του συντελεστή δόμησης, του ποσοστού κάλυψης και ανεπάρκειας χώρων στάθμευσης. Η ανάπτυξη περιλάμβανε αυθαίρετες τροποποιήσεις και επεμβάσεις, ωστόσο η αρμόδια Πολεοδομική Αρχή χρειάστηκε 11 χρόνια για να υποβάλει την έκθεσή της προς το ΣΥΜΕΠΑ, χωρίς να προκύπτει ότι στο μεσοδιάστημα λήφθηκαν μέτρα πολεοδομικού ελέγχου για τις αυθαίρετες επεμβάσεις. Η αίτηση εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο το 2021 και η πολεοδομική άδεια εκδόθηκε τελικά το 2023.
