Περαιτέρω μείωση σημείωσε το 2024 η καθαρή θέση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) της Κύπρου, παραμένοντας σε αρνητικά επίπεδα, λόγω του γεγονότος ότι οι εξερχόμενες ΑΞΕ μειώθηκαν περισσότερο από τις εισερχόμενες ΑΞΕ.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε την Πέμπτη η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, η καθαρή θέση ΑΞΕ το 2024 ανήλθε σε -€41.864,0 εκατ., έναντι -€34.856,7 εκατ. το 2023.
Πιο αναλυτικά, το απόθεμα των εξερχόμενων ΑΞΕ έφθασε τα €331.752,1 εκατ. το 2024, έναντι €366.000,2 εκατ. το 2023.
Η εν λόγω μείωση, σύμφωνα με την ΚΤΚ, αποδίδεται κυρίως στη μείωση των χρεωστικών μέσων καθώς οι μετοχικοί τίτλοι κατέγραψαν μικρή μείωση. Η πλειοψηφία των αποθεμάτων των εξερχόμενων ΑΞΕ το 2024, αποτελείτο από μετοχικούς τίτλους (89%) και, σε μικρότερο βαθμό, χρεωστικά μέσα (11%).
Η σύνθεση των εξερχόμενων ΑΞΕ δεν παρουσιάζει ουσιαστικές αλλαγές με την πάροδο του χρόνου, καθώς οι μετοχικοί τίτλοι παραμένουν το κύριο μέσο στην κατηγορία αυτή.
Το απόθεμα των εισερχόμενων ΑΞΕ ανήλθε σε €373.616,1 εκατ. το 2024, έναντι €400.857,0 εκατ. το 2023, εξέλιξη που οφείλεται στη μείωση των μετοχικών τίτλων αφού τα χρεωστικά μέσα παρουσίασαν αύξηση.
Όσον αφορά τη σύνθεση των εισερχόμενων ΑΞΕ το 2024, αυτή αποτελείτο από 94% μετοχικούς τίτλους και 6% χρεωστικά μέσα.
Συναλλαγές
Εξάλλου, σύμφωνα με την έκθεση της ΚΤΚ, οι καθαρές συναλλαγές ΑΞΕ το 2024 παρέμειναν αρνητικές. Συγκεκριμένα, οι καθαρές συναλλαγές ΑΞΕ το 2024 καταγράφηκαν στα -€5.111,2 εκατ., καθώς το επίπεδο των εξερχόμενων συναλλαγών ΑΞΕ που ήταν αρνητικό υπερέβηκε το επίπεδο των εισερχόμενων συναλλαγών ΑΞΕ που ήταν επίσης αρνητικό.
Όσον αφορά τις εξερχόμενες συναλλαγές ΑΞΕ για το 2024, αυτές ανήλθαν σε -€22.466,8 εκατ., εκ των οποίων, -€26.107,7 εκατ. ήταν άλλοι μετοχικοί τίτλοι εκτός από επανεπενδυθέντα κέρδη και -€4.471,6 εκατ. χρεωστικά μέσα.
Σε αντίθεση με τις άλλες συνιστώσες, σύμφωνα με την ΚΤΚ, τα επανεπενδυθέντα κέρδη ήταν θετικά και έφτασαν σε €8.112,5.
Επίσης, οι εισερχόμενες συναλλαγές ΑΞΕ, κατά το 2024, ανήλθαν σε -€17.355,6 εκατ., εκ των οποίων, – €44.757,4 εκατ. προήλθαν από μετοχικούς τίτλους εκτός από επανεπενδυθέντα κέρδη.
Από την άλλη, το σύνολο των συναλλαγών σε επανεπενδυθέντα κέρδη (€14.278,7 εκατ.) και σε χρεωστικά μέσα (€13.123,1 εκατ.) ήταν και τα δύο θετικά και μετρίασαν την προαναφερθείσα μείωση.
Εισοδήματα
Επιπλέον, σύμφωνα με την ΚΤΚ, τα καθαρά έσοδα από ΑΞΕ συνέχισαν να είναι αρνητικά το 2024 (δηλαδή τα εισοδήματα από εισερχόμενες ΑΞΕ υπερέβησαν τα εισοδήματα από εξερχόμενες ΑΞΕ) και διαμορφώθηκαν στα -€3.427,9 εκατ. το 2024, μειωμένα από -€2.621,8 εκατ. το προηγούμενο έτος.
Όσον αφορά τα εισοδήματα από τις εξερχόμενες ΑΞΕ, το ποσό αυτό ανήλθε σε €25.869,3 εκατ. το 2024, έναντι €24.394,8 εκατ. το 2023.
Τα εισοδήματα που αναλογούν σε εισερχόμενες ΑΞΕ ανήλθαν σε €29.297,2 εκατ. το 2024, έναντι €27.016,5 εκατ. το 2023.
Ανάλυση κατά γεωγραφική περιοχή
Το απόθεμα των εισερχόμενων και εξερχόμενων ΑΞΕ στην Κύπρο, είναι διασκορπισμένο σε όλες τις ηπείρους, με την Ευρώπη να είναι ο κυρίαρχος εταίρος.
Συγκεκριμένα, τα αποθέματα εξερχόμενων ΑΞΕ με προορισμό την Ευρώπη ανήλθαν σε €202.635,7 εκατ. το 2024, έναντι €227.570,2 εκατ. το 2023.
Η δεύτερη πιο σημαντική σε αξία ήπειρος ήταν η Αμερική, με την αξία της εξερχόμενης επένδυσης να ανέρχεται στα €60.040,4 εκατ., μειωμένα από το αντίστοιχο ποσό των €67.374,5 εκατ. το 2023.
