Στέλιος Γ. Προκοπίου*
Ένα χρόνο σχεδόν μετά την ανάληψη της προεδρίας των Ηνωμένων Πολιτειών από τον Ντόναλτ Τραμπ και μετά από όσα έχουμε δει, πλέον μπορούμε να εξάγουμε πιο ασφαλή συμπεράσματα, αναφορικά με τις προθέσεις και την πορεία που ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει χαράξει.
Τα πρώτα δείγματα, μας τα είχε δώσει με το καλημέρα της ανάληψης των καθηκόντων του, όταν είχε εξαγγείλει μια σειρά από επιδιώξεις της νέας Αμερικανικής πολιτικής. Θυμίζουμε την αρχική του ρητορική, περί προσάρτησης-ενσωμάτωσης του Καναδά ως την 51η Πολιτεία των ΗΠΑ, την ανάκτηση του ελέγχου της Διώρυγας του Παναμά και την απόκτηση της Γροιλανδίας. Όπως χαρακτηριστικά είχαμε πει στο συγκεκριμένο άρθρο, ένα χρόνο πριν, όλες αυτές οι απαιτήσεις στερούνταν διεθνούς νομιμότητας και αντιβαίνουν κάθε έννοιας του Διεθνούς Δικαίου και είχαμε επισημάνει ότι ήταν πρόωρο να εξάγουμε συμπέρασμα σχετικά με την επιμονή στις επιβουλεύσεις του νέου πλανητάρχη και καταδείξαμε ότι ο Λευκός Οίκος δεν είχε αλλάξει πλέον μόνο στρατηγική, άλλα κυρίως είχε αλλάξει τακτική.
Οι απαιτήσεις του Αμερικανού Προέδρου αρχικά συνάντησαν εμπόδια και αντιδράσεις κυρίως από τους Ευρωπαίους ηγέτες, όμως η πορεία του, όλους αυτούς τους μήνες, κατέδειξε επιμονή και αποφασιστικότητα. Αρχικά ως μοχλό πειθαναγκασμού, είχε βγάλει από την φαρέτρα του το όπλο των κυρώσεων, με το οποίο επεδίωξε να επιβάλει ένα οικονομικό πνιγμό στα κράτη που αντιστρατεύονταν τις επιδιώξεις του. Οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι αυτή του η τακτική, σε μεγάλο βαθμό έφερε αποτελέσματα, παρόλα αυτά δεν τον μετέτρεπε όπως αυτός ήθελε, ως τον απόλυτο και αδιαμφισβήτητο παίχτη στις Διεθνείς σχέσεις.
Τα τελευταία γεγονότα σε στρατιωτικό επίπεδο, δηλαδή ο βομβαρδισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, αργότερα η καταστροφή πλοιαρίων-βαρκών στην Καραϊβική και κυρίως η απαγωγή και μετέπειτα σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και μάλιστα με τον τρόπο που έγινε, σε διάστημα 150 μόνο λεπτών εκτέλεση μιας χωρίς απώλειες, άψογης, κινηματογραφικής, αιφνιδιαστικής και χειρουργικής επέμβασης στο φρούριο σπίτι του στο Καράκας, υπό την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Απόλυτη Αποφασιστικότητα» (Operation Absolute Resolve), απέδειξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν αφενός την πολιτική βούληση να απομακρύνουν έναν εν ενεργεία αρχηγό κράτους, παρακάμπτοντας το διεθνές δίκαιο όταν κρίνουν ότι απειλούνται τα συμφέροντά τους και αφετέρου ότι διαθέτουν την στρατιωτική ικανότητα να το πράξουν, εφόσον διαθέτουν το καλύτερο έμψυχο δυναμικό και τον ισχυρότερο στρατό του πλανήτη.
Το ισχυρότερο όμως όπλο που έχει πλέον εξασφαλίσει ο Τραμπ είναι η ρητορική της πειθούς του, αφού αποδεδειγμένα και στην πράξη πλέον, συνταυτίζονται τα λόγια με τις πράξεις του, οι οποίες πηγάζουν από την αξιόμαχη στρατιωτική ισχύ που διαθέτει. Η αξιοπιστία της απειλής του, πλέον είναι το ισχυρότερο εργαλείο του στη διεθνή σκακιέρα, επαληθεύοντας τα λόγια του Θουκυδίδη, «Η δύναμη των λόγων έχει αξία μόνον όταν υποστηρίζεται από την ισχύ των έργων».
Τα νέα δεδομένα που προκύπτουν στη Βενεζουέλα και το υπάρχον status quo, δίνουν εφεξής στον Τραμπ, τον πλήρη έλεγχο της παγκόσμιας «σκακιέρας», εξασφαλίζοντας για την Ουάσιγκτον μια ασύμμετρη διαπραγματευτική υπεροχή. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι πριν προλάβει καλά καλά ο Μαδούρο να μεταφερθεί σε Αμερικανικό έδαφος, ο πλανητάρχης εξήγγειλε τις νέες του επιδιώξεις σχετικά με την Γροιλανδία και την Κούβα, καθώς και προειδοποιήσεις σε Κολομβία και Μεξικό, αναφορικά με τα καρτέλ ναρκωτικών και τις διαδρομές τους, στέλνοντας έτσι το μήνυμα ότι η διαπραγμάτευση πλέον δεν γίνεται επί ίσοις όροις.
Είναι γεγονός ότι έχει τροποποιήσει εφεξής τους όρους του παιχνιδιού του διεθνούς συστήματος προς όφελος του και χωρίς διαπραγμάτευση επιβάλλει πλέον τις απαιτήσεις του, έχοντας ως εγγύηση των λόγων του, την παρουσία του Μαδούρο σε ένα Αμερικανικό κελί.
Σε αυτό το νέο, σκληρό γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ουάσιγκτον δείχνει να εγκαταλείπει τη διπλωματία των προσχημάτων και να υιοθετεί μια πιο ωμή και κυνική μορφή διεθνούς επικοινωνίας. Η ισχύς παύει να λειτουργεί ως έσχατο μέσο και μετατρέπεται σε βασικό εργαλείο πολιτικής. Η εικόνα του Νικολάς Μαδούρο να οδηγείται ενώπιον της Αμερικανικής δικαιοσύνης δεν αποτελεί μόνο το τέλος μιας εποχής για τη Βενεζουέλα, αλλά και την απαρχή ενός νέου δόγματος εξωτερικής πολιτικής ή μια πιο εξελιγμένη έκδοση του Δόγματος Μονρόε.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε σαφές ότι οι όροι του παιχνιδιού έχουν αλλάξει. Η ισχύς δεν είναι πλέον μια αφηρημένη έννοια, αλλά μια άμεση και αδιαπραγμάτευτη πραγματικότητα. Όσοι ηγέτες ή κράτη επιχειρήσουν να ανακόψουν την πορεία των Αμερικανικών συμφερόντων, γνωρίζουν πλέον ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει τόσο τη βούληση, όσο και την στρατιωτική υπεροχή να επιβάλει τη θέλησή της. Στη νέα διεθνή σκακιέρα που διαμορφώνεται, ο Λευκός Οίκος δεν επιζητά πλέον τον συμβιβασμό, αλλά την υποταγή, καθιερώνοντας μια πρωτόγνωρη μορφή διεθνούς επικοινωνίας, την διαπραγμάτευση με χειροπέδες.
*Διεθνολόγος
Υποψ. Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων
