Γράφει: Αλεξία Σακαδάκη*
Τις τελευταίες μέρες η δημόσια συζήτηση στην Κύπρο μοιάζει να περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από το τραγούδι που θα μας εκπροσωπήσει στη Eurovision. Αναλύσεις επί αναλύσεων, θυμός, καταγγελίες, ηθικολογίες, εθνικοί συμβολισμοί, τηλεοπτικά «πάνελ» και ατελείωτες διαδικτυακές αντιπαραθέσεις.
Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να συζητούμε για τον πολιτισμό. Φυσικά και πρέπει. Η μουσική μας ενώνει, μας εκφράζει, μας δίνει χαρά. Το ερώτημα είναι πότε μια τέτοια συζήτηση παραμένει πολιτιστική και πότε —συνειδητά ή ασυνείδητα— μετατρέπεται σε εργαλείο αποπροσανατολισμού.
Σε μια περίοδο όπου η κοινωνία βιώνει στεγαστική ασφυξία, ακρίβεια, χαμηλούς μισθούς, φαινόμενα διαφθοράς και κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η μαζική μετατόπιση της δημόσιας ατζέντας σε ένα θέμα υψηλής συναισθηματικής φόρτισης λειτουργεί ως «βαλβίδα εκτόνωσης». Ο δημόσιος διάλογος γεμίζει με αντιπαραθέσεις για το τραγούδι, την αισθητική, τη «ντροπή» ή την «περηφάνια», και για μέρες —ή και εβδομάδες— τα ουσιαστικά ζητήματα περνούν σε δεύτερο πλάνο.
Δεν χρειάζεται να αποκρυφτεί ένα πρόβλημα για να αποδυναμωθεί. Αρκεί να θαφτεί κάτω από έναν όγκο πιο εύπεπτης και φορτισμένης πληροφορίας. Η κοινωνία δεν παύει να έχει προβλήματα. Απλώς παύει να τα συζητά με την ίδια ένταση.
Υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο: η πόλωση. Συχνά η συζήτηση γύρω από τη Eurovision μετατρέπεται σε πολιτισμικό «πόλεμο» — προοδευτικοί εναντίον συντηρητικών, «πατριώτες» εναντίον «ελίτ», ηθική εναντίον «παρακμής». Όταν διχαζόμαστε για ένα τραγούδι, η ένταση μεταφέρεται στο συμβολικό πεδίο και απομακρύνεται από τα δομικά προβλήματα εξουσίας, διαφάνειας και κοινωνικής δικαιοσύνης.
Όταν ένα πολιτιστικό γεγονός μετατρέπεται σε μείζον πολιτικό ζήτημα, ενώ σοβαρές υποθέσεις λογοδοσίας περνούν σχεδόν στα ψιλά, τότε δεν μιλάμε απλώς για διαφωνία γούστου. Μιλάμε για μετατόπιση προτεραιοτήτων. Μιλάμε για κοινωνικό αποπροσανατολισμό.
Δεν πρόκειται για σκοτεινή συνωμοσία. Συχνά πρόκειται για ευκολία. Ένα τραγούδι προκαλεί συναίσθημα, φέρνει τηλεθέαση, δημιουργεί «στρατόπεδα». Η διαφθορά απαιτεί έρευνα, επιμονή και πολιτικό θάρρος. Είναι πιο δύσκολη, πιο άβολη, πιο ουσιαστική.
Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από τη μουσική. Κινδυνεύει όταν η δημόσια ενέργεια εξαντλείται σε συμβολικούς καβγάδες και δεν κατευθύνεται εκεί όπου πραγματικά κρίνεται η ποιότητα της ζωής των πολιτών.
Ας απολαύσουμε τη Eurovision. Αλλά ας διασφαλίσουμε ότι δεν θα γίνει το υποκατάστατο της πολιτικής συζήτησης που έχουμε ανάγκη — ούτε το άλλοθι για να αποφεύγουμε τα δύσκολα.
*Κοινωνιολόγος, Πολιτικός Επιστήμονας
Υποψήφια Βουλεύτρια Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών
