Ο Ντόναλντ Τραμπ υποχώρησε στο θέμα της Γροιλανδίας, αλλά το ερώτημα που πλανάται πάνω από την Ευρώπη είναι πότε θα συμβεί η επόμενη κρίση;
Οι 27 Ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν εκτάκτως χθες στις Βρυξέλλες για να στείλουν ένα μήνυμα ενότητας και να βρουν έναν τρόπο να αντιμετωπίσουν τυχόν περαιτέρω προκλήσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο. «Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε σαφείς και δυνατοί, επίσης στην προθυμία μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα φανούν», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν, που βρέθηκε στο επίκεντρο της διαμάχης με τον πρόεδρο Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Η σοσιαλδημοκράτισσα πρωθυπουργός μίλησε για την ανάγκη συνεργασίας με τις ΗΠΑ «με σεβασμό» και «χωρίς να απειλεί η μια πλευρά την άλλη», καθώς μηνύματα κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, προκάλεσαν πανικό στην Ευρώπη για μια πιθανή προσάρτηση της Γροιλανδίας.
Η Φρέντερικσεν διαβεβαίωσε ότι δεν μπορούν να υπάρξουν συμβιβασμοί στην κυριαρχία. «Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε γι’ αυτό, επειδή αποτελεί μέρος των πολύ βασικών δημοκρατικών αξιών», είπε, προσθέτοντας ότι υπάρχει ακόμα περιθώριο για συζήτηση με τις ΗΠΑ για την ασφάλεια στην Αρκτική και τη Γροιλανδία.
«Έχουμε ζητήσει από το ΝΑΤΟ να είναι πιο παρόν στην περιοχή της Αρκτικής», είπε επίσης, προσθέτοντας ότι «μια μόνιμη παρουσία» του ΝΑΤΟ στην περιοχή της Αρκτικής, συμπεριλαμβανομένης της γύρω από τη Γροιλανδία, ήταν απαραίτητη.
«Η κυριαρχία και η εδαφική μας ακεραιότητα είναι αδιαπραγμάτευτες. Αυτές είναι οι κόκκινες γραμμές μας», δήλωσε την Πέμπτη ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν σε δήλωσή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Ο διάλογος είναι πάντα ο δρόμος προς τα εμπρός», δήλωσε επίσης ο Νίλσεν, αναφερόμενος στις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας ως την πλατφόρμα «όπου πρέπει να αντιμετωπίζονται οι διαφωνίες».
«Η κοινή λογική επικράτησε»
«Είμαστε χαρούμενοι που η αποκλιμάκωση είναι προς το παρόν στο τραπέζι», δήλωσε η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα. Πρόσθεσε όμως με έμφαση πώς «αν υπάρχει ένα πράγμα που μάθαμε αυτή την εβδομάδα είναι ότι πρέπει να είμαστε αυτόνομοι και δυνατοί».
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για μια «νέα εποχή διατλαντικών σχέσεων, που ήρθε για να μείνει». Παραδέχτηκε πάντως ότι «υπήρξε σαφής ένταση τις τελευταίες εβδομάδες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης».
«Η κοινή λογική επικράτησε», δήλωσε ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μίκαελ Μάρτιν.
Ετοιμοι για απρόβλεπτες καταστάσεις
Η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, προειδοποίησε πάντως ότι «αν και όλοι είναι ανακουφισμένοι με τις πρόσφατες ανακοινώσεις, έχουμε επίσης δει σε αυτή την περίοδο ενός έτους ότι είμαστε έτοιμοι για πολλές απρόβλεπτες καταστάσεις».
Οι ηγέτες της ΕΕ εκμεταλλεύθηκαν την ευκαιρία για να μιλήσουν για ενότητα. « Αυτό που μπορούμε να συμπεράνουμε είναι ότι όταν η Ευρώπη παραμένει ενωμένη με τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, μπορεί να γίνει σεβαστή», είπε ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν. «Το πιο σημαντικό πράγμα, νομίζω ότι είναι προφανές για όλους μας, είναι να διατηρήσουμε την Ευρώπη Ενωμένη. Είναι μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές στις σχέσεις μας με τους εταίρους μας, με τους φίλους μας. Γι’ αυτό η ενότητά μας είναι πραγματικά ανεκτίμητη», δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ.
«Οι Ευρωπαίοι εταίροι έχουν τώρα την ευκαιρία να επιδείξουν την απόλυτη βασική τους ικανότητα: δηλαδή, να εξαφανίσουν τις ανεπίλυτες συγκρούσεις συμφερόντων -στην προκειμένη περίπτωση, μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και ΗΠΑ- μέσα στην παραλυτική ομίχλη μιας ατελείωτης διαπραγματευτικής διαδικασίας», τονίζουν στη Ναυτεμπορική, Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
Δύο σημεία σύγκρουσης
Αναφορικά με την Γροιλανδία πάντως, έχουν αναδυθεί δύο σημεία σύγκρουσης με τις ΗΠΑ:
Το πρώτο είναι ότι για τους Αμερικανούς είναι σαφές ότι οι μελλοντικές στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στη Γροιλανδία θα είναι «αμερικανικό έδαφος», όπως για παράδειγμα οι δύο βρετανικές βάσεις στην Κύπρο.
