Στο επίκεντρο των ενστάσεων βρέθηκαν κυρίως η αύξηση της βαρύτητας της αξιολόγησης από τον προϊστάμενο από 5 σε 15 μονάδες και η πρόθεση να τερματιστεί η ετήσια έγκριση από τη Βουλή των καταλόγων με τις θέσεις για τις οποίες διεξάγονται εξετάσεις.
Τα τρία νομοσχέδια αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο προκηρύσσονται, εξετάζονται και πληρώνονται οι θέσεις εισδοχής, με στόχο το νέο σύστημα να εφαρμοστεί από το 2027.
Παράλληλα, προβλέπεται να μη διεξαχθεί η γενική γραπτή εξέταση του 2026 και να μην κατατεθούν φέτος στη Βουλή οι σχετικοί κατάλογοι θέσεων, ώστε το τρέχον έτος να λειτουργήσει ως μεταβατική περίοδος.
Οι θέσεις θα προηγούνται των εξετάσεων
Βασική αλλαγή του προτεινόμενου μοντέλου είναι ότι οι πραγματικές κενές θέσεις θα προκηρύσσονται πριν από τη διεξαγωγή των γενικών γραπτών εξετάσεων.
Οι θέσεις πρώτου διορισμού προβλέπεται να δημοσιοποιούνται κατά το πρώτο δίμηνο κάθε έτους, αντί στο πρώτο τετράμηνο, ενώ οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να υποβάλλουν στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας πρόταση για πλήρωση θέσης εντός δύο μηνών από τη δημιουργία της, αντί έξι μηνών σήμερα.
Για το 2027, ο σχεδιασμός προβλέπει δημοσιοποίηση των θέσεων μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου και διεξαγωγή των γενικών εξετάσεων τον Απρίλιο.
Παράλληλα, η ευθύνη της γενικής γραπτής εξέτασης μεταφέρεται στην ΕΔΥ, ενώ η πρακτική διοργάνωσή της θα μπορεί να ανατίθεται στην Υπηρεσία Εξετάσεων του Υπουργείου Παιδείας, σε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, κρατικό πανεπιστήμιο ή στο Κέντρο Παραγωγικότητας.
Νομική Υπηρεσία: Δεν προκύπτει συνταγματικό ζήτημα
Κατά τη συζήτηση αναφέρθηκε από τη Νομική Υπηρεσία ότι δεν προκύπτουν συνταγματικά ζητήματα από τις προτεινόμενες ρυθμίσεις.
Θετικά τοποθετήθηκε και η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας, η οποία ανέφερε ότι το νομοσχέδιο την βρίσκει σύμφωνη, δεδομένου ότι θα είναι το όργανο που θα κληθεί να εφαρμόσει το νέο σύστημα.
Σύμφωνα με την τοποθέτησή της, παρατηρήσεις που είχαν προηγουμένως συζητηθεί με την αρμόδια υπηρεσία και το Υπουργείο έχουν ήδη ληφθεί υπόψη, με μία επιπρόσθετη παρατήρηση να παραμένει προς εξέταση.
ΠΑΣΥΔΥ: Το σημερινό σύστημα έχει αποτύχει
Υπέρ της μεταρρύθμισης τάχθηκε η ΠΑΣΥΔΥ, χαρακτηρίζοντας αποτυχημένο το υφιστάμενο σύστημα λόγω του μεγάλου χρόνου που απαιτείται για την ολοκλήρωση των προσλήψεων.
Η συντεχνία υποστήριξε ότι σήμερα μπορεί να χρειάζονται μέχρι και δύο χρόνια για να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες πρόσληψης, σημειώνοντας ότι αρκετές από τις πρόνοιες του νομοσχεδίου προέρχονται και από δικές της εισηγήσεις.
Παράλληλα, ζήτησε την εφαρμογή του νέου συστήματος το συντομότερο δυνατόν.
ΙΣΟΤΗΤΑ: Ένσταση στη μοριοδότηση
Η συντεχνία ΙΣΟΤΗΤΑ συμφώνησε με την ανάγκη εκσυγχρονισμού των διαδικασιών, εξέφρασε όμως διαφωνία με το νέο σύστημα μοριοδότησης.
Ειδικότερα, διαφώνησε με την αύξηση της βαρύτητας της αξιολόγησης από 5 σε 15 μονάδες, αλλά και με τη μείωση της βαρύτητας που αποδίδεται στην εμπειρία, θεωρώντας ότι με τον τρόπο αυτό υποβαθμίζεται η σημασία της πείρας.
Η συντεχνία ανέφερε επίσης ότι δεν προηγήθηκε διαβούλευση για το νομοσχέδιο και ότι διαθέτει επιπλέον αντιρρήσεις και εισηγήσεις για ζητήματα διατμηματικών προαγωγών και περιπτώσεις εργαζομένων που αποχωρούν και στη συνέχεια επιστρέφουν στην υπηρεσία.
Τοποθετήσεις βουλευτών
Θετική επί της αρχής ήταν και η προσέγγιση του βουλευτή του ΔΗΣΥ Δημήτρη Δημητρίου, ο οποίος, ωστόσο, έθεσε σειρά ερωτημάτων για τα θεσμικά αντίβαρα.
