Πρόκειται για τις πρώτες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς τριών πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν το περασμένο καλοκαίρι.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, αναμένεται να συναντηθεί με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ στην Κωνσταντινούπολη την Παρασκευή.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, επιβεβαίωσε ότι έδωσε εντολή στον Αραγτσί να ξεκινήσει άμεσες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, αν και υπό όρους. «Ζήτησα από τον υπουργό μου των Εξωτερικών, με την προϋπόθεση ότι υπάρχει το κατάλληλο κλίμα χωρίς απειλές ή παράλογες απαιτήσεις, να διεξαγάγει δίκαιες διαπραγματεύσεις (…) στο πλαίσιο των εθνικών μας συμφερόντων», επεσήμανε ο Πεζεσκιάν στο Χ.

Βέβαια, αν ο Πεζεσκιάν είναι πρόεδρος της χώρας, η απόλυτη εξουσία βρίσκεται στα χέρια του ανώτατου ηγέτη της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο Πεζεσκιάν πάντως χρησιμοποίησε προκλητικό τόνο στις τοποθετήσεις του την Κυριακή, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση στο Ιράν θα οδηγήσει σε περιφερειακό πόλεμο.

Αυτή η προειδοποίηση είναι μέρος μια ευρύτερης και συντονισμένης προσπάθειας του καθεστώτος, σε διπλωματικό, ρηματικό και στρατιωτικό επίπεδο, να καθυστερήσει ή και αποτρέψει τη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ κατά του Ιράν, σημειώνει σε έκθεσή του για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW).

Το ιρανικό καθεστώς προσπαθεί να αποτρέψει την αμερικανική επίθεση, εν μέρει επειδή η στρατιωτική δράση των ΗΠΑ πιθανότατα θα διατάρασσε τις προσπάθειες της χώρας να «επουλώσει» τις «πληγές» στις πυρηνικές δραστηριότητες και το βαλλιστικό του πρόγραμμα που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ισραήλ το περασμένο καλοκαίρι. Η αναοικοδόμηση αυτών των προγραμμάτων θεωρείται από τους αναλυτές η απόλυτη προτεραιότητα της χώρας.

Παράλληλα, φέρεται επίσης να ανησυχεί ότι εάν σημειωθεί αμερικανική επίθεση, αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει εσωτερικές αναταραχές βγάζοντας εκ νέου τους Ιρανούς στους δρόμους.

Πώς προσπαθεί η Τεχεράνη να αποφύγει την αμερικανική επίθεση

Όπως αναφέρουν οι αναλυτές:

  • Η ίδια η προθυμία της Τεχεράνης να βρεθεί στο ίδιο τραπέζι με την Ουάσιγκτον πιθανώς υποδεικνύει ότι προσπαθεί να αποτρέψει πιθανή αμερικανική επίθεση στο Ιράν- κάτι που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ όχι μόνο δεν έχει αποκλείσει αλλά το επαναφέρει συνεχώς στις απειλές που εκτοξεύει εναντίον του καθεστώτος.
  • Αν και το Ιράν θεωρείται απίθανο να αποδεχτεί τους όρους του Αμερικανού προέδρου (να σταματήσει οριστικά τον εμπλουτισμό ουρανίου, να περιορίσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και να τερματίσει «κάθε υποστήριξη» προς τον Άξονα της Αντίστασης), δημοσιεύματα αναφέρουν ότι δεν αποκλείεται να συμφωνήσει να μειώσει τον εμπλουτισμό ουρανίου. Κατά τους New York Times, το Ιράν είναι έτοιμο να «παγώσει» ή να αναστείλει το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Αυτό φαίνεται να «μαρτυράει» δήλωση Ιρανών αξιωματούχων, κατά τους οποίους το καθεστώς του Ιράν θεωρεί το αίτημα του Τραμπ σχετικά με το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων ως «μεγαλύτερο εμπόδιο». Επομένως, το καθεστώς θα μπορούσε ενδεχομένως να επιδείξει κάποια ευελιξία στο ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου, ιδίως εάν θεωρήσει μια πιθανή επίθεση των ΗΠΑ κατά του Ιράν ως υπαρξιακή απειλή.

Μάλιστα Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να δείξει ευελιξία στον εμπλουτισμό ουρανίου, ακόμη και παραδίδοντας 400 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, υπό ρυθμίσεις κοινοπραξίας.

Το Ιράν κατείχε περίπου 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε ποσοστό 60% πριν από τον πόλεμο Ισραήλ-Ιράν και είχε απορρίψει πρόταση των ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2025 για τη δημιουργία μιας περιφερειακής πυρηνικής κοινοπραξίας, επειδή η πρόταση αυτή απαιτούσε τελικά από την Τεχεράνη να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Πάντως οι αναλυτές του think tank σημειώνουν πως δεν έχουν εντοπίσει κάποια αλλαγή στη στάση της Τεχεράνης ως προς το πυρηνικό της πρόγραμμα.

  • Το Ιράν πιθανώς να προσπαθεί να μειώσει το πλεονέκτημα των ΗΠΑ στην περιοχή και την ικανότητα άσκησης πίεσης στο καθεστώς, πιθανώς ζητώντας οι Ηνωμένες Πολιτείες να περιορίσουν την στρατιωτική τους παρουσία από τη Μέση Ανατολή.
  • Η Τεχεράνη εντείνει τις προειδοποιήσεις ότι μια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν θα πυροδοτούσε μια περιφερειακή σύγκρουση, επειδή το Ιράν θα μπορούσε να αντιδράσει επιτιθέμενο στο Ισραήλ, σε αμερικανικές βάσεις σε χώρες της Μέσης Ανατολής ή ναρκοθετώντας τις ναυτικές οδούς της περιοχής. Με αυτό τον τρόπο το καθεστώς επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τις ανησυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με την πιθανότητα η κατάσταση να εξελιχθεί σε ένα παρατεταμένο περιφερειακό πόλεμο.
  • Το ιρανικό καθεστώς έχει επίσης προειδοποιήσει ότι μια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τις χώρες της Μέσης Ανατολής που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις, πιθανότατα σε μια προσπάθεια να πιέσει αυτές τις χώρες να παροτρύνουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην πραγματοποιήσουν τις απειλές τους περί επίθεσης στο Ιράν.
  • Το Ιράν τονίζει την ικανότητα και την προθυμία των ενόπλων δυνάμεών της χώρας να αντιδράσουν σθεναρά σε πιθανή αμερικανική επίθεση.

Πηγή: Ναυτεμπορική, Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • [email protected]