* Του Μιχάλη Ζαντή
Στην καθημερινότητα ενός γονέα με μικρά παιδιά, η εμπιστοσύνη στην ασφάλεια των παιδικών προϊόντων δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Όταν βάζουμε ένα μωρό στο καρότσι του, όταν του δίνουμε μια πιπίλα ή όταν το αφήνουμε να κοιμηθεί στην κούνια, θεωρούμε ότι αυτά τα προϊόντα είναι ασφαλή. Αυτή η ασφάλεια, ωστόσο, δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα εξαντλητικών μελετών, δοκιμών και διαπραγματεύσεων που λαμβάνουν χώρα στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Τεχνικής Επιτροπής Τυποποίησης CEN/TC 252 – Child care articles, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Τυποποίησης CEN (Comité Européen de Normalisation).
Η CEN/TC 252 αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα της Ευρωπαϊκής Τυποποίησης για προϊόντα που απευθύνονται σε ευάλωτες ηλικιακές ομάδες, συγκεκριμένα σε βρέφη και μικρά παιδιά έως 4 ετών. Τη Γραμματεία της Επιτροπής διαχειρίζεται ο Γαλλικός Οργανισμός Τυποποίησης (AFNOR), και η Επιτροπή αυτή συγκεντρώνει στο ίδιο τραπέζι εκπροσώπους της βιομηχανίας, εργαστήρια δοκιμών, οργανώσεις καταναλωτών (όπως η ANEC) και ρυθμιστικές αρχές.
Για να καλύψει την τυποποιητική εργασία για το τεράστιο εύρος των προϊόντων που καλύπτει, η CEN/TC 252 έχει συστήσει Ομάδες Εργασίας (Working Groups – WGs), κάθε μία με συγκεκριμένο Πεδίο Εφαρμογής –
- WG 1 – Seating and body care: Είναι υπεύθυνη για πρότυπα που αφορούν καρεκλάκια φαγητού, καθίσματα που προσαρμόζονται σε τραπέζια και αλλαξιέρες (π.χ. CYS EN 12221-1 Child use and care articles – Changing units for domestic use – Part 1: Safety requirements), διασφαλίζοντας σταθερότητα και αποφυγή πτώσεων.
- WG 2 – Sleeping, relaxation and lying down: Εστιάζει στον ασφαλή ύπνο, καλύπτοντας κούνιες, φορητά κρεβατάκια (π.χ. CYS EN 1466 Child care articles – Carry cots and stands for domestic use – Safety requirements and test methods) και ριλάξ. Κύριο μέλημα είναι η αποφυγή κινδύνων ασφυξίας και εγκλωβισμού.
- WG 3 – Wheeled transportation: Διαχειρίζεται ίσως το πιο γνωστό πρότυπο, το CYS EN 1888-1 Child care articles – Wheeled child conveyances – Part 1: Pushchairs and prams, για τα παιδικά καροτσάκια, το οποίο αναθεωρείται σε τακτά διαστήματα για να καλύπτει νέους σχεδιασμούς και μηχανισμούς αναδίπλωσης που αναπτύσσονται από τους κατασκευαστές.
- WG 4 – Early learning and protection: Αναπτύσσει πρότυπα για παιδικά πάρκα, φράγματα ασφαλείας (CYS EN 1930 Child use and care articles – Safety barriers–Safety requirements and test methods), προστατευτικά συστήματα (CYS EN 16654 Child protective products – Consumer fitted finger protection devices for doors – Safety requirements and test methods), ιμάντες ασφαλείας, ρηλάξ και μάρσιπους, προϊόντα που είναι κρίσιμα καθώς το παιδί αρχίζει να κινείται αυτόνομα.
- WG 5 – Feeding, drinking, sucking and similar functions: Εξειδικεύεται στην εκπόνηση προτύπων για προϊόντα που έρχονται σε επαφή με το στόμα, όπως μπιμπερό, θηλές και πιπίλες (π.χ. CYS EN 1400 Child use and care articles – Soothers for babies and young children – Safety requirements and test methods).
- WG 6 – General and common safety specifications: Είναι η Ομάδα Εργασίας για τον προσδιορισμό οριζόντιων απαιτήσεων ασφάλειας που σχετίζονται με τα είδη παιδικής φροντίδας και χρήσης. Αντικείμενό της είναι ο καθορισμός κοινών μεθόδων μέτρησης και δοκιμής, καθώς και η παροχή συμπληρωματικών πληροφοριών για την ανάπτυξη των προτύπων του τομέα. Παράλληλα, καθορίζει τις γενικές αρχές για την αντιμετώπιση χημικών, μηχανικών και θερμικών κινδύνων.
- WG 7 – Child seats for cycles: Αρμόδια για την εκπόνηση προτύπων όπως το CYS EN 14344 Child care articles – Child seats for cycles – Safety requirements and test methods για τα καθίσματα μεταφοράς παιδιών (έως 22kg) τα οποία προορίζονται να τοποθετούνται σε ποδήλατα, με σκοπό την ασφαλή μεταφορά τους.
Όπως και πολλές Τεχνικές Επιτροπές Τυποποίησης έτσι και η CEN/TC 252 εφαρμόζει κατά την εκπόνηση προτύπων την προσέγγιση διακινδύνευσης, αναγνωρίζοντας αρχικά τους πιθανούς κινδύνους και στη συνέχεια καθορίζοντας σχετικές απαιτήσεις προστασίας από αυτούς.
