Ανδρέας Αλέξη*
Το ΚΕΒΕ θεωρεί ότι η προτεινόμενη μεταρρύθμιση συνιστά βαθιά αλλαγή της αρχιτεκτονικής του συνταξιοδοτικού συστήματος, με ανακατανομή μεταξύ βασικής και συμπληρωματικής σύνταξης, νέες κατηγορίες εισφορών και ασφαλιστικών πιστώσεων και σημαντικές οικονομικές, κοινωνικές και εργοδοτικές προεκτάσεις. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση τέτοιας έκτασης, που οι επιλογές που θα προτείνονται σήμερα θα επηρεάζουν εργαζομένους, συνταξιούχους, επιχειρήσεις και δημόσια οικονομικά για πολλές δεκαετίες.
Ως κοινωνικός εταίρος, το ΚΕΒΕ αναγνωρίζει την ανάγκη εκσυγχρονισμού, απλοποίησης και ενίσχυσης της επάρκειας του συνταξιοδοτικού συστήματος, ώστε αυτό να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις σύγχρονες δημογραφικές, κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις. Η βελτίωση των συντάξεων και ιδιαίτερα η προστασία όσων βρίσκονται σε μεγαλύτερη ανάγκη αποτελούν σημαντικούς κοινωνικούς στόχους, οι οποίοι πρέπει να συνδυάζονται με τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων και τη διατήρηση μιας δίκαιης σχέσης μεταξύ εισφορών και παροχών.
Πριν από την οριστικοποίηση της μεταρρύθμισης είναι, συνεπώς, σημαντικό να υπάρχει πλήρης κοστολόγηση σε βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, σαφής εικόνα των πηγών χρηματοδότησης και των επιπτώσεων στις διαφορετικές κατηγορίες ασφαλισμένων, στη βάση των σχετικών αναλογιστικών δεδομένων και σεναρίων. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη διαμόρφωση ενός ισχυρού πλαισίου διακυβέρνησης, εποπτείας και επενδυτικής διαχείρισης του αποθεματικού του Ταμείου, με ανεξαρτησία, διαφάνεια, λογοδοσία και σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης κινδύνου, καθώς για την επιτυχία της μεταρρύθμισης απαιτείται σταδιακή αποπληρωμή του χρέους ύψους 13 δις και άρση δανεισμού του κράτους από το Ταμείο.
Για τους πιο πάνω λόγους, το ΚΕΒΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό, πριν το τελικό κείμενο οδηγηθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, να προηγηθεί ουσιαστικός διάλογος στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα και να επιδιωχθεί ο μεγαλύτερος δυνατός βαθμός συμφωνίας μεταξύ Κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων. Ένα συνταξιοδοτικό σύστημα χρειάζεται διάρκεια, σταθερότητα και εμπιστοσύνη. Η επίτευξη ουσιαστικών συγκλίσεων θα διευκολύνει τη μετέπειτα κοινοβουλευτική συζήτηση και, κυρίως, θα προσδώσει στη μεταρρύθμιση μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή και αντοχή στον χρόνο.
Μία από τις βασικές αρχές που, κατά την άποψη του ΚΕΒΕ, πρέπει να διαφυλαχθεί είναι η ανταποδοτικότητα του συστήματος. Η κοινωνική ασφάλιση στηρίζεται στην αλληλεγγύη, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να αναγνωρίζει με δίκαιο τρόπο την πραγματική εργασία και τις εισφορές που καταβάλλονται στη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης ώστε επιμέρους ρυθμίσεις να μη δημιουργούν, έστω και ακούσια, αντικίνητρα για συμμετοχή στην αγορά εργασίας. Μια σύγχρονη συνταξιοδοτική πολιτική πρέπει να επιβραβεύει την εργασία και να διευκολύνει όσους επιθυμούν και μπορούν να παραμείνουν οικονομικά ενεργοί.
