Αύξηση τόσο στον όγκο, όσο και στην αξία των συνολικών περιστατικών απάτης σε πληρωμές, κατέγραψε η Κεντρική Τράπεζα το πρώτο εξάμηνο του 2025, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024.
Τα στοιχεία που περιλαμβάνει στατιστική έκθεση της ΚΤ, δείχνουν ότι οι πληρωμές με κάρτα συγκεντρώνουν τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών σε όγκο, ενώ οι μεταφορές πιστώσεων καταγράφουν τη μεγαλύτερη αξία απάτης, με τα περιστατικά να είναι συχνότερα σε διασυνοριακές συναλλαγές και κυρίως σε διαδικτυακές πληρωμές.
Παρά την αύξηση, τα επίπεδα απάτης παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ.
Η έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας εξετάζει περιστατικά απάτης σε συναλλαγές εκτός μετρητών, καλύπτοντας μεταφορές πιστώσεων, άμεσες χρεώσεις, πληρωμές με κάρτες, πληρωμές με ηλεκτρονικό χρήμα, επιταγές και εμβάσματα.
Τα δεδομένα συλλέγονται από όλους τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών που είναι αδειοδοτημένοι στην Κύπρο, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/2011 για τις στατιστικές πληρωμών.
Αλματώδης αύξηση σε περιστατικά και αξία απάτης
Ο συνολικός όγκος περιστατικών απάτης αυξήθηκε κατά 30% στο πρώτο εξάμηνο του 2025, φτάνοντας περίπου τις 16 χιλιάδες συναλλαγές, ενώ η συνολική αξία αυξήθηκε κατά 66% σε σχεδόν €4 εκατ. σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2024.
Η αύξηση στην Κύπρο ήταν ταχύτερη από εκείνη στη ζώνη του ευρώ, όπου ο συνολικός όγκος παρέμεινε σχετικά σταθερός και η συνολική αξία αυξήθηκε κατά 6%.
Παρά την ανοδική τάση, τα περιστατικά στην Κύπρο παρέμειναν σε αποδεκτά επίπεδα τόσο σε απόλυτους όσο και σε σχετικούς όρους σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ.
Η έκθεση σημειώνει ότι η άνοδος του συνολικού όγκου περιστατικών αντικατοπτρίζεται κυρίως στην αύξηση περιστατικών απάτης στις πληρωμές με κάρτα, οι οποίες αποτελούν το πλέον διαδεδομένο μέσο πληρωμής που υπόκειται σε απάτη.
Ευάλωτες στις απάτες οι κάρτες
Οι πληρωμές με κάρτα αντιπροσώπευσαν περίπου το 92% του συνολικού όγκου περιστατικών απάτης, φτάνοντας γύρω στις 15 χιλιάδες συναλλαγές στο πρώτο εξάμηνο του 2025, ενώ για τα υπόλοιπα μέσα πληρωμής τα περιστατικά κυμάνθηκαν γύρω στις χίλιες συναλλαγές.
Δεν καταγράφηκαν περιστατικά απάτης για συναλλαγές με επιταγές.
Σε όρους αξίας συναλλαγών, τα περιστατικά απάτης προήλθαν κυρίως από μεταφορές πιστώσεων (€1,9 εκατ.) και πληρωμές με κάρτα (€1,6 εκατ.), που αντιστοιχούν στο 54% και 45% αντίστοιχα της συνολικής αξίας απάτης.
Για τα υπόλοιπα μέσα πληρωμής, η αξία περιστατικών απάτης ήταν κάτω από €50.000.
Σε σχετικούς όρους, το υψηλότερο ποσοστό απάτης σε όγκο συναλλαγών καταγράφηκε στις πληρωμές με ηλεκτρονικό χρήμα (0,016%), ενώ ακολούθησαν οι πληρωμές με κάρτα (0,013%).
Τα ποσοστά απάτης για τα υπόλοιπα μέσα πληρωμής παρέμειναν πολύ χαμηλότερα και σταθερά.
Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι η μεγαλύτερη αύξηση στον συνολικό όγκο περιστατικών απάτης μεταξύ του πρώτου εξαμήνου του 2024 και του πρώτου εξαμήνου του 2025 σημειώθηκε στις πληρωμές με κάρτα, οι οποίες κατέγραψαν αύξηση 30%, ενώ στη ζώνη του ευρώ ο αντίστοιχος όγκος παρέμεινε σχετικά σταθερός.
