Με τον Ντόναλντ Τραμπ να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πυκνής διπλωματικής ατζέντας ανοίγει στη Νέα Υόρκη η εβδομάδα υψηλού επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Ο πόλεμος με το Ιράν, η Ουκρανία, η νέα συμφωνία για την ασφάλεια της Γροιλανδίας και της Αρκτικής, αλλά και οι ανατροπές στις ενεργειακές ισορροπίες της Μέσης Ανατολής συνθέτουν το σκηνικό των κρίσιμων επαφών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανεβαίνει την Τρίτη στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης, ενώ στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται σειρά συναντήσεων που μπορούν να επηρεάσουν ανοιχτά γεωπολιτικά μέτωπα. Ξεχωρίζει το προγραμματισμένο τετ α τετ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ ανοικτό παραμένει το ενδεχόμενο μιας επαφής με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν.
Παράλληλα, οι ηγέτες καλούνται να διαχειριστούν τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο ΟΗΕ, την ταχεία άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης και τη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα.
Η μάχη για τη διαδοχή στον ΟΗΕ
Η Σύνοδος αποτελεί κεντρικό πεδίο παρασκηνιακών διαβουλεύσεων και για τη διαδοχή στην ηγεσία του Οργανισμού, με τους υποψηφίους να επιδιώκουν επαφές με παγκόσμιους ηγέτες και, κυρίως, με τα 15 μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα και νυν επικεφαλής της UNCTAD, πέρασε οριακά στην πρώτη θέση κατά την τρίτη άτυπη ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον επόμενο Γενικό Γραμματέα, συγκεντρώνοντας εννέα θετικές ψήφους έναντι οκτώ της Carolyn Rodrigues-Birkett από τη Γουιάνα.
Η διαδικασία επιλογής του νέου επικεφαλής του ΟΗΕ ενδέχεται να φτάσει σε κρίσιμη φάση τον Οκτώβριο, κατά την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Μακρόν και Τραμπ άνοιξαν τον κύκλο των επαφών
Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τις διπλωματικές επαφές του με τον Εμανουέλ Μακρόν, σε μια περίοδο κατά την οποία ΗΠΑ και Ευρώπη επιχειρούν να συντονίσουν τις κινήσεις τους για την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Μετά τη συνάντηση, ο Γάλλος πρόεδρος έκανε λόγο για «πολύ καλή» και «πολύ εποικοδομητική» συζήτηση. Όπως ανέφερε, τέθηκαν στο τραπέζι πρωτοβουλίες για ένα μορατόριουμ μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας στις επιθέσεις που σχετίζονται με τον ενεργειακό τομέα, καθώς και η ανάγκη να ενισχυθεί ταχύτερα η ουκρανική άμυνα, ιδιαίτερα με πυραύλους αναχαίτισης.
Ο Τραμπ αναμένεται να παρουσιάσει από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης το αποτύπωμα της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησής του, με ιδιαίτερη έμφαση στο Ιράν και στη θέση της Ουάσιγκτον ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Στην ατζέντα αναμένεται επίσης να βρεθούν η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, η ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων οδών και η αντίληψη της κυβέρνησης Τραμπ για έναν μικρότερο και αποτελεσματικότερο ΟΗΕ, περισσότερο επικεντρωμένο στην ειρήνη και την ασφάλεια.
Το σχέδιο των 10 δισ. δολαρίων για τη Μέση Ανατολή
Αργότερα την ίδια ημέρα ο Αμερικανός πρόεδρος θα έχει επαφές με τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, σε μια συγκυρία κατά την οποία ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν έχει ανατρέψει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και στις αγορές πετρελαίου.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η κυβέρνηση Τραμπ έχει προτείνει αμερικανική χρηματοδότηση ύψους 5 δισ. δολαρίων για Ταμείο που θα βοηθήσει χώρες της περιοχής να αποκαταστήσουν ενεργειακές υποδομές οι οποίες επλήγησαν στον πόλεμο και να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το σχέδιο προβλέπει συνεισφορές από οκτώ εταίρους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή –Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Ιράκ και Ιορδανία– ώστε το επενδυτικό Ταμείο PACT, Partnership for Allied Trust and Construction, να φτάσει συνολικά τα 10 δισ. δολάρια.