Όσον αφορά τη ζώνη του ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ένωση (εξαιρουμένου του Ηνωμένου Βασιλείου), το μερίδιο των ΑΞΕ που προορίζονταν προς τις εν λόγω ομάδες χωρών το 2024, ανήλθε σε 18,1% και 22,2%, αντίστοιχα.
Αναφορικά με τις εισερχόμενες ΑΞΕ, σύμφωνα με την έκθεση της ΚΤΚ, αυτές διοχετεύονται κυρίως από την Ευρώπη και, σε πολύ μικρότερο βαθμό, από την Αμερική.
Πιο συγκεκριμένα, το απόθεμα εισροών ΑΞΕ από την Ευρώπη έφθασε τα €295.287,2 εκατ. το 2024, μειωμένο σε σχέση με τα €321.342,4 εκατ. το 2023 (Πίνακας 2). Το εισερχόμενο απόθεμα ΑΞΕ από την Αμερική (τη δεύτερη πιο σημαντική ήπειρο όσον αφορά τις εισερχόμενες ΑΞΕ) καταγράφηκε στα €73.150,9 εκατ., καταγράφοντας έτσι ελαφριά μείωση σε σχέση με τα €74.117,6 εκατ. το 2023.
Στον τριτογενή τομέα οι εξερχόμενες ΑΞΕ
Όσον αφορά τις εξερχόμενες ΑΞΕ, αυτές διοχετεύονται κυρίως στον τριτογενή τομέα, σύμφωνα με την ΚΤΚ.
Συγκεκριμένα, το εξερχόμενο απόθεμα ΑΞΕ προς τον τριτογενή τομέα ανήλθε σε €216.010,3 εκατ. το 2024, έναντι €255.597,5 εκατ. το προηγούμενο έτος.
Το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων στον τριτογενή τομέα κατευθύνεται στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες. Οι τομείς της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής ανήλθαν σε €55.593,4 εκατ. το 2024, αυξημένοι από €47.682,9 εκατ. το 2023. Σημειώνεται ότι ποσό ύψους €60.148,4 εκατ. στις εξερχόμενες επενδύσεις το 2024 παραμένει μη κατανεμημένο (δηλαδή δεν μπορεί να αποδοθεί σε συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα).
Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος του εισερχόμενου αποθέματος ΑΞΕ της Κύπρου διοχετεύθηκε στον τριτογενή τομέα (δηλαδή στις υπηρεσίες).
Ειδικότερα, σύμφωνα με την ΚΤΚ, το εισερχόμενο απόθεμα ΑΞΕ προς τον τριτογενή τομέα ανήλθε σε €367.348,8 εκατ. το 2024, μειωμένο από €395.197,3 εκατ. το 2023. Το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων στον τριτογενή τομέα κατευθύνεται στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες, γεγονός που αντικατοπτρίζει την εξειδίκευση της Κύπρου στην παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Όσον αφορά τους τομείς της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής, αυτοί ανήλθαν συνολικά σε €508,4 εκατ. το 2024, έναντι €611,8 εκατ. το 2023.
Επίδραση των Οντοτήτων Ειδικού Σκοπού (SPEs)
Σύμφωνα με την ΚΤΚ, όταν οι SPEs αντιμετωπίζονται ως μη κάτοικοι, η καθαρή θέση ΑΞΕ στην Κύπρο παρουσιάζει περαιτέρω μείωση.
Ειδικότερα, η καθαρή θέση ΑΞΕ (προσαρμοσμένες) το 2024 ανήλθε σε -€50.280,9 εκατ., έναντι -€42.696,2 εκατ. το 2023.
Το απόθεμα των εξερχόμενων ΑΞΕ (προσαρμοσμένες) το 2024 έφθασε τα €24.702,8 εκατ., ενώ το αντίστοιχο απόθεμα των εισερχόμενων ΑΞΕ (προσαρμοσμένες) καταγράφηκε στα €74.983,6 εκατ. κατά το ίδιο έτος.
Σύμφωνα με την ΚΤΚ, τα στοιχεία που κατατάσσουν τις SPEs ως μη κατοίκους εμφανίζουν ουσιαστικά πιο χαμηλά αποθέματα, σε σύγκριση με τα αντίστοιχα που θεωρούν τις SPEs ως κάτοικους.
«Παρόμοια με την περίπτωση που οι SPEs κατατάσσονται ως κάτοικοι, το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων εισερχόμενων ΑΞΕ (προσαρμοσμένες) διοχετεύτηκε στον τριτογενή τομέα», σημειώνει. Συγκεκριμένα, τα αποθέματα των εισερχόμενων ΑΞΕ (προσαρμοσμένες) που διοχετεύθηκαν στον τριτογενή τομέα το 2024 ανήλθαν σε €70.148,9 εκατ., ενώ οι αντίστοιχες εισερχόμενες ΑΞΕ (προσαρμοσμένες) στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, ανήλθαν σε €580,4 εκατ.
Όσον αφορά τις εξερχόμενες ΑΞΕ (προσαρμοσμένες), αυτές διοχετεύονται κυρίως στον τριτογενή τομέα (€13.751,0 εκατ. το 2024) και, σε μικρότερο βαθμό, στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα (€1.589,7 εκατ. το 2024). Ένα ποσό ύψους €9.361,5 εκατ. δεν έχει κατανεμηθεί σε συγκεκριμένο οικονομικό τομέα.
