Από εισαγωγέας σε ενεργειακή υπερδύναμη: Οι ΗΠΑ εκτοπίζουν σταδιακά τον ΟΠΕΚ

Σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας (EIA), η παραγωγή πετρελαίου και άλλων υγρών καυσίμων στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σε 25 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, από οκτώ εκατομμύρια,  το 2010.

Πρόκειται για ημερήσια αύξηση κατά 13 εκατομμύρια βαρέλια, σε μόλις 15 χρόνια. Συγκριτικά, την ίδια περίοδο, η παγκόσμια παραγωγή έχει αυξηθεί κατά περίπου 19 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

«Η αμερικανική κυριαρχία είναι σαφής», λένε στη Ναυτεμπορική, παράγοντες της αγοράς. «Επτά στα 10, επιπλέον βαρέλια, που παράγονται παγκοσμίως σήμερα σε σύγκριση με το 2010 προέρχονται από τις ΗΠΑ. Ο υπόλοιπος κόσμος, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων παραγωγών του ΟΠΕΚ, έχει συνεισφέρει μόνο έξι εκατομμύρια βαρέλια επιπλέον την ημέρα», προσθέτουν.

O Τόμας Κλίγκαρντ, οικονομολόγος της Fed Νέας Υόρκης, σε μια ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Liberty Street Economics, τονίζει μάλιστα ότι η αμερικανική πετρελαϊκή άνθηση έχει γίνει ένα κρίσιμο αντίβαρο στις γεωπολιτικές κρίσεις στη Μέση Ανατολή.

Το σχιστολιθικό πετρέλαιο

Όλα άλλαξαν με την επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου και την επέκταση της υδραυλικής ρωγμάτωσης, μιας τεχνολογίας που κατέστησε δυνατή την εκμετάλλευση βαθέων ή μη κερδοφόρων κοιτασμάτων.

Η Πέρμια λεκάνη, που βρίσκεται μεταξύ Τέξας και Νέου Μεξικού, έγινε ένας από τους κύριους μοχλούς της παγκόσμιας παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου.

«Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στην Ουάσιγκτον να κερδίσει μερίδιο αγοράς  πετρελαίου από τον ΟΠΕΚ, μειώνοντας το σχετικό βάρος των παραδοσιακών παραγωγών της Μέσης Ανατολής στην παγκόσμια προσφορά», λένε οι ειδικοί στην αγορά ενέργειας και εξηγούν: «Για το καθαρό αργό πετρέλαιο, η αύξηση ήταν από 5 εκατομμύρια βαρέλια το 2010 σε  13,98 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, το 2025. Από αυτά, σχεδόν 9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σχεδόν το 65%, είναι σχιστολιθικό πετρέλαιο που παράγεται με υδραυλική ρωγμάτωση (fracking)».

Η πετρελαϊκή κρίση του 1973

Για να κατανοήσουμε το μέγεθος αυτής της αλλαγής, πρέπει να γυρίσουμε αρκετές δεκαετίες πίσω. Η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου τ σταμάτησε να αυξάνεται το 1970, ενώ η εγχώρια κατανάλωση συνέχισε να αυξάνεται αμείωτα. Ως αποτέλεσμα, οι εισαγωγές αργού διπλασιάστηκαν μεταξύ 1970 και 1973, με τον ΟΠΕΚ ως τον κύριο προμηθευτή των επιπλέον βαρελιών. Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 και το επακόλουθο σοκ του 1979 κατέδειξαν τον βαθμό στον οποίο η οικονομία των ΗΠΑ ήταν ευάλωτη στις αποφάσεις  και τις πιέσεις του ΟΠΕΚ.

Το 2010, οι καθαρές εισαγωγές πετρελαίου και προϊόντων, ξεπέρασαν τις εξαγωγές κατά εννέα εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ποσότητα που ισοδυναμούσε σχεδόν με το ήμισυ της εθνικής κατανάλωσης στις ΗΠΑ.

