Στις 10 Νοεμβρίου 1922, μια ανεπιβεβαίωτη πληροφορία από την Αμισό (Σαμψούντα) έφτανε στο τραπέζι της αμερικανικής κυβέρνησης: Έλληνες και Αρμένιοι της πόλης φέρονταν να έχουν 30 ημέρες για να φύγουν, αλλιώς κινδύνευαν να εκτοπιστούν στην ενδοχώρα.
Την ίδια ημέρα, ο Βρετανός πρέσβης στις ΗΠΑ Όκλαντ Γκέντες, παρέδωσε στον υπουργό Εξωτερικών Τσαρλς Έβανς Χιουζ ένα υπόμνημα με τις πληροφορίες που είχαν συγκεντρώσει οι Σύμμαχοι στην Κωνσταντινούπολη.
Η αναφορά για την Αμισό δεν είχε επιβεβαιωθεί από την αμερικανική Ύπατη Αρμοστεία, ενώ παρόμοιες πληροφορίες είχαν φτάσει και στους Γάλλους και τους Ιταλούς. Στο υπόμνημα της 10ης Νοεμβρίου, ο Όκλαντ Γκέντες μετέφερε και την ανησυχία ότι οι τουρκικές εθνικιστικές Αρχές απαιτούσαν την άμεση απομάκρυνση των χριστιανών παιδιών από τα ορφανοτροφεία της Near East Relief, μαζί με τους Έλληνες και Αρμένιους εργαζομένους τους.
Το Λονδίνο ανησυχούσε και για την Κωνσταντινούπολη. Είχε πληροφορίες ότι σχεδιαζόταν η εκδίωξη του χριστιανικού πληθυσμού της, ενώ Έλληνες και Αρμένιοι αναγκάζονταν ήδη να φύγουν και άνδρες ηλικίας 15 έως 45 ετών κρατούνταν στην Ανατολία και στέλνονταν στο εσωτερικό.
Ο πρέσβης Όκλαντ Γκέντες ήθελε να γνωρίζει αν η Βρετανία μπορούσε να υπολογίζει στη στήριξη των ΗΠΑ για ένα τελεσίγραφο προς την Άγκυρα.
Αυτό που ξεκαθάριζε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας ήταν ότι η Ουάσιγκτον ήταν έτοιμη να ασκήσει τη μέγιστη δυνατή διπλωματική πίεση. Εντούτοις, δεν δεσμευόταν σε απειλή πολέμου χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.
Έτσι, διαμήνυσε ότι θα ζητούσε νεότερα από τον Αμερικανό ύπατο αρμοστή στην Κωνσταντινούπολη, ναύαρχο Μαρκ Μπρίστολ, και θα συζητούσε το ζήτημα με τον πρόεδρο Ουόρεν Χάρντινγκ.
Το τηλεγράφημα από τη Σαμψούντα
Την επόμενη ημέρα, 11 Νοεμβρίου, έφτασε στην Ουάσινγκτον τηλεγράφημα που είχε στείλει ο Μαρκ Μπρίστολ από την Κωνσταντινούπολη στις 7 Νοεμβρίου.
Μετέφερε αναφορά αμερικανικού αντιτορπιλικού: ο μουτεσαρίφης της Σαμψούντας είχε διατάξει όλους τους Έλληνες να φύγουν μέσα σε έναν μήνα, με την απειλή ότι όσοι έμεναν θα εκτοπίζονταν στην ενδοχώρα.
Μπορούσαν να πάρουν μόνο τα προσωπικά τους αντικείμενα, χωρίς να πουλήσουν την περιουσία τους.
Η εικόνα που κατέγραφε το τηλεγράφημα του Μπρίστολ ήταν ήδη δραματική. Από τις 3 Νοεμβρίου, Έλληνες και Αρμένιοι ετοιμάζονταν να φύγουν και πουλούσαν τα υπάρχοντά τους στο δρόμο, όσο όσο. Οι τοπικές Αρχές δεν είχαν προβλέψει θαλάσσια μεταφορά· η έξοδος αναμενόταν να αρχίσει από όσους μπορούσαν να πληρώσουν εισιτήριο σε τακτικό ατμόπλοιο, ενώ το αντιτορπιλικό δεχόταν αιτήματα για βοήθεια.
Ο ναύαρχος Μπρίστολ, πάντως, δεν θεωρούσε ακόμη ξεκάθαρο αν επρόκειτο για υποχρεωτική εντολή ή για «άδεια» αναχώρησης, της οποίας η παραβίαση θα οδηγούσε σε εκτοπισμό.
Αυτή η αβεβαιότητα έκανε την απειλή ακόμη πιο πιεστική: οι κάτοικοι έβλεπαν την προθεσμία να πλησιάζει, χωρίς να γνωρίζουν αν μπορούσαν να μείνουν ή αν έπρεπε να εγκαταλείψουν την πόλη.
Πηγή: pontosnews.gr
