Η πρόληψη της αστεγίας, η στήριξη των ανθρώπων, που ζουν σε επισφαλείς συνθήκες στέγασης και η ανάγκη για πιο αποτελεσματικές πολιτικές κοινωνικής και οικονομικά προσιτής κατοικίας, απασχόλησαν την Πέμπτη την Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου (EMPL) στις Βρυξέλλες.
Κατά την έναρξη της συζήτησης, η προεδρεύουσα Ευρωβουλεύτρια, Λι Άντερσον, ανέφερε ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη στεγαστική πολιτική, αλλά και την κοινωνική ένταξη, την πρόληψη και την οικοδόμηση ανθεκτικών και συνεκτικών κοινωνιών. Σημείωσε ότι, αν και τα θέματα αυτά εμπίπτουν κυρίως στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, η σχετική πρόταση της Κομισιόν δείχνει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ΕΕ μέσω του συντονισμού, της ανταλλαγής εμπειριών και της προώθησης αποτελεσματικών προσεγγίσεων.
Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Στέγασης του Ευρωκοινοβουλίου, Κίραν Μαλούλι, ανέφερε ότι υπάρχει φυσική σύνδεση μεταξύ στεγαστικής πολιτικής και κοινωνικής ένταξης και χαιρέτισε τη συνεργασία μεταξύ των δύο επιτροπών.
Ο κ. Μαλούλι υπενθύμισε ότι η Σύσταση του Συμβουλίου παρουσιάστηκε στις 6 Μαΐου, μαζί με την πρώτη στρατηγική της ΕΕ κατά της φτώχειας. Όπως είπε, 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 20,9% του πληθυσμού της ΕΕ, βρίσκονταν το 2025 σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ περίπου 1 εκατομμύριο άνθρωποι είναι άστεγοι στην Ένωση.
Αναφερόμενος στην ανάλυση της Επιτροπής Στέγασης, σημείωσε ότι οι τιμές κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 60% και τα ενοίκια κατά περισσότερο από 20% την τελευταία δεκαετία. Επικαλέστηκε επίσης στοιχεία σύμφωνα με τα οποία περίπου 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι είναι άστεγοι και κοιμούνται στον δρόμο ή σε δομές έκτακτης ανάγκης κάθε βράδυ στην ΕΕ, εκ των οποίων σχεδόν 400.000 είναι παιδιά.
Ο κ. Μαλούλι χαιρέτισε την έμφαση της Σύστασης του Συμβουλίου σε προσεγγίσεις που βασίζονται στη στέγαση, στην πρόληψη των εξώσεων και στην αύξηση της κοινωνικής και οικονομικά προσιτής κατοικίας. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι ως μη δεσμευτικό εργαλείο, η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της από τα κράτη μέλη.
Από την πλευρά της Κομισιόν, ο επικεφαλής μονάδας για τις κοινωνικές πολιτικές, την Εγγύηση για το Παιδί και την Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας, Γίρι Σβαρκ, ανέφερε ότι η πρόταση βασίζεται στην αρχή 19 του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, η οποία αναγνωρίζει την πρόσβαση στην κοινωνική στέγαση και τη στήριξη των αστέγων ως κοινωνικό δικαίωμα.
Ο κ. Σβαρκ είπε ότι η στρατηγική της ΕΕ κατά της φτώχειας αναγνωρίζει την έλλειψη στέγης και τον στεγαστικό αποκλεισμό ως μία από τις χειρότερες μορφές φτώχειας. Υπενθύμισε επίσης τη Διακήρυξη της Λισαβόνας του 2021, με την οποία τα κράτη μέλη, οι θεσμοί της ΕΕ και η κοινωνία των πολιτών δεσμεύτηκαν να εργαστούν για τον τερματισμό της αστεγίας έως το 2030.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Κομισιόν, η πρόταση Σύστασης αποσκοπεί στη στήριξη των κρατών μελών στην πρόληψη του στεγαστικού αποκλεισμού και στην αντιμετώπιση των αναγκών όσων βιώνουν αστεγία ή ζουν σε επισφαλείς συνθήκες στέγασης.
Ο κ. Σβαρκ ανέφερε ότι η Σύσταση δίνει έμφαση στην πρόληψη, στον έγκαιρο εντοπισμό αναγκών και στην αποφυγή της μετάβασης στην αστεγία. Προωθεί επίσης στρατηγικά πλαίσια σε εθνικό, τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, προσεγγίσεις με επίκεντρο το πρόσωπο, πολιτικές που βασίζονται στη στέγαση και ολοκληρωμένες δράσεις που συνδέουν διαφορετικά πεδία πολιτικής και θεσμικές δομές.
Όπως εξήγησε, ο στεγαστικός αποκλεισμός νοείται ευρέως ως έλλειψη πρόσβασης σε κατάλληλη και ασφαλή στέγαση και περιλαμβάνει την αστεγία. Η χρήση του όρου, πρόσθεσε, αντανακλά την έμφαση της Κομισιόν στην πρόληψη και όχι μόνο στην αντιμετώπιση των συνεπειών.
Ο κ. Σβαρκ ανέφερε ότι η πρώτη δέσμη μέτρων της Σύστασης αφορά τον εντοπισμό όσων χρειάζονται στήριξη, τόσο για λόγους πρόληψης όσο και για την αντιμετώπιση επισφαλών καταστάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση αναφέρεται σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, καλύτερο συντονισμό των υπηρεσιών, ιδίως των κοινωνικών υπηρεσιών, και ενίσχυση λύσεων που βασίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία.
Η δεύτερη δέσμη αφορά προληπτικά μέτρα, όπως η έγκαιρη παρέμβαση, η πρόληψη εξώσεων, η στήριξη ομάδων υψηλού κινδύνου, περιλαμβανομένων παιδιών, οικογενειών με παιδιά, νέων που εξέρχονται από δομές φροντίδας και άλλων ευάλωτων ομάδων, καθώς και η αντιμετώπιση των διακρίσεων και του στιγματισμού.
Η τρίτη δέσμη αφορά τη στήριξη όσων βιώνουν αστεγία, με έμφαση στην άμεση, ολοκληρωμένη και προσωποκεντρική βοήθεια, στην πρόσβαση σε λύσεις έκτακτης ανάγκης και σε πιο μακροπρόθεσμες λύσεις στέγασης, με συνοδευτικές κοινωνικές υπηρεσίες.
Ο κ. Σβαρκ ανέφερε επίσης ότι η πρόταση καλύπτει την πρόσβαση σε κατάλληλες και ασφαλείς λύσεις στέγασης, από την κοινωνική κατοικία και τη στέγαση έκτακτης ανάγκης έως συνεταιριστικά ή κοινοτικά σχήματα και καινοτόμα μοντέλα συγκατοίκησης.
Η τελευταία δέσμη αφορά τη διακυβέρνηση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, με μηχανισμούς αξιολόγησης της προόδου ανά πενταετία. Η Κομισιόν ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να εμπλέκουν πρόσωπα με βιωματική εμπειρία αστεγίας στη διαμόρφωση των λύσεων.