Η δημιουργία του Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου βοήθησε στον μετριασμό ορισμένων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, αλλά δεν έλυσε το διαρθρωτικό πρόβλημα της ενεργειακής εξάρτησης.

Η λύση ήρθε το 2015, όταν η Ουάσιγκτον κατάργησε τους περιορισμούς στις εξαγωγές αργού πετρελαίου που ίσχυαν από το 1975. Όπως εξηγεί ο Κλίτγκαρντ, αυτή η απελευθέρωση επέτρεψε την τοποθέτηση της πλεονάζουσας παραγωγής στις διεθνείς αγορές, αυξάνοντας την παγκόσμια προσφορά και συμβάλλοντας στη συγκράτηση των τιμών, ακόμη και εντός των ίδιων των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ταυτόχρονα, χιλιάδες Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου, λειτουργώντας με κίνητρα ελεύθερης αγοράς, επένδυαν όταν οι τιμές του πετρελαίου ήταν ευνοϊκές και μείωναν την παραγωγή όταν οι τιμές υποχωρούσαν

«Αυτή η στρατηγική έχει οδηγήσει τις ΗΠΑ να παράγουν σχεδόν 14 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα, σε σύγκριση με τα 22 εκατομμύρια που παράγει ο ΟΠΕΚ», λένε παράγοντες της αγοράς ενέργειας και προσθέτουν: «Το αμερικανικό αργό εκτοπίζει σιγά σιγά τον ΟΠΕΚ από την αγορά. Η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο έχει γίνει πλέον καθαρός εξαγωγέας αργού και πετρελαϊκών προϊόντων».

Αλλάζει η ισορροπία στον ΟΠΕΚ

Η αύξηση του σχιστολιθικού πετρελαίου έχει εισαγάγει έναν ανταγωνιστή που περιορίζει την επιρροή του ΟΠΕΚ στις τιμές, παρόλο που η Σαουδική Αραβία και οι εταίροι της, διατηρούν σημαντική ικανότητα προσαρμογής της παραγωγής.

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ τον περασμένο Απρίλιο, επιτάχυνε επίσης την αμερικανική  πετρελαϊκή κυριαρχία.

Τα Εμιράτα αντιπροσώπευαν το 12% της παραγωγής του ΟΠΕΚ-περίπου 3,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα- και η αποχώρησή τους, αύξησε τις πιέσεις που δέχεται το καρτέλ για να διατηρήσει τη θέση του ως ο κύριος προμηθευτής που ελέγχει την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Παρόλο που το καρτέλ θα μπορούσε να φτάσει τα 29,24 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα εάν καταφέρει να αξιοποιήσει πλήρως την παραγωγική του ικανότητα, η πραγματικότητα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μετατοπίσει την ισορροπία δυνάμεων στην παγκόσμια αγορά αργού πετρελαίου.

Η Βενεζουέλα υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ

Είναι σημαντικό επίσης ότι η Βενεζουέλα, επίσης μέλος του ΟΠΕΚ και με παραγωγή περίπου 1,2 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, βρίσκεται πλέον υπό τον στενό έλεγχο των ΗΠΑ.

Η σημασία αυτής της νέας ισορροπίας έγινε ιδιαίτερα εμφανής κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από τον πόλεμο στον Κόλπο.

Σύμφωνα με ανάλυση της Fed της Νέας Υόρκης, η έκρηξη του πολέμου προκάλεσε  στην ημερήσια παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου κατά 12 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, πυροδοτώντας ακόμη μεγαλύτερη αύξηση των τιμών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αξιοποίησαν τα στρατηγικά και εμπορικά της αποθέματα για να μετριάσουν το πλήγμα. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου, η Ουάσιγκτον απελευθέρωνε από τα στρατηγικά αποθέματά της, περίπου ένα εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.  Οι καθαρές εξαγωγές αμερικανικού αργού, αυξήθηκαν κατά 2,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αποφέροντας σημαντικά πρόσθετα έσοδα στον ομοσπονδιακό κορβανά.