Ο Βίκτορ Ροντρίγκες, ένας 72χρονος συνταξιούχος, σηκώθηκε πριν από την αυγή για να εξασφαλίσει τη θέση του στην ουρά μιας τράπεζας στην Αβάνα, αρκετά χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι του.
Αν ρίσκαρε να ξεκινήσει αργότερα, ίσως να είχαν εξαντληθεί τα διαθέσιμα χαρτονομίσματα στην τράπεζα προτού φτάσει η σειρά του. Ή μπορεί να διακοπτόταν το ρεύμα ή η σύνδεση στο διαδίκτυο, αναγκάζοντας το υποκατάστημα να κλείσει. Φτάνοντας στις 7:30 το πρωί, ήλπιζε ότι θα είχε τελειώσει προτού πιάσει η ζέστη του μεσημεριού.
Γύρω του, δεκάδες άλλοι —πολλοί εκ των οποίων επίσης ηλικιωμένοι— είχαν κάνει ένα παρόμοιο στοίχημα: είχαν φτάσει νωρίς, ελπίζοντας να τους δοθεί η ευκαιρία να κάνουν ανάληψη του μέγιστου ημερήσιου ποσού των 20.000 πέσος, δηλαδή περίπου 28 δολαρίων με την ισοτιμία της μαύρης αγοράς.
Τέτοιες εικόνες έχουν γίνει συνηθισμένο φαινόμενο στην Αβάνα και σε ολόκληρη τη χώρα, όπου —πέρα από τις χρόνιες ελλείψεις σε τρόφιμα, καύσιμα και φάρμακα— παρατηρείται πλέον και έλλειψη ρευστών διαθεσίμων.
Η έλλειψη συναλλάγματος έχει επιδεινωθεί από την εκτίναξη των τιμών, καθώς η οικονομία της Κούβας —η οποία υιοθετεί με ταχείς ρυθμούς το δολάριο— εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις εισαγωγές, ενώ την Τετάρτη το πέσο κατέγραψε νέο αρνητικό ρεκόρ, υποχωρώντας στα 700 πέσος ανά δολάριο — μια πτώση της αξίας του κατά περίπου δέκα φορές από το 2021.
Μεταρρυθμίσεις ελεύθερης αγοράς
Η κατάσταση αυτή ώθησε την κυβέρνηση της Κούβας —κομμουνιστική από την εποχή της Επανάστασης του 1959— να προχωρήσει σε σειρά μεταρρυθμίσεων ελεύθερης αγοράς, σε μια προσπάθεια να θέσει την κατάσταση υπό έλεγχο.
Την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση εξέδωσε νέα χαρτονομίσματα ονομαστικής αξίας 10.000 και 20.000 πέσο, τα οποία, όπως δήλωσαν αξιωματούχοι, αναμένεται να βελτιώσουν τη διαθεσιμότητα μετρητών. Επίσης, την περασμένη εβδομάδα, η Κούβα ενέκρινε τη λειτουργία του πρώτου ιδιωτικού ανταλλακτηρίου συναλλάγματος — μια κίνηση πρωτοφανής για μια χώρα όπου η κεντρική τράπεζα ήλεγχε επί μακρόν την ισοτιμία.
Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα, η εμφάνιση ιδιωτικών, νόμιμων ανταλλακτηρίων θα συμβάλει στη διαμόρφωση της επίσημης ισοτιμίας, καθιστώντας τη διαδικασία πιο διαφανή και περιορίζοντας την κερδοσκοπία.
Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, έχει δηλώσει ότι η χώρα δεν εγκαταλείπει τον σοσιαλισμό, αλλά αντιδρά στις οδυνηρές επιπτώσεις των αμερικανικών κυρώσεων, οι οποίες εντάθηκαν επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ.
Δεν διαφένεται ένα τέλος στο αδιέξοδο
Για πολλούς Κουβανούς, οι καρποί τέτοιων προσπαθειών φαντάζουν ακόμη μακρινοί.
«Αν φας, δεν μπορείς να αγοράσεις ρούχα. Αν αγοράσεις ρούχα, δεν μπορείς να βγεις έξω. Aν βγεις έξω, δεν μπορείς να φας», δήλωσε η 42χρονη Γιουσέτ Ροντρίγκες, κάτοικος της Αβάνας, συνοψίζοντας το καθημερινό δίλημμα που αντιμετωπίζουν πολλές οικογένειες.
Η άνοδος των τιμών αποτελεί αυξανόμενο πρόβλημα στην Κούβα από την εποχή της πανδημίας COVID και την προβληματική νομισματική μεταρρύθμιση του 2021. Ωστόσο, οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 25% το διάστημα Ιανουαρίου-Αυγούστου του 2026 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε τον Σεπτέμβριο η στατιστική υπηρεσία της Κούβας (ONEI).
Πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι ο πραγματικός πληθωρισμός —καθώς η επίσημη εκτίμηση του δείκτη τιμών καταναλωτή δεν περιλαμβάνει την ανθηρή άτυπη αγορά— είναι πολύ υψηλότερος, ιδίως καθώς οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί μετά την απόφαση των ΗΠΑ τον Ιανουάριο να διακόψουν τις εισαγωγές πετρελαίου στο νησί.
Οι τιμές των καυσίμων έχουν σταθεροποιηθεί μετά το αρχικό σοκ. Ωστόσο, κυμαινόμενες μεταξύ 2 και 3 δολαρίων ανά λίτρο, παραμένουν σχεδόν διπλάσιες από τον παγκόσμιο μέσο όρο των 1,57 δολαρίων για καύσιμα υψηλών οκτανίων.
Πολλοί Κουβανοί δηλώνουν ότι οι τιμές που καλπάζουν –και όχι οι ελλείψεις– αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν.
Η Μιντιάλα Χον Μέσα, κάτοικος της Αβάνας ηλικίας 56 ετών, η οποία βγήκε για ψώνια στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, ανέφερε ότι οι τοπικές αγροτικές αγορές διαθέτουν άφθονα προϊόντα, ωστόσο οι τιμές μπορούν να εκτιναχθούν δραματικά από τη μία μέρα στην άλλη, την ώρα που οι μισθοί παραμένουν στάσιμοι.
«Υπάρχουν τρόφιμα στην Κούβα. Το πρόβλημα είναι ότι οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στα ύψη και η οικονομία έχει καταρρεύσει», είπε.
Πηγή: Reuters
