Επτά δολάρια τον μήνα. Τόσα προσφέρει το καθεστώς του Ιράν σε κάθε πολίτη, την ώρα που το νόμισμα καταρρέει, ο πληθωρισμός καλπάζει και οι διαδηλώσεις μαίνονται για δεύτερη εβδομάδα.
Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στην αγορά ενός κιλού κόκκινου κρέατος. Για μια κοινωνία όπου το ελάχιστο μηνιαίο κόστος ζωής ξεπερνά τα 200 δολάρια, η κίνηση μοιάζει περισσότερο με πολιτική παραδοχή αδιεξόδου παρά με κοινωνική στήριξη.
Οι διαμαρτυρίες, που ξεκίνησαν από εμπόρους στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, έχουν εξαπλωθεί σε περισσότερες από 100 πόλεις. Τη νύχτα της Πέμπτης είχαμε τις πλέον μαζικές και δυναμικές διαδηλώσεις έως τώρα, με πλήθος κόσμου να ξεχύνεται στους δρόμους, κτίρια να τυλίγονται στις φλόγες και τις αρχές να απαντούν με μπλακ άουτ στο ίντερνετ.
Σύντομα ενώθηκαν φοιτητές, εργαζόμενοι και ομάδες που είχαν βρεθεί και στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί. Τα συνθήματα πλέον δεν περιορίζονται στην ακρίβεια: στοχοποιούν ανοιχτά το καθεστώς.
Iran is undergoing a revolution and perhaps the largest explicitly anti-Islamic regime protests in history. This is the capital Tehran.
Protesters are taking over cities across the country and the regime now faces a REAL chance of falling.
I ask again, why is the media silent? pic.twitter.com/dpHZcDaRxt
— Dr. Maalouf (@realMaalouf) January 9, 2026
Το οικονομικό σοκ που έγινε πολιτική κρίση
Η ρίζα της έκρηξης είναι οικονομική. Το ριάλ κατρακύλησε στα 1,47 εκατ. ανά δολάριο — σχεδόν στο μισό της αξίας του μέσα σε έναν χρόνο. Ο πληθωρισμός το 2025 έφτασε το 42%, ενώ στα τρόφιμα ξεπέρασε το 70%. Το ΑΕΠ συρρικνώνεται, οι μισθοί μένουν στάσιμοι και η αβεβαιότητα έχει παραλύσει κάθε προγραμματισμό.
Η κυβέρνηση του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν επιχειρεί να αλλάξει το σύστημα επιδοτήσεων: καταργεί το προνομιακό συνάλλαγμα για βασικές εισαγωγές — που τροφοδοτούσε διαφθορά — και μοιράζει απευθείας επιδόματα στους πολίτες.
Στα χαρτιά, πρόκειται για «προστασία της αγοραστικής δύναμης». Στην πράξη, το ίδιο το κράτος παραδέχεται ότι δεν έχει πλέον τους πόρους για να απορροφήσει νέες αυξήσεις τιμών 20%-30% στα βασικά αγαθά.
«Ούτε Γάζα ούτε Λίβανος»
Η οργή οξύνεται από τη σύγκριση. Ενώ ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ αναζητά επτά δολάρια για τον μέσο Ιρανό, αμερικανικές αρχές εκτιμούν ότι μέσα στο 2025 διοχετεύτηκαν περίπου 1 δισ. δολάρια στη Χεζμπολάχ.
Δεν είναι τυχαίο ότι ένα από τα κυρίαρχα συνθήματα στους δρόμους είναι: «Ούτε Γάζα ούτε Λίβανος — η ζωή μου για το Ιράν».
Η αίσθηση ότι οι εθνικοί πόροι θυσιάζονται σε περιφερειακές συγκρούσεις, την ώρα που η κοινωνία φτωχοποιείται, ενώνει στρώματα που άλλοτε δεν συναντιόνταν στον δρόμο. Από τους εμπόρους μέχρι τη νεολαία των πόλεων, η οικονομική πτώση μετατρέπεται σε κοινή πολιτική εμπειρία.
Καταστολή, φόβος και προειδοποιήσεις
Η απάντηση του καθεστώτος παραμένει διττή. Από τη μία, ρητορική «κατανόησης» για τους διαμαρτυρόμενους. Από την άλλη, σκληρή καταστολή: Τουλάχιστον 40 νεκροί, μαζικές συλλήψεις, ακόμη και επιδρομές σε νοσοκομεία για τη σύλληψη τραυματιών.
Οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης και οι παραστρατιωτικοί Μπασίτζ παραμένουν ο βασικός πυλώνας επιβίωσης του καθεστώτος — και γνωρίζουν ότι η τύχη τους είναι άρρηκτα δεμένη με αυτό.
Την ίδια ώρα, η εξωτερική πίεση αυξάνεται. Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ανοιχτά ότι αν το Ιράν «σκοτώνει διαδηλωτές», οι ΗΠΑ είναι «έτοιμες να δράσουν».
.@POTUS on Iran: What they've done is, in the past, they started shooting the hell out of [protesters]… and I said if they do that, we're going to hit them very hard… So far, for the most part, they haven't… The enthusiasm to overturn that regime is incredible. pic.twitter.com/i7SBH349Ke
— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) January 9, 2026
Για την Τεχεράνη, τέτοιες δηλώσεις ενισχύουν το αφήγημα περί ξένης υποκίνησης. Για τους διαδηλωτές, όμως, αποτελούν ένδειξη ότι το καθεστώς δεν είναι πια άτρωτο.
Είναι αυτό το τέλος;
Ιστορικά, το ιρανικό σύστημα έχει επιβιώσει πολύ σκληρών κρίσεων: το 2009, το 2019, το 2022. Οι σημερινές κινητοποιήσεις δεν έχουν ακόμη τη μαζικότητα που θα μπορούσε να ανατρέψει την εξουσία.
Όμως κάτι έχει αλλάξει. Η οικονομική αποτυχία δεν μπορεί πλέον να αποδοθεί μόνο στις κυρώσεις. Η διαφθορά, η κακοδιαχείριση και η προτεραιοποίηση της ιδεολογίας έναντι της καθημερινής ζωής έχουν γίνει καθολικά αντιληπτές.
Το ερώτημα δεν είναι αν τα 7 δολάρια θα κατευνάσουν την οργή. Δεν θα το κάνουν. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν το καθεστώς διαθέτει ακόμη πολιτικό χρόνο και οικονομικά εργαλεία για να αποφύγει το επόμενο κύμα — ή αν απλώς αγοράζει λίγες εβδομάδες ηρεμίας.
Σε μια χώρα 93 εκατομμυρίων ανθρώπων, με νόμισμα σε ελεύθερη πτώση, γεωπολιτική απομόνωση και έναν 87χρονο ανώτατο ηγέτη, τα επιδόματα πείνας δεν είναι λύση. Είναι σύμπτωμα. Και ίσως, το πιο καθαρό σημάδι ότι η ισλαμική δημοκρατία μπαίνει στην πιο επικίνδυνη φάση της ιστορίας της.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ το γνωρίζουν. Και ίσως θελήσουν να επιταχύνουν τις εξελίξεις.
Πηγή: Ναυτεμπορική, Νατάσα Στασινού • [email protected]
