Η ρωσική ανεξάρτητη εφημερίδα Novaya Gazeta ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι αναστέλλει τη λειτουργία της, επικαλούμενη πιέσεις από τις ρωσικές αρχές, οι οποίες πρόσφατα πραγματοποίησαν έρευνα στην οικία του αρχισυντάκτη της, ενώ νωρίτερα φέτος είχαν προχωρήσει στη σύλληψη ενός από τους δημοσιογράφους της.
«Στις 9 Νοεμβρίου θα κλείσουμε τα φώτα στο σπίτι μας όπου ζούσαμε για 30 χρόνια, θα κλείσουμε τους σέρβερ και θα φύγουμε. Η Novaya Gazeta δεν υπάρχει πια. Οι ρωσικές αρχές, οι ρωσικές ειδικές υπηρεσίες ανάγκασαν τη συντακτική ομάδα να τερματίσει το έργο της», ανέφερε ο διευθυντής της εφημερίδας Σεργκέι Σακαλόφ σε βίντεο που αναρτήθηκε στο YouTube.
Σε ξεχωριστή ανακοίνωση η συντακτική ομάδα της εφημερίδας ανέφερε ότι εκδόθηκε εντολή έξωσης, με αποτέλεσμα η Novaya Gazeta να είναι αναγκασμένη από σήμερα να εγκαταλείψει την ιστορική έδρα της στη Μόσχα. Παράλληλα απενεργοποιήθηκε το σύστημα μέσω του οποίου λάμβανε δωρεές από τους αναγνώστες της.
«Περισσότερα από 30 χρόνια κοινής ζωής με τη χώρα και τους πολίτες θα καταλήξουν με εμάς στον δρόμο, χωρίς να έχουμε μέσα διαβίωσης, υπό τη συνεχή απειλή της καταστολής», πρόσθεσε η συντακτική ομάδα.
Η Ρωσία έχει επιβάλει αυστηρά επίπεδα λογοκρισίας στα ρωσικά μέσα από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, αναγκάζοντας τη συντριπτική πλειονότητα των ανεξάρτητων δημοσιογράφων να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Η Novaya Gazeta, προπύργιο του ανεξάρτητου Τύπου στη Ρωσία, χαρακτηρίζεται από τη Μόσχα ως «ξένος πράκτορας», ένα μέτρο που λαμβάνουν οι ρωσικές αρχές προκειμένου να φιμώσουν κάθε φωνή διαφωνίας.
Το κλείσιμο μιας ανεξάρτητης εφημερίδας που έχει ταχθεί κατά του πολέμου στη Ρωσία δεν αποτέλεσε ακριβώς έκπληξη, σχολιάζει ο Economist. Αυτό που προκαλεί κατάπληξη είναι το γεγονός ότι κατάφερε να συνεχίσει τη λειτουργία της για σχεδόν πέντε χρόνια αφότου ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία και απομόνωσε τη Ρωσία από τη Δύση, αναφέρει.
Η προσαγωγή του Σακαλόφ
Νωρίτερα μέσα στον Οκτώβριο, ο Σεργκέι Σακαλόφ προσήχθη για ανάκριση και οι ρωσικές αρχές πραγματοποίησαν έρευνα στην οικία του, στο πλαίσιο ποινικής υπόθεσης που αφορά έναν από τους συνεργάτες του, τον Όλεγκ Ρολντούγκιν.
Οι ρωσικές αρχές συνέλαβαν τον Όλεγκ Ρολντούγκιν στις 10 Απριλίου, έπειτα από έρευνα στα γραφεία της εφημερίδας. Ο Ρολντούγκιν συνελήφθη και του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για «παράνομη πρόσβαση σε μηχανογραφημένες πληροφορίες», χωρίς να δοθούν περαιτέρω λεπτομέρειες. Ο ίδιος δήλωσε αθώος, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων RIA. Σήμερα βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό εν αναμονή της δίκης του.
