* Tου Μιχάλη Ζαντή
Η ασφάλεια στις παιδικές χαρές αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την προστασία των παιδιών κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Οι παιδικές χαρές, είτε βρίσκονται σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους και προορίζονται για χρήση από το ευρύ κοινό, πρέπει να σχεδιάζονται, να κατασκευάζονται, να εγκαθίστανται και να συντηρούνται με βάση αναγνωρισμένα πρότυπα ασφάλειας, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος ατυχημάτων και τραυματισμών.
Στην Ευρώπη, τα πρότυπα για τον εξοπλισμό και τα δάπεδα στις παιδικές χαρές είναι τα πρότυπα της σειράς CYS EN 1176 και CYS EN 1177, που εκπονεί η Ευρωπαϊκή Τεχνική Επιτροπής Τυποποίησης CEN/TC 136 – Sports, playground and other recreational facilities and equipment, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Τυποποίησης CEN (Comité Européen de Normalisation).
Η CEN/TC 136 είναι αρμόδια για την ετοιμασία και ενημέρωση των υπό αναφορά προτύπων και σε αυτή συμμετέχουν εκπρόσωποι από όλα τα κράτη-μέλη της CEN, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, διαμορφώνοντας τις πρόνοιες και τις τεχνικές απαιτήσεις των προτύπων που επεξεργάζεται, προάγοντάς την ασφάλεια, την ποιότητα και τη συμμόρφωση.
Τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα CYS EN 1176 και CYS EN 1177
Η σειρά των προτύπων CYS EN 1176 καθορίζει τις απαιτήσεις ασφαλείας για τον εξοπλισμό παιδικών χαρών και αποτελείται από τα επιμέρους μέρη:
- CYS EN 1176-1 – Playground equipment and surfacing – Part 1: General safety requirements and test methods
- CYS EN 1176-2 – Playground equipment and surfacing – Part 2: Additional specific safety requirements and test methods for swings
- CYS EN 1176-3 – Playground equipment and surfacing – Part 3: Additional specific safety requirements and test methods for slides
- CYS EN 1176-4 – Playground equipment and surfacing – Part 4: Additional specific safety requirements and test methods for cableways
- CYS EN 1176-5 – Playground equipment and surfacing – Part 5: Additional specific safety requirements and test methods for carousels
- CYS EN 1176-6 – Playground equipment and surfacing – Part 6: Additional specific safety requirements and test methods for rocking equipment
- CYS EN 1176-7 – Playground equipment and surfacing – Part 7: Guidance on installation, inspection, maintenance and operation
- CYS EN 1176-10 – Playground equipment and surfacing – Part 10: Additional specific safety requirements and test methods for fully enclosed play equipment
- CYS EN 1176-11 – Playground equipment and surfacing – Part 11: Additional specific safety requirements and test methods for spatial network
Το σύνολο της σειράς CYS ΕΝ 1176 καλύπτει όχι μόνο τον σχεδιασμό και την κατασκευή του εξοπλισμού αλλά και τις απαιτήσεις για τη σωστή εγκατάσταση, λαμβάνοντας υπόψη κινδύνους που σχετίζονται με τις διαστάσεις και τις αποστάσεις από εμπόδια, καθώς και δοκιμές αντοχής, προστασία από αιχμηρά άκρα, παγίδευση κεφαλής, λαιμού και δακτύλων, πτώση από ύψος, επικίνδυνα ανοίγματα και άλλους κινδύνους που μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς.
Το CYS EN 1177 – Impact attenuating playground surfacing – Methods of test for determination of impact attenuation, καθορίζει τις απαιτήσεις για τις επιφάνειες απορρόφησης κρούσεων (δάπεδα) στις παιδικές χάρες, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος σοβαρών τραυματισμών από πτώσεις, ιδιαίτερα στο κεφάλι των παιδιών. Οι επιφάνειες αυτές θα πρέπει να είναι ικανές να απορροφούν ενέργεια κατά την πρόσκρουση, να είναι επαρκώς στερεωμένες στο πάτωμα, κατάλληλες για εξωτερικούς χώρους και πρέπει επίσης να συμμορφώνονται με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 1907/2006 (REACH) για τον περιορισμό των επικίνδυνων χημικών ουσιών σε προϊόντα (π.χ. πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, PAHs).
Κατασκευή – Ποιότητα Υλικών και Σχεδιασμός
Η κατασκευή του εξοπλισμού παιδικών χαρών σύμφωνα με τα πρότυπα της σειράς CYS EN 1176 σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι:
- Τα υλικά πρέπει να είναι ανθεκτικά στις εξωτερικές συνθήκες (UV ακτινοβολία, υγρασία, θερμοκρασιακές μεταβολές κτλ)
- Οι επιφάνειες πρέπει να είναι λείες και απαλλαγμένες από αιχμηρά σημεία και ακμές
- Οποιαδήποτε ανοίγματα, όπου μπορεί να εγκλωβιστούν τα χέρια, τα δάκτυλα, τα πόδια ή το κεφάλι των παιδιών, πρέπει να έχουν συγκεκριμένες διαστάσεις
- Όλες οι εκτεθειμένες βίδες και συνδέσεις πρέπει να είναι καλυμμένες και κατάλληλα στερεωμένες
- Δεν πρέπει να περιέχουν τοξικές ή επικίνδυνες ουσίες
Επιπρόσθετα, ο σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη περιοχές αυξημένου κινδύνου, όπως σημεία πτώσης από ύψος, αναρρίχησης και δυναμικής κίνησης (π.χ. τραμπάλες και κούνιες) και να περιλαμβάνει προστατευτικά στοιχεία (π.χ. κουπαστές και φράγματα) και τον απαιτούμενο ελεύθερο χώρο.
Εγκατάσταση – Από το σχεδιασμό στην τοποθέτηση
Η σωστή εγκατάσταση είναι κρίσιμη για την ασφάλεια της παιδικής χαράς. Η εγκατάσταση πρέπει να γίνεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, με τεχνική επάρκεια και γνώση των προτύπων, ενώ κάθε νέα εγκατάσταση πρέπει να συνοδεύεται από πιστοποίηση σωστής εγκατάστασης από ανεξάρτητο και διαπιστευμένο Φορέα Πιστοποίησης, πριν την παράδοση και λειτουργία, για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τα σχετικά πρότυπα.
Βασικές αρχές που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι:
- Ο εξοπλισμός να εγκαθίσταται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και τις απαιτήσεις των προτύπων της σειράς CYS EN 1176
- Να τοποθετείται η κατάλληλη επιφάνεια απορρόφησης κρούσεων κάτω από κάθε εξοπλισμό (παιχνίδι)
- Να υπάρχει η απαιτούμενη απόσταση μεταξύ του εξοπλισμού, ώστε να παρέχεται ο κατάλληλος χώρος για την ασφαλή χρήση του
- Η διέλευση στο χώρο της παιδικής χαράς να γίνεται με ασφάλεια και χωρίς εμπόδια που αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσης ή τραυματισμού
Συντήρηση και Παρακολούθηση – Διαρκής Προστασία
Τα πρότυπα της σειράς CYS EN 1176 ορίζουν ξεκάθαρα ότι η ασφάλεια δεν περιορίζεται μόνο στη φάση της κατασκευής και της εγκατάστασης. Η σωστή συντήρηση και οι τακτικοί έλεγχοι αποτελούν εξίσου κρίσιμους παράγοντες και πρέπει να πραγματοποιούνται επίσης από κατάλληλα εκπαιδευμένο και καταρτισμένο προσωπικό.
Συγκεκριμένα προβλέπουν:
- Καθημερινούς/συχνούς οπτικούς ελέγχους για άμεσα ορατά προβλήματα
- Λειτουργικούς ελέγχους σε τακτά χρονικά διαστήματα για έλεγχο της σταθερότητας, φθοράς και λειτουργίας
- Ετήσια επιθεώρηση, η οποία απαιτήσει εξειδικευμένο προσωπικό και όργανα μέτρησης
- Καταγραφή όλων των ενεργειών συντήρησης και επιθεώρησης, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα της κατάστασης κάθε εξοπλισμού
Η συντήρηση περιλαμβάνει την αντικατάσταση των φθαρμένων τμημάτων, τη στερέωση των χαλαρών βιδών, τον καθαρισμό του χώρου και την επιδιόρθωση ζημιών που μπορούν να προκαλέσουν ατυχήματα.
Συμπεράσματα
Η ασφάλεια των παιδιών στις παιδικές χαρές δεν είναι αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης ενέργειας, αλλά προκύπτει από μια ολιστική και συστηματική προσέγγιση που καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής του εξοπλισμού – από τον αρχικό σχεδιασμό και την κατασκευή, μέχρι την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη διαρκή συντήρηση του. Κάθε στάδιο είναι κρίσιμο και τυχόν παραλείψεις ή αποκλίσεις μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο ατυχημάτων.
Τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα CYS EN 1176 και CYS EN 1177 αποτελούν τον βασικό τεχνικό και κανονιστικό πυλώνα για τη μείωση των κινδύνων στις παιδικές χαρές. Καθορίζουν με σαφήνεια τις απαιτήσεις ασφαλείας που πρέπει να πληρούν τα παιχνίδια, οι κατασκευές και οι επιφάνειες πτώσης, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς των παιδιών, τις πιθανές λανθασμένες χρήσεις του εξοπλισμού και τα συχνότερα σενάρια τραυματισμών. Με τον τρόπο αυτό, τα πρότυπα δεν περιορίζονται στη θεωρητική συμμόρφωση, αλλά στοχεύουν στην πρόληψη των ατυχημάτων στην πράξη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τα πρότυπα καλύπτουν όλο τον κύκλο ζωής μιας παιδικής χαράς. Από την επιλογή κατάλληλων υλικών και ασφαλών γεωμετριών κατά την κατασκευή, μέχρι τις οδηγίες για σωστή εγκατάσταση, τις ελάχιστες αποστάσεις ασφαλείας, τις απαιτήσεις για επιφάνειες απορρόφησης κρούσεων και τέλος, τα συστήματα τακτικής επιθεώρησης και συντήρησης. Έτσι, η ασφάλεια δεν αντιμετωπίζεται ως ένα στατικό χαρακτηριστικό, αλλά ως μια διαρκής διαδικασία ελέγχου και βελτίωσης.
Η συμμόρφωση με τα πρότυπα CYS EN 1176 και CYS EN 1177 δεν αποτελεί απλώς μια τυπική ή γραφειοκρατική υποχρέωση. Αντίθετα, είναι μια ουσιαστική προϋπόθεση για την προστασία της υγείας και της σωματικής ακεραιότητας των παιδιών, αλλά και για την υπεύθυνη διαχείριση των δημόσιων χώρων. Μέσα από την εφαρμογή των προτύπων, οι διαχειριστές και οι τοπικές αρχές μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα πρόληψης, μειώνοντας τόσο τον κίνδυνο σοβαρών τραυματισμών όσο και την πιθανότητα νομικών ή κοινωνικών συνεπειών.
Τελικά, μια παιδική χαρά που έχει σχεδιαστεί, κατασκευαστεί, εγκατασταθεί και συντηρείται σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα δεν είναι απλώς “συμμορφούμενη”, αλλά αποτελεί έναν ασφαλή, λειτουργικό και αξιόπιστο χώρο παιχνιδιού, όπου τα παιδιά μπορούν να αναπτύσσονται, να κοινωνικοποιούνται και να παίζουν ελεύθερα, με το μικρότερο δυνατό ρίσκο.
* Ο Μιχάλης Ζαντής είναι πτυχιούχος στον κλάδο των Μηχανολογικών Εγκαταστάσεων Κτιρίων και εργάζεται ως Λειτουργός Τυποποίησης στον Τομέα Μηχανολογίας του Κυπριακού Οργανισμού Τυποποίησης (CYS). Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με τον CYS στα τηλέφωνα 22411415, 22411412 ή στο email [email protected].
