Στις 80 ημέρες που ακολούθησαν, σφραγίστηκαν οι εξελίξεις στην πρωθυπουργία και την κυβέρνηση, στο ΠΑΣΟΚ και τελικά σε ολόκληρη τη χώρα, για την επόμενη οκταετία. Ισως και για περισσότερο.
Στις 7 το βράδυ της 18ης Ιανουαρίου 1996, ακριβώς 30 χρόνια πριν, ο Κώστας Σημίτης κέρδιζε την πρωθυπουργία, αποσπώντας 85 ψήφους από τους 167 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ έναντι 75 του αντιπάλου του Ακη Τσοχατζόπουλου, την ημέρα της (μίας) ονομαστικής εορτής του, ενώ υπήρξαν και 5 λευκά. Αναδεικνυόταν, μάλιστα, νικητής σε μια επικών διαστάσεων αναμέτρηση δύο γύρων, στην οποία μπήκε ως φαβορί, στη συνέχεια έμεινε μετέωρος με τον κίνδυνο ενός ιστορικού βατερλό και τελικά εξήλθε θριαμβευτής, όταν επανήλθαν στο ΠΑΣΟΚ οι πρόσκαιρα διαταραχθείσες «εργοστασιακές ρυθμίσεις»:
Αρχηγός ο πιο δημοφιλής, άρα και ο πιο ικανός να κερδίσει τον αντίπαλο. Το ΠΑΣΟΚ να παραμείνει στην κυβέρνηση και οι βουλευτές στις έδρες τους. Και κάποιοι νέοι, υποστηρικτές του νέου αρχηγού, να αντικαταστήσουν τους φθαρμένους της προηγούμενης ηγεσίας. Τα ίδια κριτήρια ίσχυσαν και στη δεύτερη νίκη του Σημίτη επί του Τσοχατζόπουλου στο συνέδριο για τη διαδοχή στο κόμμα, λίγους μήνες μετά, στις 30 Ιουνίου. Κατά σατανική σύμπτωση, ανήμερα της δεύτερης ονομαστικής εορτής του Τσοχατζόπουλου.
Οι υψηλές προσδοκίες
Υπό την έννοια αυτή και των όσων ευαγγελιζόταν ο Κ. Σημίτης για το μέλλον, είναι γεγονός ότι η ανάδειξή του στην πρωθυπουργία δημιούργησε υψηλές προσδοκίες. Από όλους, τους επιχειρηματίες και τη μεσαία τάξη, τους εργαζόμενους, τους νέους και γενικότερα εκείνους που πίστευαν ότι η χώρα μετά από μια μακρά περίοδο οξύτατων και κουραστικών πια πολώσεων στο πολιτικό σκηνικό και τον αυτο-εγκλωβισμό της στα βαλκανικά όρια επιρροής, έπρεπε να πατήσει το γκάζι του εκσυγχρονισμού του κράτους, των θεσμών και της οικονομίας.
Πράγματι, μια σημαντική πλειοψηφία των Ελλήνων πίστεψε σε μια «άνοιξη» για τη χώρα που εγκαινίαζε η νίκη του Κ. Σημίτη εκείνη την παγωμένη βραδιά του Ιανουαρίου. Η αλήθεια είναι ότι οι ελπίδες τους κλονίστηκαν λίγες ημέρες αργότερα, όταν σε ένα ακόμα πιο παγωμένο βράδυ, της 31ης Ιανουαρίου, η χώρα γνώριζε την εθνική ήττα των Ιμίων, με την ευθύνη Σημίτη βαριά, παρά τα ελαφρυντικά της απειρίας των μόλις 13 ημερών στο τιμόνι της χώρας.
Παρά ταύτα ανανεώθηκαν, όταν με τη γρήγορη επιστροφή στα εσωτερικά θέματα έδειξε ένα πρόσωπο αποφασισμένο να προχωρήσει σε αλλαγές και τομές, με δομικές μεταρρυθμίσεις και με ρήξεις όπου χρειαζόταν. Μάλιστα, ήταν τέτοιου σημείου οι λαϊκές και κοινωνικές προσδοκίες, ώστε του δόθηκε και νέα πρωθυπουργική θητεία στις εκλογές του 2000, με ποσοστό αυξημένο συγκριτικά με το 1996.