Μορφές απάτης και χαρακτηριστικά συναλλαγών
Η έκθεση διακρίνει δύο κύριες κατηγορίες απάτης: μη εγκεκριμένες συναλλαγές και συναλλαγές που εκτελούνται ως αποτέλεσμα χειραγώγησης του πληρωτή.
Στις μεταφορές πιστώσεων, η βασικότερη μορφή απάτης είναι η εξαπάτηση κατόχων λογαριασμών ώστε να πραγματοποιήσουν πληρωμή προς τον δράστη, αντιπροσωπεύοντας το 59% του συνολικού όγκου περιστατικών.
Το υπόλοιπο 41% αφορά μη εγκεκριμένες συναλλαγές.
Στις πληρωμές με κάρτα, σχεδόν το σύνολο των περιστατικών απάτης (97%) προκύπτει από κλοπή ή υπεξαίρεση ευαίσθητων δεδομένων πληρωμής του κατόχου της κάρτας.
Αντίστοιχα, στις πληρωμές με ηλεκτρονικό χρήμα, το σύνολο σχεδόν των περιστατικών αφορά μη εγκεκριμένες συναλλαγές.
Οι πληρωμές με πιστωτική κάρτα επηρεάζονται συχνότερα από απάτες σε σύγκριση με τις πληρωμές με χρεωστική κάρτα. Το ποσοστό απάτης στις πιστωτικές κάρτες ανήλθε σε 0,017%, έναντι 0,012% στις χρεωστικές.
Η υψηλότερη μέση αξία περιστατικών απάτης καταγράφηκε στις μεταφορές πιστώσεων (€5.472), επίπεδο που ξεπερνά τη μέση αξία μεταφορών πιστώσεων γενικά στην Κύπρο και είναι περίπου διπλάσιο από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ (€2.102).
Αντίθετα, η μέση αξία περιστατικών απάτης στις πληρωμές με κάρτα ήταν €106.
Διασυνοριακές και διαδικτυακές συναλλαγές
Παρόλο που η πλειονότητα των συναλλαγών στην Κύπρο είναι εγχώριες, τα περισσότερα περιστατικά απάτης αφορούν διασυνοριακές πληρωμές.
Στις πληρωμές με κάρτα, τα περιστατικά απάτης ήταν 24 φορές πιο πιθανό να προκύψουν σε διασυνοριακές συναλλαγές από ό,τι σε εγχώριες.
Η έκθεση αποδίδει τη διαφορά αυτή μεταξύ άλλων σε διαφορετικά κανονιστικά πλαίσια και περιορισμένη διασυνοριακή συνεργασία.
Παράλληλα, παρόλο που οι πληρωμές με κάρτα πραγματοποιούνται συχνότερα με φυσική παρουσία σε σημεία πώλησης, η πλειονότητα των περιστατικών απάτης αφορά διαδικτυακές πληρωμές. Το πρώτο εξάμηνο του 2025, το 97% των περιστατικών σε όγκο και το 96% σε αξία αφορούσαν διαδικτυακές συναλλαγές με κάρτα.
Αυστηρή εξακρίβωση ταυτότητας πελάτη
Η εφαρμογή κανόνων strong customer authentication (SCA) φαίνεται να συμβάλλει στη μείωση περιστατικών απάτης.
Συναλλαγές με κάρτα στις οποίες εφαρμόστηκαν κανόνες SCA είχαν ποσοστό απάτης 0,006% σε όγκο και 0,011% σε αξία, ενώ σε συναλλαγές χωρίς εφαρμογή SCA τα ποσοστά ανήλθαν σε 0,018% και 0,037% αντίστοιχα.
Συμπεράσματα της έκθεσης
Η έκθεση καταλήγει ότι τα περιστατικά απάτης συνεχίζουν ανοδική πορεία, χωρίς να παρουσιάζουν σημάδια υποχώρησης, αν και παραμένουν σε αποδεκτά επίπεδα σε σύγκριση με τη ζώνη του ευρώ.
Οι πληρωμές με κάρτα παραμένουν το μέσο με τον μεγαλύτερο όγκο περιστατικών απάτης, ενώ σε αξία κυριαρχούν οι μεταφορές πιστώσεων.
Η πλειονότητα των περιστατικών στις πληρωμές με κάρτα αφορά διασυνοριακές διαδικτυακές συναλλαγές στις οποίες δεν εφαρμόστηκαν κανόνες αυστηρής εξακρίβωσης ταυτότητας, ενώ οι μορφές απάτης διαφοροποιούνται ανά μέσο πληρωμής, με την εξαπάτηση κατόχων λογαριασμών να κυριαρχεί στις μεταφορές πιστώσεων και την κλοπή δεδομένων στις πληρωμές με κάρτα.