Το τετ α τετ με Ζελένσκι
Στη Νέα Υόρκη ο Τραμπ σχεδιάζει επίσης να συναντηθεί με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Το Κίεβο επιδιώκει να διατηρήσει τον πόλεμο ψηλά στη διεθνή ατζέντα και να εξασφαλίσει τη συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης, ενώ παράλληλα συνεχίζονται οι προσπάθειες αναζήτησης διπλωματικής διεξόδου.
Τη Ρωσία στη Γενική Συνέλευση αναμένεται να εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.
Η συμφωνία για τη Γροιλανδία αλλάζει το τοπίο στην Αρκτική
Ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος έχει η συμφωνία ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας για την ασφάλεια της Αρκτικής, η οποία αναμένεται να υπογραφεί στη Νέα Υόρκη.
Ο Τραμπ θα συναντηθεί για την υπογραφή με την πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν.
Η συμφωνία προβλέπει ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, με Δανία και Γροιλανδία να διατηρούν την κυριαρχία τους. Η Κοπεγχάγη έχει υπογραμμίσει ότι η συμφωνία δεν μεταβάλλει το καθεστώς κυριαρχίας, ενώ η ασφάλεια της Αρκτικής εντάσσεται σε ευρύτερο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική πλευρά δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην αποτροπή στρατιωτικής παρουσίας ή ευαίσθητων επενδύσεων της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή.
Το μεγάλο ερώτημα για Τραμπ και Πεζεσκιάν
Το Ιράν είναι ίσως το ζήτημα που μπορεί να καθορίσει πολιτικά τη φετινή Σύνοδο.
Οι ΗΠΑ επέτρεψαν στην ιρανική αντιπροσωπεία να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη υπό αυστηρούς περιορισμούς. Σε αυτήν συμμετέχουν ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν θα υπάρξει τελικά συνάντηση ανάμεσα στον Τραμπ και τον Πεζεσκιάν, εξέλιξη που θα μπορούσε να ανοίξει έναν νέο δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Η πιθανότητα διπλωματικών επαφών στο περιθώριο του ΟΗΕ παρακολουθείται στενά και από τις αγορές ενέργειας.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να επιβάλουν αυστηρότερες κυρώσεις σε χώρες που επιτρέπουν τον ανεφοδιασμό ή τη συντήρηση ιρανικών αεροσκαφών.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να εφαρμόσει το σχέδιο αποκόπτοντας από το αμερικανικό νόμισμα χώρες που συντηρούν ή ανεφοδιάζουν με καύσιμα ιρανικά αεροσκάφη.
Το Παλαιστινιακό παραμένει ψηλά στην ατζέντα
Σημαντική θέση στις εργασίες της Συνόδου διατηρεί και το Παλαιστινιακό. Παρά την εκεχειρία του 2025, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις, προβλήματα στην είσοδο κρίσιμου εξοπλισμού και μεγάλες ανάγκες στους τομείς της υγείας και της ενέργειας.
Η αμερικανική κυβέρνηση αρνήθηκε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά βίζα στον Μαχμούντ Αμπάς και σε άλλα υψηλόβαθμα στελέχη της Παλαιστινιακής Αρχής και της PLO.
Η Γενική Συνέλευση ενέκρινε, ωστόσο, τη δυνατότητα συμμετοχής της παλαιστινιακής αντιπροσωπείας μέσω βιντεοσκοπημένης παρέμβασης.
Την Τετάρτη αναμένεται ενημέρωση του ΟΗΕ για την πρόοδο στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ Γαλλία, Καναδάς και Ηνωμένο Βασίλειο διοργανώνουν συνάντηση με αντικείμενο τη λύση των δύο κρατών.
Και στο βάθος η συνάντηση Τραμπ – Σι
Το παζλ της αμερικανικής στρατηγικής θα συμπληρωθεί στην Ουάσιγκτον, όπου ο Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.
Στην ατζέντα βρίσκονται το εμπόριο και οι δασμοί, οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία, η Ταϊβάν και η ασφάλεια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, σε μια ακόμη κρίσιμη συνάντηση για τις σχέσεις των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.