Θα το δεχτεί αυτό η Δανία και κατ` επέκταση η Ευρώπη; «Μπορούμε να διαπραγματευτούμε τα πάντα πολιτικά: ασφάλεια, επενδύσεις, οικονομία», δήλωσε χθες η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν. «Αλλά δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας. Έχω ενημερωθεί ότι αυτό δεν έχει συμβεί».
Ευρωπαίοι διπλωμάτες που έχουν γνώση των διαπραγματεύσεων, τονίζουν στη «Ν» ότι οι Αμερικανοί προσφέρονται να κάνουν μεγάλες επενδύσεις στη Γροιλανδία, κυρίως στην εξόρυξη ορυκτών πόρων και μια δεύτερη σύγκρουση αναδύεται και εδώ: «Εάν αυτό το σημείο αποσκοπεί στο να δώσει στην Ουάσιγκτον το δικαίωμα να αποφασίζει ποιος μπορεί να εξορύσσει πόρους στη Γροιλανδία και ποιος όχι, οι Δανοί σίγουρα δεν θα το δεχτούν. Και στο θέμα αυτό δεν θα κάνει πίσω ο Τραμπ», εκτιμούν οι ίδιες πηγές.
«Κρύος ιδρώτας»
Οι Ευρωπαίοι φαίνεται να επιλέγουν την τακτική να κερδίσουν χρόνο, να παρατείνουν τις συνομιλίες. Αλλά η ΕΕ θα πρέπει να προετοιμαστεί για την επόμενη κρίση με τον Τραμπ. «Απέχουμε μόνο ένα tweet από την επόμενη κρίση», προειδοποιεί Ευρωπαίος διπλωμάτης, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Λίγες λεπτομέρειες έχουν διαρρεύσει σχετικά με το τι συμφωνήθηκε σχετικά με τη Γροιλανδία. Διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες υποστηρίζουν πάντως ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πιέσουν τη Δανία να επαναδιαπραγματευτούν την αμυντική συμφωνία του 1951, που προέβλεπε την παραχώρηση μόνο μίας βάσης στη Γροιλανδία.
«Μπορούμε πραγματικά να πιστέψουμε ότι ο πρόεδρος έχει αλλάξει πορεία οριστικά; Και ότι δεν θα προκαλέσει ξανά κρύο ιδρώτα στους Ευρωπαίους σε άλλα ζητήματα, είτε πρόκειται για την Ουκρανία είτε για τις προσπάθειές του να αναδιαμορφώσει τη διεθνή τάξη με το «Συμβούλιο Ειρήνης» του;», είναι το ερώτημα που ανησυχεί τις Βρυξέλλες.
Οι 27 εξέφρασαν τις «σοβαρές αμφιβολίες» τους σχετικά με το Συμβούλιο Ειρήνης του προέδρου Τραμπ, καθώς έρχεται αντικειμενικά σε αντίθεση με τον ΟΗΕ, όπως δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Νέες απειλές στο μέλλον
Το ερώτημα πάντως παραμένει: Πώς θα αντιδράσει η Ευρώπη σε περίπτωση νέων απειλών από τον Αμερικανό πρόεδρο;
Ο Αντόνιο Κόστα υποστήριξε ότι η ΕΕ διαθέτει τα «απαραίτητα εργαλεία» για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και να προστατευτεί από «οποιαδήποτε μορφή εξαναγκασμού». «Θα το κάνει εάν και όταν χρειαστεί», επέμεινε.
Αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η υπόσχεση μιας ισχυρής αντίδρασης της ΕΕ και η χρήση του εμπορικού της οπλοστασίου, συμπεριλαμβανομένου του Εργαλείου κατά του Καταναγκασμού που ορισμένοι παρομοίασαν με «μπαζούκα», ώθησαν τον Ντόναλντ Τραμπ να αλλάξει τη στάση του απέναντι στη Γροιλανδία. Οπως φυσικά, η εσωτερική πολιτική πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες, η υποχώρηση της δημοτικότητας του προέδρου Τραμπ και η αντίδραση των αγορών.
Η κρίση στη Γροιλανδία αποτέλεσε ένα μάθημα στην Ευρώπη. Η αδυναμία είναι η Αχίλλειος Πτέρνα της ΕΕ. Και οι Ευρωπαίοι δεν πρέπει να εκπλαγούν αν υπάρξουν και νέα επεισόδια για συγκρούσεις με τις ΗΠΑ, αν δεν σηκώσει η ΕΕ ανάστημα. Αλλά πώς και με ποιους, θα πείτε…