Ποια είναι η Novaya Gazeta
Η Novaya Gazeta είναι μία από τις πιο γνωστές ρωσικές εφημερίδες διεθνώς που ασχολείται με την ερευνητική δημοσιογραφία. Ιδρύθηκε το 1993 από τους Ντμίτρι Μουράτοφ και τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.
Ο Ντμίτρι Μουράτοφ, τιμήθηκε το 2021 με Νόμπελ Ειρήνης για «τις προσπάθειές του να προστατεύσει την ελευθερία της έκφρασης».
Η εφημερίδα περιόρισε την παραγωγή της εντός της Ρωσίας μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Την ίδια χρονιά, οι αρχές ανακάλεσαν την άδεια λειτουργίας της ως μέσο ενημέρωσης.
Ωστόσο, ηεφημερίδα συνέχισε να δημοσιεύει ρεπορτάζ, βρίσκοντας ολοένα και πιο ευφάνταστους τρόπους για να προσεγγίσει τους αναγνώστες της.
Οι δημοσιογράφοι της Novaya Gazeta αποκάλυπταν τη βία του κράτους εναντίον του ίδιου του λαού του ήδη από την εποχή του πολέμου στην Τσετσενία, στα τέλη της δεκαετίας του 1990 — έναν πόλεμο που εδραίωσε τον έλεγχο του Πούτιν στην εξουσία. Έξι δημοσιογράφοι της εφημερίδας είχαν δολοφονηθεί, ανάμεσά τους και η Άννα Πολιτκόφσκαγια. «Έχω βάλει στο μάτι τον Πούτιν», έγραφε το 2004, «εξαιτίας του κυνισμού του… εξαιτίας του ατέρμονου πολέμου… εξαιτίας των ψεμάτων». Η Ρωσία οδεύει προς τον φασισμό, προειδοποιούσε η ίδια.
Ήταν η Novaya Gazeta που αποκάλυψε ότι ο τακτικός ρωσικός στρατός, και όχι αυτονομιστές, πολεμούσε στο Ντονμπάς το 2014. Η εφημερίδα ανέφερε πρώτη ότι η μισθοφορική ομάδα Wagner ελεγχόταν από τον Γεβγκένι Πριγκόζιν, ο οποίος αργότερα ηγήθηκε της ανταρσίας εναντίον του Πούτιν και πέθανε λίγο καιρό μετά σε αεροπορικό δυστύχημα. Το 2018, ο Πριγκόζιν έστειλε στα γραφεία της εφημερίδας στεφάνια κηδείας και κομμένα κεφάλια κριαριών.
Την επομένη της ημέρας που ο Πούτιν διέταξε την εισβολή στην Ουκρανία, η Novaya Gazeta κυκλοφόρησε τόσο στα ρωσικά όσο και στα ουκρανικά, με τον τίτλο «Ρωσία. Βόμβες. Ουκρανία.». Λίγες μέρες αργότερα, αφότου το Κρεμλίνο ποινικοποίησε τη λέξη «πόλεμος» και επέβαλε λογοκρισία, η εφημερίδα εξέδωσε ένα φύλλο με τον τίτλο «Χωρίς λόγια» στο πρωτοσέλιδο, το οποίο ακολουθούσαν λευκές σελίδες.
Μετά την εισβολή, τα δύο τρίτα της συντακτικής ομάδας της εφημερίδας μετακινήθηκαν στη Λετονία και ίδρυσαν τη Novaya Gazeta Europe. Ο Μουράτοφ μαζί με περίπου 30 ακόμη άτομα αποφάσισαν να παραμείνουν στη Μόσχα. Μη μπορώντας να καλύψουν τον πόλεμο στην Ουκρανία, επικεντρώθηκαν στις συνέπειές του εντός της Ρωσίας: πολιτικοί κρατούμενοι, οικονομία, ψυχολογικά τραύματα και λογοκρισία.
Η Novaya Gazeta «ήταν η πόλη μας», είπε ο Μουράτοφ. «Κατέστρεψαν αυτή την πόλη, κι εμείς φεύγουμε. Όμως δεν εγκαταλείπουμε το έργο μας».