Ο εκσυγχρονισμός ήταν τελικά ένα ώριμο αίτημα της εποχής, ο Κ. Σημίτης το συνέλαβε και το εξέφρασε την κατάλληλη στιγμή και του έδωσε πολιτικό και κυβερνητικό περιεχόμενο.
Ημιτελές έργο
Αποτιμώντας όμως το έργο του, το ίδιο έκδηλη είναι και η πεποίθηση ότι αυτό, σε βασικές του πτυχές, παρέμεινε τελικά ημιτελές. Η Ελλάδα του 2004 ήταν ασφαλώς καλύτερη και πιο ισχυρή στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον από εκείνη που παρέλαβε. Οι επιτυχίες δεν ήταν λίγες. Εστω και με αστερίσκους. Οπως η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, αλλά με παραποιημένα στοιχεία και κυρίως δίχως το υποστηρικτικό σχέδιο της επόμενης μέρας που θα θωράκιζε την οικονομία. Και την ακρίβεια να θεριεύει με τις στρογγυλοποιήσεις.
Ακόμη, υπό το βάρος των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 επιταχύνθηκαν τα μεγάλα έργα υποδομών, κυρίως στην πρωτεύουσα. Ομως, την ίδια ώρα τα φαινόμενα διαφθοράς πολλαπλασιάστηκαν. Και ο ίδιος έδειξε αδύναμος να τα δαμάσει. Τα πάρτυ με τις μίζες σε εξοπλισμούς, ευρωπαϊκά προγράμματα, αναθέσεις έργων και αλλού έγιναν ανεκτά, συνήθως χάριν εσωκομματικών ισορροπιών. Το τεράστιο σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου καμία σχέση ασφαλώς δεν είχε με το εκσυγχρονιστικό όραμα για την οικονομία και τη χρηματαγορά. Η αίσθηση εδραίωσης της διαπλοκής επί των ημερών του ήταν διάχυτη και εντός πραγματικότητας. Οι όροι «εθνικός προμηθευτής» και «εθνικός εργολάβος», με ονόματα και διευθύνσεις, τότε καθιερώθηκαν.
Την ανεπάρκεια των Ιμίων ακολούθησε η κατευναστική συμφωνία της Μαδρίτης, που άνοιξε τον δρόμο της επισημοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων για «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο. Και μετέπειτα προστέθηκε η παντελώς λανθασμένη διαχείριση της υπόθεσης Οτσαλάν. Βέβαια, αργότερα, ήρθε η κορυφαία επιτυχία της ένταξης της Κύπρου στην Ε.Ε., ακόμη και χωρίς την προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού.
Ο Κ. Σημίτης έδειχνε αποφασισμένος να σπάσει αυγά για να προχωρήσει αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Αλλού το έκανε με επιτυχία, όπως στη θεσμική ανασυγκρότηση του κράτους, τη θωράκιση του ΑΣΕΠ, τις αλλαγές στην Αυτοδιοίκηση, την ενίσχυση του ΕΣΥ, τη βελτίωση/αναμόρφωση των υποδομών. Συγκρούστηκε ακόμα και με την πανίσχυρη Εκκλησία για το θέμα των ταυτοτήτων. Βελτίωσε την οικονομία και το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων.
Υπέκυψε όμως και σε συντεχνιακές είτε και εσωκομματικές πιέσεις. Αποκορύφωμα η ασφαλιστική μεταρρύθμιση του 2001. Μια τεράστια χαμένη ευκαιρία για την εξασφάλιση μακροχρόνιας βιωσιμότητας του Ασφαλιστικού. Φοβήθηκε τον εκλογικό αντίκτυπο και συμβιβάστηκε. Το πλήρωσε αργότερα η χώρα. Σε μία από τις τελευταίες ομιλίες του ανέφερε ότι «τις αλλαγές τις προχωράς με συναινέσεις, κόντρα στο ρεύμα». Το λάθος του ήταν ότι δεν το εφάρμοσε απαρέγκλιτα ο ίδιος.
«Χωρίς ημερομηνία λήξης»
Ολα τα παραπάνω κωδικοποιούνται στο ότι με τη διακυβέρνηση Σημίτη αποδείχτηκε ότι η χώρα πάντα έχει ευκαιρίες για το μέλλον και υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις μπορεί να τις κερδίσει καθ’ ολοκληρίαν. Κάποιες επί Σημίτη καταγράφηκαν ως χαμένες, εντούτοις το ισοζύγιο παρέμεινε θετικό.
Ο Κ. Σημίτης ανέφερε σε ένα από τα βιβλία του ότι «ο εκσυγχρονισμός δεν έχει ημερομηνία λήξης. Είναι μια διαρκής πολιτική-κοινωνική διεργασία, της οποίας το αντικείμενο καθορίζεται σε κάθε συγκεκριμένη ιστορική στιγμή με βάση τις αξίες και τις μόνιμες επιδιώξεις μας».
Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ακριβώς αυτή τη φράση επέλεξε ο νυν πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για να αποτιμήσει την προσφορά του, συμπληρώνοντας ότι «ανεξάρτητα από πολιτικές διαφορές, αυτή η παρακαταθήκη του διατρέχει και σήμερα, ως κοινή διεκδίκηση, τα ζητούμενα της πατρίδας. Κάτι που σηματοδοτεί το μερίδιο προσφοράς του Κώστα Σημίτη σε αυτήν».
Με απλά λόγια, ο προοδευτικός δρόμος για το μέλλον παραμένει, με στοιχήματα που πρέπει και μπορούν να κερδηθούν. Αυτό ίσχυε και επί Σημίτη, ισχύει και σήμερα. Συνδέει το τότε με το σήμερα. Ασχέτως αν αλλάζει το περιεχόμενο, το αίτημα του εκσυγχρονισμού είναι διαρκές. Και η σημερινή εικόνα της χώρας προς την πρόοδο και την ευημερία έχει τη σφραγίδα της κατεύθυνσης και εκείνης της περιόδου, με τα θετικά και τα λάθη της.
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι αρκετά από τα νεότερα τότε στελέχη της διακυβέρνησης Σημίτη έχουν επιλεγεί από τον κ. Μητσοτάκη και πλαισιώνουν νευραλγικές θέσεις της κυβέρνησής του, με το εκσυγχρονιστικό όραμα κοινή βασική συνισταμένη των ιδεολογικών τους αρχών, συνδέοντας κατά κάποιον τρόπο το τότε με το σήμερα. «Η παράταξή μας έχει αποδείξει ότι κρατά ανοιχτές τις πόρτες της σε κάθε δύναμη που πιστεύει στην ισχυρή, σύγχρονη, δημοκρατική και ευρωπαϊκή Ελλάδα», έχει τονίσει ο νυν πρωθυπουργός, υποδεχόμενος αυτά τα στελέχη.
Οσο για το ίδιο το ΠΑΣΟΚ; Πολλοί θεωρούν ότι η πλήρης επικράτηση Σημίτη, που ολοκληρώθηκε λίγο αργότερα στο συνέδριο, άλλαξε άρδην το ΠΑΣΟΚ, οδηγώντας στον «απογαλακτισμό» του από τον ιδρυτή του. Αλλοι εκτιμούν πως άλλαξε το ΠΑΣΟΚ, χωρίς… να το αλλάξει. Οτι άλλαξε μόνο πρόσωπα, εγκαθιδρύοντας έναν ακόμη πιο σκληρό και ανελαστικό ηγετικό πυρήνα, ξηλώνοντας όλους τους διαφωνούντες, κυβερνώντας μονομερώς το Κίνημα, χωρίς συμβιβασμούς και ανοχή, αλλά με την ίδια γραφειοκρατία και εσωστρέφεια, χωρίς συλλογικότητα, με τη λογική κυρίαρχου πλην ομαδάρχη, ενώ επιτάχυνε την παρακμιακή του πορεία.
Ο εκσυγχρονισμός
Με την αποχώρηση του Κώστα Σημίτη από το προσκήνιο, το εκσυγχρονιστικό ρεύμα ουσιαστικά αποσυντέθηκε. Δεν είχε ορίσει διάδοχο, κι έτσι οι υποστηρικτές του αναζήτησαν διαφορετικούς δρόμους στο νέο σύστημα εξουσίας υπό τον Γιώργο Παπανδρέου. Πολλοί επιδίωξαν το «χρίσμα» Σημίτη για να ηγηθούν των εκσυγχρονιστών, αλλά εκείνος παρέμεινε αδιάφορος. Αυτό είχε και την αντίστροφη συνέπεια. Οταν διαγράφτηκε από τον Γιώργο Παπανδρέου το 2008, «δι’ ασήμαντον αφορμή», ελάχιστοι τον στήριξαν.
Ο όρος «ορφανά του Σημίτη» αφορά τους τότε εκσυγχρονιστές βουλευτές και κομματικά στελέχη που παρέμειναν «άστεγα». Αρκετοί, ωστόσο, στην πορεία χειραφετήθηκαν, ακολούθησαν αυτόνομες πορείες, έχοντας πάντα εκσυγχρονιστική αντίληψη για τα πράγματα.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Γιώργος Φλωρίδης και Ανδρέας Λοβέρδος. Απαντες, μετά από διαφορετικές ατομικές πορείες, βρέθηκαν στις τάξεις της Νέας Δημοκρατίας. Το 2004 βρήκε τον κ. Χρυσοχοΐδη γραμματέα του ΠΑΣΟΚ, μετά τις δάφνες που έδρεψε στην Κατεχάκη, όταν επί των ημερών του εξαρθρώθηκαν «17 Νοέμβρη» και ΕΛΑ. Επί κυβερνήσεων Παπανδρέου επανήλθε στο ίδιο πόστο. Με απαρχή την αδυναμία αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης και εν συνεχεία τις διαδοχικές εκλογικές συντριβές, η ραγδαία πορεία αποσύνθεσης του ΠΑΣΟΚ τον οδήγησε σταδιακά εκτός των γραμμών του. Τον επανάφερε στο προσκήνιο η διορατικότητα του κ. Μητσοτάκη, καθώς η εκσυγχρονιστική πολιτική του ταυτότητα, αλλά και οι ικανότητές του σε διάφορους κυβερνητικούς τομείς ουδέποτε αμφισβητήθηκαν. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τον κ. Φλωρίδη, πετυχημένο επίσης υπουργό επί Σημίτη σε διάφορα πόστα. Απογοητεύτηκε από την κυβερνητική πορεία του ΠΑΣΟΚ επί κρίσης και αποχώρησε νωρίς. Μετά από ένα αρκετό διάστημα αποχής επανήλθε δριμύτερος και με πρωτοβουλία του κ. Μητσοτάκη σήμερα βρίσκεται στο υπουργείο Δικαιοσύνης.
Επίσης, ο κ. Λοβέρδος συμπορεύτηκε με τον Ευάγγελο Βενιζέλο το 2007, υπηρέτησε στις κυβερνήσεις Παπανδρέου, διεκδίκησε και ο ίδιος αργότερα την αρχηγία του ΠΑΣΟΚ και αποχώρησε για να δημιουργήσει τους Δημοκράτες. Προσχώρησε τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Ν.Δ., με τον κ. Μητσοτάκη να τον υποδέχεται θερμά. Στην, υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, Νέα Δημοκρατία εντάχθηκαν και άλλα στελέχη της πρώην εκσυγχρονιστικής πτέρυγας του ΠΑΣΟΚ. Της νεότερης γενιάς, χωρίς άμεση στενή σχέση με τον Κώστα Σημίτη, όπως οι Κυριάκος Πιερρακάκης, Θανάσης Κοντογεώργης (από το 2016 στη Ν.Δ.) κ.ά., αλλά και της παλαιότερης όπως η Λίνα Μενδώνη. Μια άλλη ομάδα σημιτικών παρέμεινε στο ΠΑΣΟΚ. Ορισμένοι, όπως ο Δημήτρης Ρέππας και ο Χάρης Καστανίδης, εντάχθηκαν αμέσως στο στενό επιτελείο του Γ. Παπανδρέου, ενώ η Αννα Διαμαντοπούλου διατηρούσε πάντα την αυτονομία της. Μόνο αυτή διατήρησε σχέσεις με τον Κ. Σημίτη. Υπήρξαν και κάποιοι λίγοι, πρώην σημιτικοί, που βρέθηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ, όπως ο Νίκος Μπίστης και ο Στέφανος Τζουμάκας.
Στον ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε και μια ευάριθμη ομάδα πρώην τσοχατζοπουλικών. Ανάμεσά τους οι Θάνος Μωραΐτης, Αντώνης Κοτσακάς, Χάρης Τσιόκας, Παναγιώτης Κουρουμπλής, Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, Νίκος Μαδεμλής κ.ά. Αλλοι υποστηρικτές του Ακη Τσοχατζόπουλου παρέμειναν στο ΠΑΣΟΚ, περνώντας κατά τεκμήριο στο παπανδρεϊκό στρατόπεδο (Χρήστος Παπουτσής, Τόνια Αντωνίου κ.ά.). Ουδείς τους, πάντως, θέλει να έχει σχέση με το παρελθόν, μετά τις αποκαλύψεις για την εμπλοκή του Ακη Τσοχατζόπουλου σε σωρεία σκανδάλων και τις βαριές καταδίκες του από τη Δικαιοσύνη.
Οι περισσότεροι υποστηρικτές του Γεράσιμου Αρσένη στράφηκαν μετέπειτα στην πλευρά του Γιώργου Παπανδρέου.
Στον δρόμο προς την κάλπη
Το θέμα της εκλογής νέου πρωθυπουργού μπήκε οριστικά στις ράγες μετά τη ραγδαία επιδείνωση της υγείας του Ανδρέα Παπανδρέου και το ιστορικό «ό,τι πει ο Θεός» του καθηγητή Γρηγόρη Σκαλκέα. Ηταν τέλη Δεκεμβρίου 1996.
Αρχικά οι δυνητικοί υποψήφιοι ήταν πέντε: Κώστας Σημίτης, Γεράσιμος Αρσένης, Ακης Τσοχατζόπουλος, Απόστολος Κακλαμάνης, τότε πρόεδρος της Βουλής, και Γιάννης Χαραλαμπόπουλος.
Το παρασκήνιο εκείνων των εβδομάδων ήταν απίστευτο. Συναντήσεις υποψήφιων (ή των αντ’ αυτών) με βουλευτές σε σπίτια ή ταβέρνες, με πολλούς εξ αυτών να δίνουν υποσχέσεις σε δύο ή και τρεις ακόμα διεκδικητές της πρωθυπουργίας.
Το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου της ψηφοφορίας της 18ης Ιανουαρίου πάγωσε τους οπαδούς του Κ. Σημίτη, που πήρε μόλις 53 ψήφους, όσες και ο Α. Τσοχατζόπουλος. Ο Γερ. Αρσένης πήρε 50 και ο Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος 11. Ο Κακλαμάνης είχε αποσυρθεί υπέρ του Ακη Τσοχατζόπουλου. Ευλόγως, οι σημιτικοί φοβόντουσαν ότι οι βουλευτικές δεξαμενές των Α. Τσοχατζόπουλου και Γερ. Αρσένη ήταν συγκοινωνούντα δοχεία. Αλλά δεν ήταν.
Το τελικό αποτέλεσμα αποδόθηκε στο ότι οι βουλευτές ψήφισαν κυρίως με το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Βάσει του ποιος από τους δύο υποψήφιους είχε μεγαλύτερες πιθανότητες να διασφαλίσει τη μακροημέρευση της κυβέρνησης και τη δική τους επανεκλογή. Επέλεξαν έναν υποψήφιο με ευρωπαϊκό και καθηγητικό προφίλ και με σχέδιο εκσυγχρονισμού. Επίσης, πολλοί βουλευτές ήθελαν ένα τέλος στην παρασκηνιακή διακυβέρνηση του «συστήματος της Εκάλης», στο πρόσωπο της Δήμητρας Λιάνη και κάποιων άλλων ακόμα, που επέβαλλε με αντιθεσμικό τρόπο πρόσωπα και επιλογές.
Καίριο ρόλο στο αποτέλεσμα έπαιξαν και οι παρασκηνιακές διεργασίες των τελευταίων ημερών. Η επιτυχία Σημίτη προέκυψε από ορισμένες σημαντικές συναντήσεις και συμφωνίες. Η πρώτη με βουλευτές του κλίματος Λαλιώτη (Φούρας, Χατζημιχάλης, Τόγιας κ.ά.), η πλειοψηφία των οποίων τον υπερψήφισε. Από τη δεύτερη, με τον Γ. Παπανδρέου επικεφαλής μιας ομάδας 6-7 βουλευτών (Πετσάλνικος, Σηφουνάκης κ.ά.), πήρε τη διαβεβαίωση ότι αν συγκρουόταν στον β’ γύρο με τον Α. Τσοχατζόπουλο, θα τον υποστήριζαν. Στον πρώτο, θα υπερψήφιζαν τον Γερ. Αρσένη. Αυτά αρκούσαν στον Κ. Σημίτη.
Η νύχτα στου Λιβάνη
Στο στρατόπεδο των τσοχατζοπουλικών υπήρχε η αισιοδοξία ότι θα περάσει στον δεύτερο γύρο, αλλά μετά όλα θα κρίνονταν από τη στάση του Γερ. Αρσένη. Το βράδυ της 17ης Ιανουαρίου όλα τα βλέμματα καρφώθηκαν στην «παρέλαση» δεκάδων βουλευτών από το σπίτι του εορτάζοντος Αντώνη Λιβάνη. Γεράσιμος Αρσένης και Ακης Τσοχατζόπουλος συνομίλησαν μόνοι τους για ώρα. Ουδέν διέρρευσε, μόνο σενάρια που διέδωσαν κάποιοι διαμεσολαβητές περί συμφωνίας για μελλοντική δυαρχία.
Αργότερα τη νύχτα, ο Α. Τσοχατζόπουλος διαβεβαίωσε επιστήθιο συνεργάτη του ότι εξασφάλισε τηλεφωνικά δύο ακόμη ψήφους. Αποδείχτηκαν καίριες για το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου. Η μία ήταν του Αναστάσιου Πεπονή, ο οποίος, όμως, στον δεύτερο γύρο ψήφισε Κ. Σημίτη. Η άλλη παρέμεινε άγνωστη, δεν την εκμυστηρεύτηκε ποτέ. Η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας έγινε στην αίθουσα της Γερουσίας. Η καταμέτρηση σε μια διπλανή. Στην άλλη πλευρά, της δεύτερης εισόδου, παίχτηκε ένα παρ’ ολίγον «δράμα». Απέναντι στην είσοδο, στις τουαλέτες, ο Α. Τσοχατζόπουλος, εν αναμονή των αποτελεσμάτων, έσπευσε να ρίξει νερό στο πρόσωπό του. Βγαίνοντας, άκουσε πανηγυρισμούς από την αίθουσα. Βέβαιος ότι αφορούν την εκλογή του, επιτάχυνε, με το χαμόγελο της νίκης ζωγραφισμένο στο πρόσωπό του. Η πόρτα άνοιξε, αλλά από το εσωτερικό της αίθουσας και τον Γιώργο Δασκαλάκη έχοντας διαισθανθεί τον κίνδυνο, τον πρόλαβε λέγοντάς του: «Ακη, πρόσεξε, βγήκε ο Σημίτης». Εκείνος κεραυνοβολήθηκε. Μπήκε στην αίθουσα κάπως σαν χαμένος, αλλά ανέκτησε αμέσως τη συγκέντρωσή του, προχώρησε και χειροκρότησε τον νικητή.
Μια απεργία και μια ιστορική φάρσα
Γύρω από τον Κ. Σημίτη και την εκλογή του συγκροτήθηκε ένα ευρύ πολιτικό – επιχειρηματικό – εκδοτικό μέτωπο. Με διαφορετικούς στόχους και επιδιώξεις, με παρεμβατικότητα μεν, αλλά και εντυπωσιακά αρραγές.
Γι’ αυτό και προκάλεσε έκπληξη όταν ένα βράδυ του Δεκεμβρίου στο δελτίο ειδήσεων του MEGA εμφανίστηκε από τη Χαριλάου Τρικούπη ο Θεόδωρος Ρουσσόπουλος κραδαίνοντας το πρωτοσέλιδο της βρετανικής εφημερίδας «The European». Τίτλος; «Ελλάδα: Το κοστούμι του πρωθυπουργού ταιριάζει στον Ακη»!
Η έκπληξη γι’ αυτή την επιτυχία του επιτελείου του Ακη Τσοχατζόπουλου ήταν τεράστια στα στρατόπεδα των άλλων διεκδικητών. Δεν άργησε η «απάντηση». Ο Ακης Τσοχατζόπουλος πόνταρε να εκμεταλλευτεί τη θέση του αναπληρώνοντας τον πρωθυπουργό. Αλλά στο αποκορύφωμα της προσπάθειάς του, όταν εκπροσωπώντας τη χώρα στη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. της Μαδρίτης (16/17 Δεκεμβρίου 1995), πέτυχε αφενός την αναγραφή του ευρώ και στα ελληνικά, αλλά και την οριστικοποίηση της ενταξιακής διαδικασίας της Κύπρου, συνάντησε τοίχο. Επεσε στην πρώτη πανελλαδική απεργία των δημοσιογραφικών ενώσεων λόγω αγγελιοσήμου. Απόλυτη σιγή για τα γεγονότα της Μαδρίτης. Ακόμα και σήμερα, λίγοι γνωρίζουν αυτές τις επιτυχίες.