Για παράδειγμα, λαμβάνονται υπόψη και αναγνωρίζονται οι εξής κατηγορίες κινδύνων:
- Χημικοί κίνδυνοι: Η μετανάστευση βαρέων μετάλλων (όπως το αρσενικό και ο μόλυβδος), καθώς και η παρουσία απαγορευμένων ουσιών, όπως η Δισφαινόλη Α (BPA) και οι φθαλικές ενώσεις, σε προϊόντα που έρχονται σε επαφή με το στόμα, αντιμετωπίζονται μέσω αυστηρών ελέγχων ανίχνευσης που προβλέπονται στα πρότυπα.
- Μηχανικοί κίνδυνοι: Μικρά αποσπώμενα μέρη που ενδέχεται να προκαλέσουν πνιγμό, αιχμηρές ακμές, καθώς και κενά στα οποία μπορεί να παγιδευτούν δάχτυλα ή άκρα παιδιών, εντοπίζονται και αξιολογούνται μέσω των δοκιμών που καθορίζονται στα σχετικά πρότυπα.
- Θερμικοί κίνδυνοι: Η ευφλεκτότητα υφασμάτων και υλικών επίσης καθορίζονται από τα πρότυπα. Οι προβλεπόμενες δοκιμές αποσκοπούν στην αποτροπή της επιφανειακής ανάφλεξης και στον περιορισμό της ταχύτητας εξάπλωσης της φλόγας, συμβάλλοντας στην προστασία του παιδιού από σοβαρά εγκαύματα σε περίπτωση έκθεσης σε πηγή θερμότητας.
Πολλά από τα πρότυπα που εκπονεί η CEN/TC 252 είναι “εναρμονισμένα” (Harmonised Standards), που σημαίνει ότι η εφαρμογή τους για την παραγωγή των διαφόρων προϊόντων που καλύπτουν, αποτελεί “Τεκμήριο Συμμόρφωσης” με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και συγκεκριμένα με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για τη Γενική Ασφάλεια των Προϊόντων (GPSR).
Αυτό επιτρέπει στους κατασκευαστές να διαθέτουν τα προϊόντα τους ελεύθερα στην Ενιαία Αγορά, γνωρίζοντας ότι πληρούν τις Νομικές Απαιτήσεις και στις Αρμόδιες Αρχές εποπτείας της αγοράς να έχουν ξεκάθαρα κριτήρια για την απόσυρση των επικίνδυνων και μη συμμορφούμενων προϊόντων.
Επιπρόσθετα, η CEN/TC 252 ανταποκρίνεται αποτελεσματικά και στις νέες προκλήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας (Eco-design) στα βρεφικά είδη χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια, καθώς και την αντιμετώπιση των “έξυπνων” προϊόντων (smart baby monitors, connected devices) που πιθανόν να εισάγουν νέους κινδύνους ασφάλειας δεδομένων και ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.
Καθώς η βιομηχανία εισάγει νέα υλικά και καινοτόμους σχεδιασμούς, νέοι κίνδυνοι ανακύπτουν. Η Επιτροπή λειτουργεί ως παρατηρητήριο, εντοπίζοντας κενά ασφαλείας πριν αυτά μετατραπούν σε στατιστικά στοιχεία.
Τα παιδιά είναι από τη φύση τους απρόβλεπτα. Δεν χρησιμοποιούν τα προϊόντα όπως ορίζουν οι οδηγίες χρήσης, αλλά πειραματίζονται, σκαρφαλώνουν και δαγκώνουν. Η CEN/TC 252 ενσωματώνει στα πρότυπά της την ανθρωπομετρία και την παιδική ψυχολογία, σχεδιάζοντας δοκιμές που προσομοιώνουν τη “μη προβλεπόμενη χρήση” (foreseeable misuse). Δεν αρκεί το προϊόν να είναι ασφαλές όταν χρησιμοποιείται σωστά, πρέπει να παραμένει ασφαλές ακόμα και όταν το παιδί φέρεται “ως παιδί”.
Στόχος αυτής της επίπονης διαδικασίας είναι ένα και μόνο αποτέλεσμα: να παρέχουν στα παιδιά το ασφαλέστερο δυνατό περιβάλλον. Αν και η εξάλειψη εντελώς των κινδύνων είναι θεωρητικά ανέφικτο, τα πρότυπα της CEN/TC 252 μειώνουν την πιθανότητα σοβαρού τραυματισμού στο ελάχιστο, μετατρέποντας το περιβάλλον του παιδιού από μια ζώνη πιθανών κινδύνων σε έναν χώρο ασφαλούς ανάπτυξης και εξερεύνησης.
Οι εργασίες της CEN/TC 252 είναι μια αδιάκοπη μάχη πρόληψης που εξελίσσεται παράλληλα με την κοινωνία και την τεχνολογία. Πίσω από κάθε τεχνική προδιαγραφή, πίσω από κάθε όριο ανοχής και κάθε απαιτητική μέθοδο δοκιμής, κρύβεται συχνά η “σκληρή” γνώση που προέρχεται από την πραγματικότητα.
* Ο Μιχάλης Ζαντής είναι πτυχιούχος στον κλάδο των Μηχανολογικών Εγκαταστάσεων Κτιρίων και εργάζεται ως Λειτουργός Τυποποίησης στον Τομέα Μηχανολογίας του Κυπριακού Οργανισμού Τυποποίησης (CYS). Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με τον CYS στα τηλέφωνα 22411415, 22411412 ή στο email [email protected].
