Σε πέραν των €32 εκατομμυρίων ανήλθε η αξία των περιουσιακών στοιχείων που δεσμεύτηκαν στο πλαίσιο 23 υποθέσεων κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Αστυνομία την Πέμπτη ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου. Όπως αναφέρθηκε, περίπου τα μισά από τα συνολικά ποσά δεσμεύσεων της περιόδου 2023-2026 σχετίζονται με υποθέσεις πολιτογραφήσεων.
Η Επιτροπή εξέτασε την ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τη λειτουργική αποδοτικότητα της εποπτείας του τραπεζικού τομέα ως προς την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, με τους αρμόδιους φορείς να παρουσιάζουν τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που καταγράφηκαν.
Ο Προϊστάμενος της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος του Αρχηγείου Αστυνομίας, Αυξέντης Κωνσταντίνου, ανέφερε ότι το 2023 δεσμεύτηκε περιουσία αξίας περίπου €550.000 σε εννέα υποθέσεις, το 2024 περίπου €8,5 εκατ. σε 26 υποθέσεις και το 2025 περίπου €10,5 εκατ. σε 28 υποθέσεις.
Ερωτηθείς από τον Βουλευτή του ΑΚΕΛ Χρίστο Χριστοφίδη για τις υποθέσεις πολιτογραφήσεων, ο κ. Κωνσταντίνου ανέφερε ότι αυτές αντιστοιχούν σε περίπου τα μισά από τα συνολικά ποσά των δεσμεύσεων που παρουσίασε για την περίοδο 2023-2026, παρότι είναι λιγότερες αριθμητικά. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην υπόθεση του Τζο Λόου, ενώ διευκρίνισε ότι η δέσμευση περιουσίας δεν συνεπάγεται ολοκλήρωση της υπόθεσης ή οριστική δήμευση.
Ο κ. Κωνσταντίνου απέδωσε την αύξηση των δεσμεύσεων στην εκπαίδευση των αστυνομικών και στην καθιέρωση της πρακτικής να διενεργείται χρηματοοικονομική έρευνα παράλληλα με τις ποινικές έρευνες. Αναγνώρισε, επίσης, ότι μέχρι το 2024 υπήρχαν προβλήματα ανατροφοδότησης μεταξύ Αστυνομίας και ΜΟΚΑΣ, τα οποία, όπως είπε, αντιμετωπίστηκαν με νέες διαδικασίες συνεργασίας.
Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ο προεδρεύων της Επιτροπής, Βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσανθος Σαββίδης, ανέφερε ότι από το 2020 μέχρι σήμερα διαπιστώνεται βελτίωση στην αντιμετώπιση του ξεπλύματος χρήματος, τόσο από την Κεντρική Τράπεζα όσο και από τη ΜΟΚΑΣ και την Αστυνομία.
Σημείωσε ότι η υποστελέχωση που καταγράφεται στην έκθεση αντιμετωπίζεται σταδιακά, ενώ επισήμανε την ανάγκη ενίσχυσης των ελέγχων για το ηλεκτρονικό οικονομικό έγκλημα, το οποίο, όπως είπε, απασχολεί και τη Europol.
Ο κ. Σαββίδης αναφέρθηκε στο κλείσιμο χιλιάδων τραπεζικών λογαριασμών λόγω παραβιάσεων των σχετικών απαιτήσεων, σημειώνοντας ότι η Επιτροπή ζήτησε στοιχεία για την τύχη των χρημάτων μετά το κλείσιμό τους.
Είπε επίσης ότι μέχρι το 2023 δεν υπήρχε η απαιτούμενη αποδοτικότητα, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν εντατικοποιηθεί οι έλεγχοι. Απέδωσε τη βελτίωση σε ενέργειες της διακυβέρνησης του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η Κύπρος θα παρουσιάσει καλύτερα αποτελέσματα κατά την αξιολόγηση της MONEYVAL το 2028.
Ο Βουλευτής ΔΗΣΥ Γιώργος Καραϊσκάκης επισήμανε ότι, παρά την ύπαρξη επαρκούς νομοθετικού πλαισίου, η έκθεση καταγράφει αδυναμίες και καθυστερήσεις στους εποπτικούς ελέγχους, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάστηκαν δύο ή περισσότερα χρόνια για να ολοκληρωθούν. Ζήτησε επικαιροποιημένα στοιχεία για τις εκκρεμείς υποθέσεις, τη στελέχωση και τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν το 2025 και το 2026.
Ο Βουλευτής ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης, σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, έκανε λόγο για «μια άλλη πτυχή του μεγάλου σκανδάλου με τα χρυσά διαβατήρια», υποστηρίζοντας ότι κατά την περίοδο των πολιτογραφήσεων δεν πραγματοποιούνταν οι απαιτούμενοι έλεγχοι για τα χρήματα που εισέρχονταν και επενδύονταν στην Κύπρο.
Είπε ότι η Αστυνομία αποκάλυψε πως περίπου τα μισά χρήματα από τις δεσμεύσεις περιουσιών σχετίζονται με τις πολιτογραφήσεις, ενώ άσκησε έντονη κριτική στις τότε ηγεσίες της Αστυνομίας και της ΜΟΚΑΣ, λέγοντας ότι οι διωκτικές αρχές «περίπου σφύριζαν αδιάφορα».
Παράλληλα, χαρακτήρισε «τεράστιο κενό» την καθυστέρηση επικαιροποίησης της Εθνικής Αξιολόγησης Κινδύνων, καθώς η προηγούμενη πραγματοποιήθηκε το 2017. Επισήμανε ότι στο μεταξύ προέκυψαν νέοι κίνδυνοι, μεταξύ άλλων από τα κρυπτονομίσματα και τις κυρώσεις, ενώ έθεσε ζήτημα σαφούς κατανομής της ευθύνης για τη διενέργεια των αξιολογήσεων.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Ευγένιος Χαμπουλλάς ζήτησε να διευκρινιστεί πού μεταφέρονται τα χρήματα από τους τραπεζικούς λογαριασμούς που κλείνουν και κατά πόσο παρακολουθείται η διακίνησή τους προς άλλες χώρες. Έθεσε επίσης προβληματισμό για τα κριτήρια με βάση τα οποία οι τράπεζες επιτρέπουν ή απορρίπτουν συναλλαγές.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του κινήματος ΑΛΜΑ Οδυσσέας Μιχαηλίδης ανέφερε, σε δηλώσεις του, ότι από την εξέταση της έκθεσης αναδείχθηκαν δύο σοβαρά θεσμικά κενά.
Το πρώτο, όπως είπε, αφορά την έλλειψη σαφούς νομοθετικής αρμοδιότητας της Ελεγκτικής Υπηρεσίας να ελέγχει την Κεντρική Τράπεζα σε θέματα ξεπλύματος χρήματος, σημειώνοντας ότι θα εξεταστεί το ενδεχόμενο νομοθετικής πρωτοβουλίας, ενδεχομένως και από κοινού με την Επιτροπή.
Το δεύτερο αφορά τη ΜΟΚΑΣ, καθώς, όπως επισήμανε, ο Γενικός Εισαγγελέας έχει την εξουσία διορισμού και παύσης του επικεφαλής της, ενώ ο προϋπολογισμός της περιλαμβάνεται σε εκείνον της Νομικής Υπηρεσίας. Συνέδεσε το ζήτημα με την προωθούμενη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας, επικρίνοντας κόμματα που, κατά την άποψή του, επιχειρούν να παραπέμψουν το θέμα του διαχωρισμού εξουσιών «στις ελληνικές καλένδες».
Ο εκπρόσωπος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας Άκης Κίκας ανέφερε ότι ο έλεγχος, ο οποίος κάλυψε την περίοδο Ιανουαρίου 2020 – Ιουλίου 2024, ανέδειξε προβλήματα υποστελέχωσης στην Κεντρική Τράπεζα, καθυστερήσεις στην υλοποίηση των εποπτικών ελέγχων και περιθώρια βελτίωσης στην ποιότητα των αναφορών ύποπτων συναλλαγών προς τη ΜΟΚΑΣ.
Επισήμανε, επίσης, ότι διαφορετικές νομικές ερμηνείες περιόρισαν την πρόσβαση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας σε ορισμένα στοιχεία της ΚΤΚ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να μην υπάρχουν τομείς χωρίς ανεξάρτητο έλεγχο. Όπως είπε, η Υπηρεσία έχει εισηγηθεί σχετικές νομοθετικές τροποποιήσεις.
Ο εκπρόσωπος της ΚΤΚ Κλεάνθης Ιωαννίδης ανέφερε ότι έχουν ήδη ληφθεί μέτρα για την αντιμετώπιση των αδυναμιών, με αναδιοργάνωση και ενίσχυση της Διεύθυνσης AML, καθώς και δημιουργία ξεχωριστής υπηρεσίας επιβολής κυρώσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, κατά την εξεταζόμενη περίοδο έκλεισαν τουλάχιστον 42.000 λογαριασμοί εταιρικών πελατών και 126.000 λογαριασμοί φυσικών προσώπων, λόγω μη συμμόρφωσης με απαιτήσεις της νομοθεσίας και σχετικών οδηγιών. Ανέφερε ακόμη ότι η επόμενη επιτόπια αξιολόγηση της Κύπρου από τη MONEYVAL αναμένεται στις 8 Ιουνίου 2028.
Η εκπρόσωπος της ΜΟΚΑΣ Μαρία Αντωνίου ανέφερε ότι από τον Ιούλιο του 2023 εφαρμόζεται αυτοματοποιημένο σύστημα αξιολόγησης και προτεραιοποίησης των αναφορών ύποπτων συναλλαγών, ενώ εντός του 2026 εκδόθηκαν νέες κατευθυντήριες οδηγίες για τη βελτίωση της ποιότητάς τους. Αναφέρθηκε επίσης στη δημιουργία σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με τη συμμετοχή τραπεζών, Αστυνομίας και ΜΟΚΑΣ.
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών Κίκης Παφίτης αναγνώρισε τη μεγάλη καθυστέρηση στην επικαιροποίηση της Εθνικής Αξιολόγησης Κινδύνων, σημειώνοντας ότι η διαδικασία θα μπορούσε να είχε αρχίσει νωρίτερα. Επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, τις εργασίες για την ενίσχυση του πλαισίου εφαρμογής κυρώσεων και τις δυσκολίες εξεύρεσης εξειδικευμένων εμπειρογνωμόνων, διευκρινίζοντας ότι η νέα αξιολόγηση βρίσκεται σε εξέλιξη.