Μία εβδομάδα νωρίτερα, ένα άλλο γεγονός έδειξε πολλά ακόμα πράγματα. Μια αριστοτεχνικά προετοιμασμένη τηλεφωνική φάρσα από το δίδυμο Ταγματάρχη – Λάλα στον Α. Τσοχατζόπουλο. Ο -υποτιθέμενος- Ισπανός πρωθυπουργός Φελίπε Γκονζάλες του τηλεφώνησε ως προεδρεύων της Ε.Ε. εν όψει της Συνόδου Κορυφής για να τον ενημερώσει. Ο Α. Τσοχατζόπουλος «τσίμπησε», ειπώθηκαν πολλά και διάφορα, τέλεια για τη ραδιοφωνική εκπομπή του διδύμου. Η εκπομπή ουδέποτε μεταδόθηκε, καθώς και οι δυο τους θεώρησαν -και πολύ σωστά- ότι εφόσον δεν είχαν κάτι ανάλογο με τους Κ. Σημίτη και Γερ. Αρσένη, θα ήταν άδικο να βγει στον αέρα μια φάρσα σε έναν υποψήφιο.
Η ύπαρξή της, όμως, είχε διαρρεύσει. Δημοσιογράφοι συμπαθούντες τον Α. Τσοχατζόπουλο τον ενημέρωσαν ότι κάποιοι υπέκλεψαν το περιεχόμενό της και θα εμφανιζόταν σε συγκεκριμένη εφημερίδα. Εκείνος επικοινώνησε με τον εκδότη, που δήλωσε άγνοια. Το επόμενο πρωί, το μεγαλύτερο μέρος της κουβέντας της φάρσας ήταν απομαγνητοφωνημένο στις σελίδες της εφημερίδας. Η ζημιά επιτεύχθηκε.
Το βράδυ της 13ης Νοεμβρίου 1994, στο σπίτι της Βάσως Παπανδρέου, στο Χαλάνδρι, δείπνησαν με την οικοδέσποινα οι Κ. Σημίτης, Θεόδωρος Πάγκαλος και Παρασκευάς Αυγερινός. Ο Κώστας Λαλιώτης ακύρωσε την παρουσία του. Από το «δείπνο των τεσσάρων» προέκυψε η συμφωνία συμπόρευσης για την «επόμενη μέρα» στο ΠΑΣΟΚ.
Ο Θεόδωρος Τσουκάτος ήταν το πρόσωπο-κλειδί στην υιοθέτηση από τον Κ. Σημίτη μιας επιθετικής διεκδικητικής στρατηγικής για τη διαδοχή στο ΠΑΣΟΚ. Τέλη 1994 οργάνωσε την πρώτη σύσκεψη υπό τον Κ. Σημίτη στο υπουργείο Βιομηχανίας με 12 βουλευτές. Ακολούθησαν πολλές ακόμα. Το Πάσχα του 1995 οι βουλευτές του ρεύματος Σημίτη ξεπερνούσαν τους 30.
Παράλληλα, ο ίδιος όργωσε την περιφέρεια και στρατολογούσε υποστηρικτές, στην κυριολεξία, κάτω από τα μάτια της Χαρ. Τρικούπη, που ελεγχόταν ασφυκτικά από τον Ακη Τσοχατζόπουλο. Σταδιακά ο «στρατηγός» Τσουκάτος έκανε κυρίαρχο τον Κώστα Σημίτη σε μεγάλες κομματικές οργανώσεις, στο κραταιό συνδικαλιστικό και τους επιστήμονες του ΠΑΣΟΚ, έφερε δημάρχους και νομάρχες κοντά του, αλλά και βουλευτές. Οπως και μεταξύ των «τεσσάρων». Στο κεντρικό επιτελείο Σημίτη συμμετείχαν και άλλοι, με συγκεκριμένους ρόλους. Οι Νίκος Θέμελης, Αντώνης Αγγελίδης, Τάσος Μαντέλης, Γιώργος Πανταγιάς.
