Τραμπ – Ιράν: Από την απειλή «αφανισμού» στις «πολύ καλές» τρίωρες συνομιλίες – Πού οδεύουμε

Λίγες ώρες αφότου απείλησε από το βήμα του ΟΗΕ να «αφανίσει» την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωνε «πολύ καλές» και «πολύ παραγωγικές» συνομιλίες με την ιρανική πλευρά.

Η τρίωρη επαφή στη Νέα Υόρκη ανοίγει ξανά έναν διπλωματικό δίαυλο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένη σύγκλιση για τον τερματισμό του πολέμου.

Στις συνομιλίες, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, την αμερικανική πλευρά εκπροσώπησαν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ. Πρόκειται για τους δύο αξιωματούχους που είχαν αναλάβει και τις διαπραγματεύσεις πριν από την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας στα τέλη Φεβρουαρίου.

Ο Τραμπ προανήγγειλε νέα συνάντηση «στο εγγύς μέλλον», αλλά δεν εξήγησε σε ποια ζητήματα υπήρξε πρόοδος.

Διαφορετικές περιγραφές για τη μορφή των επαφών

Σύμφωνα με το Bloomberg, ο Γουίτκοφ διευκρίνισε ότι οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν μέσω μεσολαβητών, οι οποίοι μετέφεραν μηνύματα ανάμεσα στις δύο αντιπροσωπείες.

Οι Financial Times μεταδίδουν, από την πλευρά τους, ότι η ιρανική κρατική τηλεόραση ανέφερε συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, παρουσιάζοντας τις επαφές ως τις πρώτες απευθείας συνομιλίες από τα τέλη Ιουνίου.

Οι διαφορετικές περιγραφές αφήνουν αδιευκρίνιστη την ακριβή μορφή της συνάντησης. Ο Γουίτκοφ, πάντως, δήλωσε αισιόδοξος και σε ανάρτησή του ανέφερε ότι οι ΗΠΑ ελπίζουν οι επαφές να αποδειχθούν εποικοδομητικές, προσθέτοντας ότι οι μεσολαβητές θα συνεχίσουν το έργο τους.

Η απειλή από το βήμα του ΟΗΕ

Η εικόνα των συνομιλιών απείχε αισθητά από το τελεσίγραφο που είχε διατυπώσει νωρίτερα ο Αμερικανός πρόεδρος ενώπιον των ηγετών στη Γενική Συνέλευση.

Ο Τραμπ είπε ότι βρίσκεται μπροστά σε μια «μεγάλη απόφαση»: είτε μια συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να ανοικοδομηθεί είτε ο γρήγορος «αφανισμός» της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Παράλληλα, μετέθεσε για μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές την προοπτική συμφωνίας. «Πιστεύω ότι θα κάνουμε μια συμφωνία αμέσως μετά τις εκλογές», δήλωσε, κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι περιμένει να δει την επίδοσή του στην κάλπη του Νοεμβρίου.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι το εκλογικό ημερολόγιο δεν επηρεάζει τις αποφάσεις του για τον πόλεμο. Ωστόσο, η αύξηση του κόστους των καυσίμων και η δυσαρέσκεια για τη σύγκρουση εντείνουν την πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί προετοιμάζονται για τη μάχη του ελέγχου του Κογκρέσου.

Τρία μεγάλα μέτωπα παραμένουν ανοιχτά

Η επανέναρξη των επαφών δεν αναιρεί τις βασικές διαφωνίες.

Η Ουάσιγκτον απαιτεί από την Τεχεράνη να εγκαταλείψει οποιοδήποτε σχέδιο απόκτησης πυρηνικού όπλου —επιδίωξη την οποία το Ιράν αρνείται—, να άρει τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ και να σταματήσει τη χρηματοδότηση οργανώσεων όπως οι Χούθι, η Χεζμπολάχ και η Χαμάς.

Η ιρανική ηγεσία ζητεί ανακούφιση από τις αμερικανικές κυρώσεις και εγγυήσεις ότι ούτε η σημερινή κυβέρνηση των ΗΠΑ ούτε οι επόμενες θα επιτεθούν ξανά στη χώρα.

Το προηγούμενο της εκεχειρίας του Ιουνίου, η οποία κατέρρευσε γρήγορα, επιβαρύνει τις διαπραγματεύσεις. Παρότι οι εχθροπραξίες έχουν υποχωρήσει σε σχέση με την κορύφωσή τους τον Μάρτιο και στις αρχές Απριλίου, οι δύο πλευρές δεν έχουν επιστρέψει σε μια σταθερή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Το Ορμούζ και το πετρέλαιο

Οι πληροφορίες ότι το Ιράν θα μπορούσε να επιτρέψει την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ εάν οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό, μαζί με την προοπτική διπλωματικών επαφών, συνέβαλαν στην υποχώρηση του Brent την Τρίτη.

Στις ασιατικές συναλλαγές της Τετάρτης το Brent διαμορφώνοταν κοντά στα 99,24 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό υποχωρούσε κατά 0,3%, στα 90,22 δολάρια.

Το κόστος της σύγκρουσης παραμένει υψηλό και για τις χώρες του Κόλπου, οι οποίες έχουν δεχθεί επιθέσεις και αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές συνέπειες από τη διαταραχή της ναυσιπλοΐας. Οι νέες απειλές των Χούθι κατά πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα προσθέτουν έναν ακόμη κίνδυνο στις ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές.

Ο Τραμπ αναφέρθηκε εκ νέου στις συνομιλίες πριν από συνάντησή του με εκπροσώπους χωρών του Κόλπου και άλλων κρατών της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Τουρκία, η Συρία, το Ιράκ και η Ιορδανία.

Αισιοδοξία χωρίς ανακοινωμένη συμφωνία

Η Νέα Υόρκη προσφέρει στις δύο πλευρές την ευκαιρία να δοκιμάσουν ξανά τη διπλωματική οδό. Πριν από την άφιξή του, ο Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο συνάντησης με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν.

Μέχρι στιγμής, όμως, έχουν ανακοινωθεί η πραγματοποίηση των συνομιλιών και η πρόθεση να συνεχιστούν. Δεν έχει παρουσιαστεί κοινό πλαίσιο, χρονοδιάγραμμα εκεχειρίας ή συμφωνία για το Ορμούζ.

Το επόμενο τεστ είναι εάν οι «πολύ καλές» συνομιλίες μπορούν να οδηγήσουν σε δεσμεύσεις που θα αντέξουν περισσότερο από την προηγούμενη εκεχειρία.

Πηγή: Ναυτεμπορική