Στο πιο επικίνδυνο ίσως διπλωματικό σταυροδρόμι των τελευταίων ετών μπαίνουν οι σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ ετοιμάζεται για συνομιλίες-ορόσημο με τη Δανία και τη Γροιλανδία στον Λευκό Οίκο.
Στο επίκεντρο: η ανοιχτή πλέον φιλοδοξία του Αμερικανού προέδρου να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο το μεγαλύτερο νησί του κόσμου — και οι προειδοποιήσεις ότι ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας Βίβιαν Μοτσφλεντ και ο Δανός ΥΠΕΞ, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, αναμένεται να συναντηθούν σήμερα, Τετάρτη, με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.
Οι συνομιλίες έρχονται λίγες μόλις ώρες αφότου ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, και η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, εμφανίστηκαν ενωμένοι στην Κοπεγχάγη, στέλνοντας σαφές μήνυμα στην Ουάσινγκτον.
«Αν χρειαστεί να διαλέξουμε ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Δανία, διαλέγουμε τη Δανία», δήλωσε ο Νίλσεν. Η Φρεντέρικσεν μίλησε για «απολύτως απαράδεκτη πίεση» από τον στενότερο σύμμαχο της χώρας της, προειδοποιώντας ότι «τα δυσκολότερα ίσως είναι μπροστά».
Η επιστροφή ενός παλιού ονείρου του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε ποτέ το ενδιαφέρον του για τη Γροιλανδία. Το επανέφερε όμως με ιδιαίτερη ένταση μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου, μιλώντας πλέον ανοιχτά για την «αναγκαιότητα» του νησιού από πλευράς εθνικής ασφάλειας.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», ακόμη κι αν αυτό δοκιμάσει τις σχέσεις στο πλαίσιο του NATO.
Οι δηλώσεις αυτές σήμαναν συναγερμό στην Κοπεγχάγη, καθώς η Δανία είναι υπεύθυνη για την άμυνα της Γροιλανδίας. Η Φρεντέρικσεν προειδοποίησε μάλιστα ότι μια αμερικανική επίθεση θα ισοδυναμούσε με το τέλος του ΝΑΤΟ.
Άμυνα, θαλάσσιες οδοί και ορυκτός πλούτος
Σύμφωνα με τον αναλυτή Ίαν Λέσερ από το German Marshall Fund, το διακύβευμα των συνομιλιών είναι «εξαιρετικά υψηλό». Όπως σημειώνει, αποτυχία εξεύρεσης διπλωματικής διεξόδου «δεν απειλεί μόνο τη συνοχή του ΝΑΤΟ, αλλά την ίδια την ύπαρξη της Συμμαχίας όπως τη γνωρίζουμε».
Στο τραπέζι αναμένεται να τεθούν ενισχυμένες ευρωπαϊκές δεσμεύσεις για την άμυνα της Γροιλανδίας και του κρίσιμου θαλάσσιου χώρου της Αρκτικής, αλλά και ενδεχόμενη προνομιακή πρόσβαση αμερικανικών εταιρειών στον ορυκτό πλούτο του νησιού. Το ενδεχόμενο όμως «να τελειώσουν όλα σε ανοιχτή σύγκρουση» παραμένει υπαρκτό.
Σκιές από το παρελθόν και φόβοι σύγκρουσης
Η προοπτική δημόσιας αντιπαράθεσης στον Λευκό Οίκο φέρνει στη μνήμη την εκρηκτική συνάντηση Τραμπ – Βανς με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πέρυσι, όταν οι συνομιλίες κατέληξαν σε πρωτοφανή λεκτική σύγκρουση μπροστά στις κάμερες.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας Καρλ Μπιλντ κάνει λόγο για «βαθιά κρίση» και εκτιμά ότι δύσκολα θα προκύψει λύση. Σημειώνει μάλιστα ότι η ανάληψη κεντρικού ρόλου από τον Τζέι Ντι Βανς — και όχι από τον Ρούμπιο — προοιωνίζεται «σκληρή συνάντηση» χωρίς άμεσο αποτέλεσμα.
Τι θα θεωρηθεί «καλό αποτέλεσμα»
Για τον αναλυτή Ότο Σβέντσεν θετική εξέλιξη για τη Δανία και τη Γροιλανδία θα ήταν μια ρητή δήλωση που να επιβεβαιώνει την κυριαρχία της Γροιλανδίας και τη θέση της εντός του Βασιλείου της Δανίας. Οτιδήποτε λιγότερο, προειδοποιεί, αφήνει ανοιχτό το πεδίο για νέες απειλές και πιέσεις.
Σε αντάλλαγμα, Κοπεγχάγη και Νουούκ αναμένεται να προσφέρουν επαναδιαπραγμάτευση οικονομικών και αμυντικών ρυθμίσεων, ευνοϊκότερη πρόσβαση των ΗΠΑ στον εξορυκτικό τομέα και αυξημένες επενδύσεις στην ασφάλεια της Αρκτικής.
Ευρωπαϊκό μέτωπο στήριξης
Την ίδια ώρα, Ευρωπαίοι ηγέτες συσπειρώνονται στο πλευρό της Γροιλανδίας, τονίζοντας ότι η ασφάλεια στην Αρκτική πρέπει να διασφαλίζεται συλλογικά. Σε κοινή επιστολή τους υπογραμμίζουν ότι «η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της» και ότι μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίζουν για το μέλλον της.
Το αν η Ουάσινγκτον θα κάνει πίσω —ή αν η κρίση θα κλιμακωθεί περαιτέρω— θα φανεί στις αίθουσες του Λευκού Οίκου. Το βέβαιο είναι ότι το αποτέλεσμα θα ξεπεράσει κατά πολύ τα σύνορα της Αρκτικής.