Εξίσου σημαντική για το ΚΕΒΕ είναι η προβλεψιμότητα του κόστους για τις επιχειρήσεις και η διατήρηση ενός περιβάλλοντος που δεν αποθαρρύνει την επιχειρηματική δραστηριότητα και τις επενδύσεις. Ένα ισχυρό Ταμείο προϋποθέτει υψηλή απασχόληση, πραγματικούς μισθούς και μια παραγωγική οικονομία που δημιουργεί εισφορές. Επομένως, οποιαδήποτε μεταβολή διευρύνει την ασφαλιστέα βάση ή δημιουργεί πρόσθετες υποχρεώσεις πρέπει να είναι ξεκάθαρη, αναλογική και να αξιολογείται και ως προς την επίδρασή της στο κόστος εργασίας και την ανταγωνιστικότητα.
Σημειώνεται ότι, παρόλο που η πολιτική κατεύθυνση του Υπουργείου Εργασίας και της Κυβέρνησης είναι η προώθηση στη Βουλή, σε πρώτο στάδιο, μόνο των ρυθμίσεων που αφορούν τους Πυλώνες 0 και 1, το ΚΕΒΕ έχει υποστηρίξει την παράλληλη παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου και για τον Πυλώνα 2. Η προσέγγιση αυτή θα επέτρεπε τη συνολική αξιολόγηση της μεταρρύθμισης, του κόστους και των υποχρεώσεων κάθε πλευράς, θα διασφάλιζε συνοχή μεταξύ των επιμέρους πυλώνων και θα περιόριζε τον κίνδυνο αλληλοεπικαλύψεων ή μεταγενέστερης επιβολής πρόσθετων επιβαρύνσεων σε εργοδότες και εργαζομένους.
Σε κάθε περίπτωση, το ΚΕΒΕ διαφωνεί με την υποχρεωτική εφαρμογή του Πυλώνα 2 και υποστηρίζει την εθελοντική ανάπτυξη και ενίσχυση των Ταμείων Προνοίας μέσω θετικών και στοχευμένων κινήτρων του κράτους προς επιχειρήσεις και εργαζομένους, χωρίς την επιβολή νέων υποχρεωτικών εισφορών. Αντίστοιχα, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και η ιδιωτική συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση στο πλαίσιο του Πυλώνα 3.
Τέλος, υπενθυμίζεται ότι η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση ξεκίνησε στη βάση τριών σημαντικών παραμέτρων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, ότι οι αλλαγές θα κινηθούν εντός των οικονομικών δυνατοτήτων του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ότι δεν θα υπάρξει αύξηση του επιχειρηματικού κόστους και των εισφορών εργοδοτών και εργαζομένων πέραν των ήδη προβλεπόμενων από την ισχύουσα νομοθεσία αυξήσεων και ότι δεν θα αυξηθεί το όριο συνταξιοδότησης. Για το ΚΕΒΕ, η διαφύλαξη των παραμέτρων αυτών είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία ξεκίνησε και εξελίχθηκε ο κοινωνικός διάλογος.
Το ΚΕΒΕ θα συνεχίσει να συμμετέχει εποικοδομητικά στη διαβούλευση, καταθέτοντας τεκμηριωμένες εισηγήσεις και επιδιώκοντας τις μεγαλύτερες δυνατές συγκλίσεις. Στόχος πρέπει να είναι ένα σύστημα δίκαιο, επαρκές και οικονομικά ανθεκτικό, στο οποίο εργαζόμενοι, επιχειρήσεις και συνταξιούχοι να μπορούν να έχουν εμπιστοσύνη. Μια μεταρρύθμιση που θα πετύχει αυτές τις ισορροπίες και θα στηριχθεί στην ευρύτερη δυνατή κοινωνική συναίνεση μπορεί να αποτελέσει μια ουσιαστική επένδυση στην ασφάλεια των σημερινών και των επόμενων γενεών.
*Λειτουργός Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων,
Κοινωνικής Πολιτικής & Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού
