Πέντε βασικά θέματα ανέδειξε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, κατά την προσέλευσή του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Πέμπτης, στις Βρυξέλλες, με πρώτο την ανάγκη για περαιτέρω ευελιξία στη λήψη εθνικών μέτρων για το ενεργειακό κόστος και την αναστολή εφαρμογής του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών 2 (ETS 2). Επίσης υπογράμμισε την ανάγκη πολιτικής συμφωνίας για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο μέχρι το τέλος του έτους, ενώ έδειξε τον Δεκέμβριο ως μήνα εξελίξεων για την ένταξη της Κύπρου στο Σένγκεν.
Όσον αφορά το κόστος της ενέργειας, ο κ. Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι «το αίτημά μας είναι απλό και ξεκάθαρο: η ανάγκη επίδειξης περαιτέρω ευελιξίας από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη λήψη εθνικών μέτρων, αλλά και την ίδια στιγμή η περαιτέρω αναστολή εφαρμογής του ETS 2. Είναι κάτι που ζητούν αρκετά κράτη μέλη. Θα το στηρίξουμε», σημείωσε.
Αναφερόμενος στο παράνομο “μνημόνιο συνεργασίας” Τουρκίας – κατεχομένων, σημείωσε ότι το θέμα θα τεθεί στο πλαίσιο της συζήτησης για την ενέργεια και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (GSI). «Θα αναφερθούμε στη σπουδαιότητα, γεωπολιτική, ενεργειακή, οικονομική, του GSI, θα αναφερθούμε και στις παράνομες προσπάθειες της Τουρκίας σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα», είπε.
Σχετικά με το δεύτερο θέμα που αφορά στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), ο Πρόεδρος χαιρέτισε τη νέα πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας που κτίζει στην πετυχημένη πρόταση που υποβλήθηκε κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας. «Το πρώτο που θέλω να πω είναι ότι φυσικά και αντιλαμβανόμαστε και στηρίζουμε την ανάγκη να ενισχυθούν νέες πολιτικές της ΕΕ, άμυνα και ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα, μεταναστευτικό, αλλά την ίδια στιγμή αυτά να μην γίνουν εις βάρος της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, του Ταμείου Συνοχής, της Πολιτικής Συνοχής, που επωφελούνται οι Ευρωπαίοι πολίτες», σημείωσε.
Ο κ. Χριστοδουλίδης εξέφρασε την ελπίδα για πρόοδο και ανέφερε ότι αναμένει έκτακτη Σύνοδο τον Νοέμβριο. «Ελπίζω σήμερα να έχουμε ουσιαστική πρόοδο. Θεωρώ ότι θα υπάρξει και έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Νοέμβριο. Υπάρχουν κάποιες πολιτικές εξελίξεις, όπως οι εκλογές στην Ισπανία, το αποτέλεσμα στη Σουηδία, που ενδεχομένως να μας δημιουργήσουν κάποια θέματα. Είναι απαραίτητη ανάγκη να έχουμε πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, διαφορετικά τα πράγματα σαφώς δυσκολεύουν και θεωρώ ότι θα στείλουμε και ένα αρνητικό μήνυμα και στους Ευρωπαίους πολίτες, αλλά και στον κόσμο γενικότερα», ανέφερε.
Ερωτηθείς από το ΚΥΠΕ αν η συζήτηση για το ΠΔΠ θα πρέπει να «ξεκλειδώσει» από τους νέους ίδιους πόρους, ο Πρόεδρος απάντησε πως «η συζήτηση για το ΠΔΠ για εμάς είναι πρωτίστως πολιτική συζήτηση, δεν είναι οικονομική συζήτηση. Είναι μια πολιτική συζήτηση, η οποία θα πρέπει να αντανακλά τις προτεραιότητες της ΕΕ στην επόμενη περίοδο και γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά πού θα πρέπει να επικεντρωθούμε».
Αναφέρθηκε στη συνέχεια στις πολιτικές εξελίξεις σε κράτη μέλη, καθώς «το δεύτερο πολιτικό στοιχείο αυτής της συζήτησης είναι το γεγονός ότι δεν έχουμε Κυβέρνηση στη Σουηδία. Γίνονται προσπάθειες για το σχηματισμό Κυβέρνησης, χωρίς να αποκλείεται το οτιδήποτε», ανέφερε.
Επιπλέον, «την ίδια στιγμή είναι οι εκλογές στην Ισπανία. Δεν ξέρουμε το αποτέλεσμα, δεν ξέρουμε αν θα είναι εφικτό να σχηματιστεί Κυβέρνηση. Και την ίδια στιγμή, το 2027, εκλογές στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Πολωνία, ενδεχομένως και σε άλλα κράτη μέλη. Άρα είναι πολύ σημαντικό να υπάρξει συμφωνία πριν το τέλος του έτους», ανέφερε.
Σχετικά με τη διαμόρφωση του πακέτου, ο Πρόεδρος αναφέρθηκε σε μια μείωση 8% από τους Ιρλανδούς σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής. «Δεν είναι κάτι με το οποίο συμφωνούμε, αλλά, επειδή στο τέλος της ημέρας είναι ένας συμβιβασμός, θεωρώ ότι αυτή η μείωση θα αυξηθεί ακόμη λίγο, θα έχουμε μια διψήφια μείωση: 10%, 11%, 12%, αλλά το πιο σημαντικό είναι να υπάρξει πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους», επανέλαβε.
Εκτίμησε, τέλος, ότι το ΠΔΠ θα κυριαρχήσει στις συζητήσεις. «Θεωρώ ότι θα κυριαρχήσει το ΠΔΠ. Έχουμε ενώπιόν μας ένα νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο και σίγουρα το θέμα της ενέργειας, που άπτεται της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και το κόστος στο οποίο καλούνται να ανταποκριθούν οικογένειες και επιχειρήσεις από μια παρατεταμένη και πρωτοφανή κρίση», επεσήμανε.
Αναφερόμενος στο Λίβανο, ο Πρόεδρος χαιρέτισε «την απόφαση για συγκρότηση αποστολής της ΕΕ. Ως Κυπριακή Δημοκρατία είμαστε έτοιμοι να αξιοποιηθεί η χώρα μας ως το επιχειρησιακό κέντρο, λόγω και της εγγύτητας με τον Λίβανο, των εξωτερικών σχέσεων με τον Λίβανο, αλλά έχουμε και την υποδομή για εκπαίδευση», δήλωσε.
«Γνωρίζετε το εκπαιδευτικό κέντρο CYCLOPS, το οποίο εγκαθιδρύθηκε στην Κυπριακή Δημοκρατία μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει ήδη εκπαιδεύσει άτομα από 50 χώρες της περιοχής. Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε αυτόν τον πολύ σημαντικό ρόλο», ανέφερε.
Όσον αφορά τη μετανάστευση, σημείωσε ότι οι ενέργειες της Κύπρου «μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρότυπο», καθώς «έχουν οδηγήσει σε πέραν του 90% μείωση των αφίξεων –μια αύξηση 180% σε σχέση με τις επιστροφές, σε σύγκριση πάντα με το 2022». Επιπλέον εξέφρασε τη στήριξή του για έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό άμεσης ανάγκης, όπως αναμένεται να προτείνει η Κομισιόν, «ειδικότερα όταν βλέπουμε φαινόμενα εργαλειοποίησης, είδαμε από πολλές χώρες να εργαλειοποιούν το μεταναστευτικό».
Όσον αφορά την ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν σημείωσε ότι, όπως ήδη έπραξε με την Πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, θα έχει την ευκαιρία να συζητήσει με τους ομολόγους του σε σχέση με την αίτηση της Κυπριακής Δημοκρατίας για πλήρη ένταξη στη ζώνη του Σένγκεν. «Έχει ήδη ολοκληρωθεί η όλη τεχνική επεξεργασία και ευελπιστούμε εντός Δεκεμβρίου να συζητηθεί το θέμα στο αρμόδιο συμβούλιο, έτσι ώστε να ληφθούν και οι τελικές πολιτικές αποφάσεις», είπε.
Σχετικά με τη συμφωνία Τραμπ – Πούτιν και το γεγονός ότι η ΕΕ δεν ενημερώθηκε ούτε συμμετείχε, ο κ. Χριστοδουλίδης απάντησε στο ΚΥΠΕ ότι «σίγουρα είναι κάτι που θα συζητηθεί, είναι κάτι που μας προβληματίζει. Θα ήταν σαφώς καλύτερα να υπήρχε συνεννόηση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση για το συγκεκριμένο θέμα. Για εμάς η προτεραιότητά μας είναι να δούμε το σπίτι μας, τι κάνουμε εμείς ως Ευρωπαϊκή Ένωση, ως κράτη μέλη, και γι’ αυτό υποστηρίζουμε σαφώς περαιτέρω ευελιξία από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με τη λήψη εθνικών μέτρων».
Για την Κίνα και την ανταγωνιστικότητα, εκτίμησε πως «λαμβάνοντας υπόψη τη συζήτηση που έγινε εδώ, στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, θεωρώ ότι υπάρχει μια σαφώς πιο ενισχυμένη κοινή προσέγγιση σε σχέση με το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να προσεγγίσει την Κίνα. Άρα δεν περιμένουμε ιδιαίτερα δύσκολες συζητήσεις στο θέμα αυτό».
Ερωτηθείς για τα Στενά του Ορμούζ που παραμένουν κλειστά και την επέκταση του πολεμικού μετώπου στην Ερυθρά Θάλασσα με τους Χούθι, ο Πρόεδρος ανέφερε πως «αναμένω να κατευθυνθούμε όλοι προς την ίδια κατεύθυνση,» δείχνοντας προς «μέτρα με άμεσο αντίκτυπο στους πολίτες, πρωτίστως στα νοικοκυριά, στην οικογένεια, στις επιχειρήσεις».
Δεύτερον, θεσμικά μέτρα όχι άμεσα υλοποιήσιμα λόγω προεργασίας, αλλά «που θα βοηθήσουν στην απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την περιοχή. Και είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που θα αναφερθούμε και στο GSI, τη σημασία του GSI, της διασύνδεσης των κρατών μελών», ανέφερε.
Τρίτον, «που τουλάχιστον εμείς στην Κύπρο σε αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε, είναι η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, για να μπορούν να ανταποκριθούν, ανάμεσα σε άλλα, και στις νέες προκλήσεις», πρόσθεσε.
Σχετικά με τη Σύνοδο ΕΕ – Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), ο Πρόεδρος ανέφερε ότι αναμένεται επιβεβαίωση εάν θα πραγματοποιηθεί η Σύνοδος. «Εάν πραγματοποιηθεί, η Κύπρος θα είναι εκεί. Αυτό που επιδιώκουμε από τη σύνοδο είναι συγκεκριμένα παραδοτέα που θα φέρουν πιο κοντά την περιοχή, τον Κόλπο και την Ευρωπαϊκή Ένωση», είπε.
Υπενθύμισε ότι «ήταν μία από τις βασικές μας προτεραιότητες κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας» και πως πραγματοποιήθηκε άτυπη συνάντηση στην Κύπρο με συμμετοχή της Αιγύπτου, της Ιορδανίας, του Λιβάνου, χωρών του Κόλπου και της Συρίας, όπου η Κύπρος υπήρξε «ισχυρός υποστηρικτής» της στενότερης προσέγγισης της ΕΕ με την περιοχή «μέσα από συγκεκριμένες, θετικές εξελίξεις». «Μέχρι αυτή τη στιγμή, δεν έχουμε τελική απόφαση», πρόσθεσε.
Για τον ρόλο της ΕΕ ως παρόχου ασφάλειας στον Κόλπο δήλωσε πως «φυσικά, πρέπει να είμαστε πάροχος ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, στον Κόλπο. Η ασφάλειά μας και η ασφάλεια του Κόλπου, η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι συνδεδεμένες, οπότε πρέπει να συνεργαστούμε. Πρέπει να έχουμε έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο και στην ασφάλεια, αλλά και σε άλλους τομείς».
Ερωτηθείς τέλος εαν θα καλωσόριζε τη Βρετανία πίσω στην ΕΕ, ο κ. Χριστοδουλίδης απάντησε: «Αν η Βρετανία είναι έτοιμη να επιστρέψει, είμαστε έτοιμοι να τη καλωσορίσουμε».
