Κατά μέσο όρο οι άνθρωποι αλλάζουν τα κινητά τους τηλέφωνα κάθε δύο ή τρία χρόνια αλλά αυτή η συμπεριφορά μερικές φορές καταλήγει να επηρεάζει ολόκληρες κοινότητες και οικοσυστήματα, όχι μόνο λόγω των εκπομπών που παράγονται κατά την κατασκευή, αλλά και λόγω των αποβλήτων που συχνά καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής χωρίς την κατάλληλη ανακύκλωση.
‘Οπως εξηγεί στο ισπανικό πρακτορείο Efe, η Μάρτα Καστίγιο, της εταιρείας Back Market στην Ισπανία, σύμφωνα με στοιχεία, περίπου 62 εκατομμύρια τόνοι ηλεκτρονικών αποβλήτων δημιουργήθηκαν το 2022 και ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 82 εκατομμύρια το 2030, εκ των οποίων μόνο το 22% των ηλεκτρονικών αποβλήτων συλλέγεται και ανακυκλώνεται, μέσω κατάλληλων διαδικασιών.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση των κινητών τηλεφώνων, περισσότερα από 1.125 δισεκατομμύρια κινητά μπήκαν στην παγκόσμια αγορά το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της συμβουλευτικής εταιρείας IDC, με τάση αλλαγής συσκευών κάθε δύο ή τρία χρόνια.
Περισσότερα από 20 κινητά τηλέφωνα ανά άτομο
Αυτή η πρακτική αλλαγής συσκευών κάθε δύο ή τρία χρόνια μπορεί να σημαίνει ότι ένα άτομο που ζει μέχρι τα 80 και έχει κινητό τηλέφωνο από τα 15 του θα έχει περισσότερα από 20 τηλέφωνα σε όλη τη ζωή του. Έτσι, το ερώτημα εδώ, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Back Market, είναι τι κάνουμε με αυτά που δεν χρησιμοποιούμε πλέον.
“Περισσότερο από το 75% των ηλεκτρονικών αποβλήτων, λόγω προβλημάτων ιχνηλασιμότητας, του τρόπου κατασκευής αυτών των συσκευών και της δυσκολίας διαχωρισμού και ανακύκλωσης των εξαρτημάτων, εμποδίζεται η ανακύκλωσή τους και συχνά καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής με πολύ αρνητικές συνέπειες για τους πολίτες και τον πλανήτη”, εξηγεί η Καστίγιο, επιβεβαιώνοντας ότι ο στόχος σε αυτόν τον τομέα είναι η παράταση της διάρκειας ζωής τους.
Αυτή η λύση υποστηρίζεται επίσης από την Αδριάνα Εσπινόζα, επικεφαλής Φυσικών Πόρων στην οργάνωση ‘Φίλοι της Γης’.
Σύμφωνα με στοιχεία της περιβαλλοντικής οργάνωσης, η αύξηση της διάρκειας ζωής των κινητών τηλεφώνων κατά ένα έτος θα μείωνε τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 19% και θα εξοικονομούσε 66 εκατομμύρια τηλέφωνα έως το 2040.
Στην περίπτωση της Ισπανίας θα μπορούσαν να αποφευχθούν 28 εκατομμύρια τόνοι CO2.
Οι κατασκευαστές στο προσκήνιο
Ωστόσο, όπως εξηγεί η κ. Καστίγιο, αυτό θα απαιτούσε από τους κατασκευαστές να αναλάβουν την ευθύνη τους: «Οι κατασκευαστές έχουν επίσης ευθύνη όχι μόνο για το τι συμβαίνει σε αυτές τις συσκευές στις χωματερές, αλλά και για τον σχεδιασμό και την προσβασιμότητά τους για επισκευή».
Οι εταιρείες, σύμφωνα με την ίδια, δεν διευκολύνουν την επισκευή συσκευών, με πολύπλοκα σχέδια προϊόντων, δυσκολίες στην πρόσβαση σε ανταλλακτικά ή εγχειρίδια επισκευής, γεγονός που καθιστά «πολύ δύσκολη τη διαχείριση» για τον καταναλωτή.
Από την πλευρά της, η κ. Εσπινόζα επισημαίνει ότι οι κατασκευαστές ενδιαφέρονται για γρήγορη αντικατάσταση. «Αυτά τα προϊόντα έχουν σχεδιαστεί για να ξεπεραστούν πολύ γρήγορα, να χαλάσουν πολύ γρήγορα, να σταματήσουν να λειτουργούν, και βλέπουμε ότι με τα κινητά τηλέφωνα […] Έχουμε προγραμματίσει την απαξίωση του προϊόντος και στη συνέχεια, όταν χαλάσουν, δεν υπάρχει δικαίωμα επισκευής τους», ανέφερε.
Συνεπώς, παράλληλα με την ευθύνη των κατασκευαστών, οι Φίλοι της Γης επικεντρώνονται και στις Κυβερνήσεις, απαιτώντας μέτρα για την προώθηση της επισκευής και την παράταση της διάρκειας ζωής των συσκευών.
Τι γίνεται με τους πολίτες
Η κ. Εσπινόζα πιστεύει ότι επιβάλλεται καμπάνια για να μην αλλάζουν οι πολίτες τα κινητά τους τόσο συχνά, αν είναι σε καλή κατάσταση.
Σύμφωνα, εξάλλου, με την εταιρεία Back Market, η λύση έγκειται στην ευαισθητοποίηση, στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε μεταχειρισμένη ή ανακατασκευασμένη τεχνολογία και στη μετάδοση του μηνύματος ότι η υπεύθυνη κατανάλωση είναι απαραίτητη.