Ο κ. Δημητρίου διαφώνησε με την πρόθεση να μη κατατίθενται πλέον οι θέσεις στη Βουλή, υποστηρίζοντας ότι η σχετική προεργασία θα πρέπει να συνεχίσει να γίνεται και οι θέσεις να περνούν από το Κοινοβούλιο.
Έθεσε παράλληλα ζήτημα ισονομίας, ισοπολιτείας και ίσης ενημέρωσης των πολιτών, ενώ ζήτησε από το Υπουργείο να αιτιολογήσει τον τριπλασιασμό της βαρύτητας της αξιολόγησης του προϊσταμένου από 5 σε 15 μονάδες.
Ανάλογες ενστάσεις διατύπωσε το ΑΚΕΛ, αναγνωρίζοντας επί της αρχής ότι το σύστημα χρειάζεται εκσυγχρονισμό, αλλά θέτοντας τρεις βασικές προϋποθέσεις.
Ο Άριστος Δαμιανού τόνισε ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση και να περιοριστεί η δυνατότητα αυθαίρετης ή υποκειμενικής κρίσης του εκάστοτε προϊσταμένου, ενώ ξεκαθάρισε ότι το κόμμα διαφωνεί με την αποδυνάμωση του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Στις δηλώσεις που ακολούθησαν τη συνεδρία, από πλευράς ΑΚΕΛ υπογραμμίστηκε ότι η αύξηση του υποκειμενικού στοιχείου, η διαφάνεια και η διατήρηση του ρόλου της Βουλής αποτελούν βασικές παραμέτρους για την τελική στάση του κόμματος.
Το ΑΚΕΛ αναμένεται να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις κατά τις επόμενες εβδομάδες.
Ο Ανδρέας Πασιουρτίδης έθεσε επιπρόσθετα το ζήτημα του αυξημένου ρόλου που προτείνεται να δοθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο, σημειώνοντας ότι κάτι τέτοιο ενισχύει, κατά την άποψή του, την ανάγκη διατήρησης του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Επιφυλάξεις εξέφρασε και ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Μάριος Πελεκάνος, τόσο για την αύξηση της βαθμολογίας που μπορεί να δώσει ο προϊστάμενος από 5 σε 15 μονάδες όσο και για την προσπάθεια απομάκρυνσης της Βουλής από τη διαδικασία έγκρισης.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσης Παντελίδης τάχθηκε υπέρ της διατήρησης της βαθμολογίας του οικείου διευθυντή στο 5%, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη να παραμείνει ισχυρός ο ρόλος της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας.
Έθεσε επίσης το ζήτημα της έγκαιρης ενημέρωσης των πολιτών ως προς το πότε θα γίνονται οι εξετάσεις και ποια θα είναι η εξεταστέα ύλη, σημειώνοντας ότι εφόσον το νέο πλαίσιο διασφαλίζει άμεση ενημέρωση, θα μπορεί να τύχει ευρύτερης αποδοχής.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Χριστιάνα Ερωτοκρίτου σημείωσε ότι δεν είναι δυνατόν να μεσολαβεί μεγάλο χρονικό διάστημα από τη στιγμή που το κράτος διαπιστώνει την ανάγκη πλήρωσης συγκεκριμένων θέσεων μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Όπως ανέφερε, σήμερα μπορεί να περνούν περίπου έξι μήνες μέχρι να προχωρήσει η πλήρωση, γεγονός που, κατά την ίδια, καταδεικνύει την ανάγκη εκσυγχρονισμού της διαδικασίας.
Ακολούθως ο επικεφαλής του Κινήματος Άλμα Οδυσσέας Μιχαηλίδης αναγνώρισε ότι υπάρχουν πολλοί λόγοι για τις καθυστερήσεις στους διορισμούς και ότι είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν.
Εξέφρασε, ωστόσο, ιδιαίτερη ανησυχία για τη μοριοδότηση, υποστηρίζοντας ότι τα καθαρά υποκειμενικά κριτήρια θα μπορούν να φθάσουν συνολικά τις 35 μονάδες και, κατά την εκτίμησή του, να ανατρέψουν το αποτέλεσμα των γραπτών εξετάσεων.
Για τον λόγο αυτό διαφώνησε με την αύξηση της βαρύτητας της αξιολόγησης του προϊσταμένου από 5 σε 15 μονάδες και ζήτησε από το Υπουργείο να αιτιολογήσει την επιλογή.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η σημερινή διαδικασία έγκρισης από τη Βουλή διαρκεί μόλις περίπου μία εβδομάδα και θα πρέπει να διατηρηθεί, καθώς προσφέρει ένα πρόσθετο επίπεδο ελέγχου χωρίς, κατά την άποψή του, να προκαλεί σημαντική καθυστέρηση. Έθεσε επίσης θέμα έλλειψης επαρκούς διαβούλευσης πριν από την κατάθεση του νομοσχεδίου.
Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Κύπρου Γιάννης Λαούρης τάχθηκε επίσης υπέρ της διατήρησης του κοινοβουλευτικού ελέγχου, υποστηρίζοντας ότι, καθώς το Υπουργικό Συμβούλιο αποτελεί μέρος της εκτελεστικής εξουσίας, θα πρέπει να εξακολουθήσει να υπάρχει θεσμικό αντίβαρο από τη Βουλή.
Από πλευράς Υπουργείου και ΕΔΥ διευκρινίστηκε ότι οι εξετάσεις που απαιτούνται θα γίνονται γνωστές με την προκήρυξη των θέσεων, χωρίς όμως να καθορίζεται από τότε η ακριβής ημερομηνία διεξαγωγής τους.
Στο νομοσχέδιο παραμένει η διατύπωση ότι η εξέταση θα πραγματοποιείται «σε σύντομο χρονικό διάστημα», το οποίο τοποθετείται περίπου δύο μήνες μετά την προκήρυξη.
Τι προνοεί το νέο σύστημα προσλήψεων
Το νομοθετικό πακέτο που συζητήθηκε στην Επιτροπή Οικονομικών αλλάζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο προκηρύσσονται, εξετάζονται και πληρώνονται οι θέσεις εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία, με στόχο το νέο μοντέλο να αρχίσει να εφαρμόζεται από το 2027.
Μία από τις βασικότερες αλλαγές είναι ότι οι γενικές γραπτές εξετάσεις θα πραγματοποιούνται αφού προηγουμένως έχουν προκηρυχθεί οι πραγματικές κενές θέσεις.
Με τον τρόπο αυτό, οι εξετάσεις θα συνδέονται με συγκεκριμένες ανάγκες στελέχωσης και οι ενδιαφερόμενοι θα γνωρίζουν εκ των προτέρων ποιες θέσεις είναι διαθέσιμες.
Οι θέσεις πρώτου διορισμού θα δημοσιοποιούνται κατά το πρώτο δίμηνο κάθε έτους, αντί εντός του πρώτου τετραμήνου, ενώ οι αρμόδιες αρχές θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στην ΕΔΥ πρόταση για πλήρωση μιας κενής θέσης εντός δύο μηνών από τη δημιουργία της, αντί έξι μηνών που προβλέπονται σήμερα.
Για το 2027, ο σχεδιασμός προβλέπει δημοσιοποίηση των κενών θέσεων μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου και διεξαγωγή των νέων γενικών εξετάσεων τον Απρίλιο.
Αλλαγή προβλέπεται και στον σημερινό ρόλο της Βουλής, καθώς καταργείται η ετήσια κατάθεση και έγκριση των καταλόγων με τις θέσεις για τις οποίες θα πραγματοποιούνται εξετάσεις, κάτι που όμως σύσσωμη η Επιτροπή αρνήθηκε να αποδεχθεί.
Σύμφωνα με την κυβερνητική τεκμηρίωση, η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί ένα από τα ενδιάμεσα στάδια που επιβαρύνουν χρονικά την πλήρωση των θέσεων.
Για θέσεις στις οποίες, λόγω ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ή δυσκολιών στην πλήρωσή τους, κρίνεται αναγκαία ειδική γραπτή εξέταση, θα εκδίδεται σχετικό Διάταγμα από το Υπουργικό Συμβούλιο εντός Δεκεμβρίου του έτους που προηγείται της προκήρυξης.
Παράλληλα, η ευθύνη της γενικής γραπτής εξέτασης μεταφέρεται στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας, ενώ για τη διοργάνωση και διεξαγωγή της θα μπορεί να αξιοποιείται η Υπηρεσία Εξετάσεων του Υπουργείου Παιδείας, Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, κρατικό πανεπιστήμιο ή το Κέντρο Παραγωγικότητας.
Σημαντική διαφοροποίηση εισάγεται και στη μοριοδότηση των υποψηφίων.
Η γραπτή εξέταση παραμένει βασικό κριτήριο, ωστόσο η αξιολόγηση του οικείου προϊσταμένου ή άλλου εξουσιοδοτημένου λειτουργού αυξάνεται από 0-5 σε 0-15 μονάδες, πρόνοια που αποτέλεσε ένα από τα βασικότερα σημεία προβληματισμού στη σημερινή συζήτηση.
Νέα διαδικασία προβλέπεται επίσης για όσους διεκδικούν περισσότερες από μία θέσεις. Μετά την κατάρτιση των σχετικών καταλόγων, η ΕΔΥ θα καλεί τους υποψηφίους να δηλώνουν σειρά προτίμησης, ενώ σε περίπτωση διορισμού στην πρώτη επιλογή τους θα αφαιρούνται από τις υπόλοιπες διαδικασίες στις οποίες συμμετέχουν.
Μεταβατικές ρυθμίσεις προβλέπονται ειδικά για το 2026. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, δεν θα πραγματοποιηθεί φέτος η γενική γραπτή εξέταση του υφιστάμενου συστήματος και δεν θα κατατεθούν στη Βουλή οι ετήσιοι κατάλογοι των σχετικών θέσεων, ώστε να μην αρχίσει διαδικασία με το παλαιό καθεστώς λίγο πριν από την εφαρμογή του νέου.
