Το Συμβούλιο της ΕΕ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με τους διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για νέα νομοθετήματα που αποσκοπούν στην απλούστευση των διαδικασιών προμηθειών στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας, στη διευκόλυνση των αμυντικών επενδύσεων και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Συμβουλίου, η συμφωνία προβλέπει μέτρα για τη μείωση των διοικητικών καθυστερήσεων στις αμυντικές προμήθειες, στις διαδικασίες αδειοδότησης, στις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και στη διασυνοριακή συνεργασία, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο σαφούς και αποτελεσματικού πλαισίου για τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία.
Σε δήλωσή της που παρατίθεται στην ανακοίνωση, η Υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, ανέφερε ότι η συμφωνία απλουστεύει τους κανόνες για έργα που σχετίζονται με την άμυνα και ενισχύει τη στήριξη προς την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Όπως σημείωσε, πρόκειται για σημαντική εξέλιξη σε δύο βασικές προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας, την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας και της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Η αμυντική ετοιμότητα και η ανταγωνιστικότητα συμβαδίζουν, για μία στρατηγικά αυτόνομη Ευρώπη», συμπλήρωσε.
Αλλαγές στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας
Το Συμβούλιο αναφέρει ότι η προσωρινή συμφωνία περιλαμβάνει μέτρα για την απλούστευση της διαχείρισης και υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF), καθώς και την αποσαφήνιση του τρόπου εφαρμογής της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής και χημικής νομοθεσίας σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την αμυντική ετοιμότητα.
Σύμφωνα με το συμφωνηθέν κείμενο, μειώνονται οι διοικητικές απαιτήσεις για την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης στο EDF, ενισχύεται η στήριξη προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και αυξάνεται η προβλεψιμότητα στην εφαρμογή του Ταμείου. Παράλληλα, διατηρείται η δυνατότητα ευρωπαϊκών δημόσιων οργανισμών, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας, να λειτουργούν ως κεντρικές αναθέτουσες αρχές.
Το Συμβούλιο επισημαίνει επίσης ότι η συμφωνία προβλέπει δικαιώματα πρόσβασης στα αποτελέσματα έργων που χρηματοδοτούνται από το EDF για τα κράτη μέλη που συγχρηματοδοτούν τις σχετικές δράσεις, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των βιομηχανικών εταίρων.
Πρόσθετα κίνητρα προβλέπονται και για την ενίσχυση της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε έργα του Ταμείου, μέσω αύξησης των ποσοστών χρηματοδότησης σε έργα στα οποία συμμετέχουν.
Όσον αφορά τις περιβαλλοντικές και υγειονομικές διατάξεις, το Συμβούλιο σημειώνει ότι η συμφωνία διατηρεί τις τροποποιήσεις που είχε προτείνει η Κομισιόν σχετικά με τις εξαιρέσεις στη χρήση συγκεκριμένων χημικών ουσιών για σκοπούς αμυντικής ετοιμότητας, διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.
Ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης
Η προσωρινή συμφωνία εισάγει επίσης εναρμονισμένο πλαίσιο για την επιτάχυνση της αδειοδότησης έργων αμυντικής ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Σύμφωνα με το Συμβούλιο, η μέγιστη διάρκεια των διαδικασιών αδειοδότησης ορίζεται στις 102 εργάσιμες ημέρες. Παράλληλα, διατηρείται η πρόταση της Κομισιόν σύμφωνα με την οποία μία αίτηση θα θεωρείται εγκεκριμένη εάν η αρμόδια αρχή δεν εκδώσει απόφαση εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.
Το κείμενο προβλέπει ωστόσο ότι τα κράτη μέλη θα μπορούν να εξαιρούν συγκεκριμένες περιπτώσεις από τη διαδικασία της σιωπηρής έγκρισης όταν υφίστανται σοβαροί κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία ή την εθνική ασφάλεια.
Παράλληλα, το Συμβούλιο αναφέρει ότι η συμφωνία προβλέπει την άρση διοικητικών εμποδίων στις προμήθειες ασφάλειας και άμυνας, τη διευκόλυνση των μεταφορών αμυντικών προϊόντων εντός της ΕΕ και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.
Μεταξύ άλλων, αυξάνονται τα κατώτατα όρια εφαρμογής της Οδηγίας για τις αμυντικές προμήθειες, με στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου και τη συγκέντρωση των διαδικασιών στα μεγαλύτερα και στρατηγικής σημασίας αμυντικά έργα.
Η συμφωνία εισάγει επίσης τη δυνατότητα περιστασιακών κοινών προμηθειών, κανόνα ήσσονος σημασίας (de minimis) για τροποποιήσεις συμβάσεων και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση συμφωνιών-πλαισίων.
Παράλληλα, θεσπίζονται δύο νέες υποχρεωτικές γενικές άδειες μεταφοράς αμυντικών προϊόντων. Μία για μεταφορές μεταξύ πιστοποιημένων προμηθευτών και πιστοποιημένων παραληπτών και μία για μεταφορές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο βιομηχανικής συνεργασίας εντός της ΕΕ.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να εγκριθεί τόσο από το Συμβούλιο όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει νομικός και γλωσσικός έλεγχος, πριν από την τελική υιοθέτηση των νομοθετικών πράξεων τους επόμενους μήνες.
Το Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι οι σχετικές προτάσεις περιλαμβάνονται στην πέμπτη δέσμη μέτρων Omnibus για την αμυντική ετοιμότητα, την οποία υιοθέτησε η Κομισιόν στις 17 Ιουνίου 2025.
Σημειώνεται ότι η πρωτοβουλία αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες που περιγράφονται στη Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Αμυντική Ετοιμότητα 2030.
Ευρωβουλευτές χαιρετούν τη συμφωνία
Σε ανακοίνωσή του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέφερε ότι οι επτά εισηγητές της σχετικής νομοθετικής δέσμης χαιρέτισαν τη συμφωνία με το Συμβούλιο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της για την επιτάχυνση των αμυντικών επενδύσεων και την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ.
Η συνεισηγήτρια, Λουτσία Γιαρ, ανέφερε ότι η συμφωνία αναμένεται να μειώσει σημαντικά τους χρόνους αδειοδότησης αμυντικών έργων, διατηρώντας παράλληλα τις απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας και τη στήριξη προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο συνεισηγητής, Χένρικ Νταλ, χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντικό βήμα για την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης, σημειώνοντας ότι η μείωση της γραφειοκρατίας θα επιτρέψει στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να επενδύει και να παράγει ταχύτερα.
Αναφερόμενοι στις αμυντικές προμήθειες και τις ενδοενωσιακές μεταφορές αμυντικών προϊόντων, οι εισηγητές Πέκα Τοβέρι και Άνα-Μάγια Χένρικσον, επισήμαναν ότι η συμφωνία κινείται προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων και της ταχύτερης διεκπεραίωσης προμηθειών και μεταφορών εντός της ΕΕ.
Παράλληλα, οι εισηγητές Σβεν Μίκσερ, Άουρα Σάλλα και Πιερφραντσέσκο Μαράν υπογράμμισαν ότι η συμφωνία συμβάλλει στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας, στη διευκόλυνση της πρόσβασης στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και στην επιτάχυνση των επενδύσεων, διατηρώντας ταυτόχρονα υψηλά πρότυπα προστασίας της υγείας, του περιβάλλοντος και της ενιαίας αγοράς.
