Κώστας Μαυρίδης*
Όταν πριν δεκαετίες πρωτοεμφανίστηκαν τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια στην Κύπρο, προέκυψε το εξής παράδοξο φαινόμενο. Δημόσια πρόσωπα επιζητούσαν ψεύτικες εντυπώσεις και φρόντιζαν για τηλεοπτική κάλυψη των δήθεν «αυθόρμητων ενεργειών» τους καθώς επίσης κι απλοί άνθρωποι συμπεριφέρονταν υπό τηλεοπτική κάλυψη διαφορετικά, παρά χωρίς τηλεοπτική κάλυψη. Τέτοια αλλοίωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς προκύπτει έντονα τελευταίως στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) αλλά προς το τρισχειρότερο με ιδιαίτερο στοιχείο την τοξικότητα.
Σήμερα, τα ΜΚΔ έχουν επεκταθεί λόγω συνεχούς σύνδεσης στο διαδίκτυο μέσω τηλεφωνικών συσκευών στην καθημερινότητα. Οι ειδικοί αναφέρονται σε πλεονεκτήματα, όπως ο εμπλουτισμός γνώσεων και η ψηφιακή συναναστροφή καθώς και μειονεκτήματα με χειρότερο τον εθισμό. Προσωπικά, ειδικός δεν είμαι, αλλά διά των ΜΚΔ έχω δεκτεί εποικοδομητικές εισηγήσεις, συγκροτημένο αντίλογο και σχόλια που με προβλημάτισαν και ενδυνάμωσαν. Εντούτοις, υπάρχουν φαινόμενα συμπεριφοράς, όπως εκείνον τον λογικό και σώφρονα συνάνθρωπο που συναντάμε στο δρόμο, στο πάρκο κι άλλους χώρους, ο οποίος μεταμορφώνεται σε κακεντρεχή, είρωνα, τοξικό, μέχρι και υβριστή, υπό την «κάλυψη» του πληκτρολογίου. Ως «χρήστης» ΜΚΔ, γίνεται άλλος … άνθρωπος που χωρίς την «κάλυψη» αυτή, δεν θα εκδήλωνε τέτοια συμπεριφορά. Αρκετές φορές διερωτήθηκα, πώς «ξυπνά» αυτό το θηρίο μέσα μας ώστε ένας κόσμιος άνθρωπος στις διαπροσωπικές του επαφές, να μεταμορφώνεται λόγω ψηφιακής κάλυψης σε υστερικό. Γιατί τα ΜΚΔ ευνοούν τις άγριες ορμές της ανθρώπινης;
Με την Κύπρο στα υψηλότερα ποσοστά χρήσης των ΜΚΔ στην Ευρώπη ως πηγή ενημέρωσης κι ειδήσεων, υπάρχει έντονο κίνητρο για διασπορά σκόπιμων στρεβλώσεων στο δημόσιο πολιτικό διάλογο. Μάλιστα, επειδή απευθύνομαι σε σκεπτόμενους πολίτες ευρύτερα, ολοένα και συχνότερα διακρίνω σκόπιμες ψευδολογίες και ανοητολογίες που άλλοτε ήταν κυριολεκτικά και μεταφορικά «κουβέντες του καφενέ», δηλαδή απόψεις χωρίς ουσία και ενίοτε σαχλαμάρες. Αυτή η μερίδα ανοητολογιών εύκολα παραγκωνίζοντσν ως «κουβέντες του καφενέ» με παντελή παραγνώρισή τους από τους νουνεχείς και σκεπτόμενους. Στην εποχή των ΜΚΔ όμως, υπάρχουν οι επιτήδειοι στην πολιτική που εργαλειοποιούν ανυποψίαστους πολίτες, είτε στρατευμένους με αμοιβή ώστε να διαδίδουν κατασκευασμένες «ειδήσεις» στο πλαίσιο οργανωμένης παραπληροφόρησης, με πρόσφατο παράδειγμα την Συμφωνία Mercosur. Κάποιοι κατασκεύασαν “είδηση” ότι η Συμφωνία τέθηκε ήδη σε ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλο και υπάρχει συγκεκριμενος “πρωταγωνιστής” πίσω από τέτοιες βρωμιές.
Πάντως, η εμπειρία δείχνει ότι υπάρχουν και οι καλόπιστοι, που όταν ενημερωθούν αντιλαμβάνονται την παγίδα που τους έστησαν οι αρχικοί σχεδιαστές της πλάνης και έχουν τη δύναμη να το παραδεχτούν αλλά το εύρος της ζημιάς λόγω παραπληροφόρησης είναι απροσδιόριστο. Υπάρχουν και οι άλλοι, που λόγω εμμονικής ιδεοληψίας ή ψύχωσης προωθούν εν γνώση τους τις «κατασκευασμένες» ειδήσεις. Κι όποιος τόλμησε να αντιπαρατεθεί με τέτοια μυαλά, βγήκε χαμένος.
Εκείνο που αγνοούν οι πολίτες είναι πως στο περιβάλλον των ΜΚΔ, υπάρχουν κι οι στρατευμένοι για συγκεκριμένους πολιτικούς στόχους και ιδεοληψίες, που εκφράζουν περιθωριακούς κι ακραίους, θέλοντας να δημιουργούν την εντύπωση ότι εκφράζουν την πλειοψηφία της κοινωνίας. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις άγνοιας που αξίζουν μιας ευκαιρίας και εάν αντιδράσουμε με ευγένεια και πραότητα, υπάρχει ενίοτε κατανόηση με ανταπόδοση καλοσύνης.
Καταληκτικά, οι σκεπτόμενοι άνθρωποι της κοινής λογικής με τα σχόλια τους στα ΜΚΔ αποτελούν τον σταθερό πλούτο και την ελπίδα στη δημοκρατία, απέναντι στην υστερία των ακραίων και των στρατευμένων «τζιχαντιστών» κάθε είδους.
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ- S&D
