«Οι ενστάσεις της Τουρκίας σχετικά με τις ζώνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν πυροδοτήσει μια νέα διπλωματική διαδικασία που αφορά ένα κοινό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης, στο οποίο εμπλέκονται η Ελλάδα και η Ελληνοκυπριακή Διοίκηση», αναφέρει σε δημοσίευμά του το τουρκικό TRT Haber, αναφορικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και την έκδοση navtex.
Επικαλούμενο δημοσιεύματα στον ελληνικό τύπο, σημειώνει ότι «η Γαλλία έχει προσεγγίσει την Άγκυρα προκειμένου να διευκολύνει την επανέναρξη των εργασιών του γαλλικού ερευνητικού σκάφους ”Abeille Marengo”. Φέρεται ότι η γαλλική κυβέρνηση βρίσκεται σε συζητήσεις με την Τουρκία αναφορικά με τη διαδικασία επίσημης γνωστοποίησης και αδειοδότησης — μια εξέλιξη που έχει προκαλέσει νέα συζήτηση στην Αθήνα».
Διπλωματική εμπλοκή Γαλλίας-Τουρκίας
Συνεχίζει το ίδιο δημοσίευμα, σημειώνοντας ότι «το έργο Great Sea Interconnector (GSI), που σχεδιάζεται μεταξύ της Ελλάδας και της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης της Νότιας Κύπρου, έχει δημιουργήσει μια νέα διπλωματική ατζέντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι έρευνες που διεξάγονται στο πλαίσιο του έργου —το οποίο προβλέπει μια υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ της Κρήτης και της Νότιας Κύπρου— αποτέλεσαν αντικείμενο αντιπαράθεσης, λόγω των ενστάσεων της Τουρκίας αναφορικά με τις ζώνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Καθημερινή, η Γαλλία ανέλαβε διπλωματική πρωτοβουλία έναντι της Τουρκίας, προκειμένου να καταστεί δυνατή η συνέχιση των εργασιών του ερευνητικού σκάφους *Abeille Marengo*. Σημειώνεται ότι η Γαλλίδα Πρέσβειρα στην Άγκυρα, Ιζαμπέλ Ντυμόν, είχε συνομιλίες με τον Υφυπουργό Εξωτερικών, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι».
Αίτημα από την Άγκυρα για γραπτή ενημέρωση
Ακόμη, το TRT Haber ανάφερει: «Σύμφωνα με πληροφορίες, ένα από τα βασικά θέματα που συζητήθηκαν αφορούσε την απαίτηση για αποστολή επίσημης, γραπτής ειδοποίησης προς την Τουρκία πριν από την έναρξη οποιωνδήποτε ερευνητικών δραστηριοτήτων. Επισημάνθηκε ότι η Άγκυρα ζήτησε να ενημερώνεται εκ των προτέρων σχετικά με το εύρος και τις συντεταγμένες τυχόν επιχειρήσεων που πρόκειται να διεξαχθούν εντός της θαλάσσιας ζώνης.
Κατά τις εκτιμήσεις του ελληνικού Τύπου, η τουρκική πλευρά διαμήνυσε ότι, εάν δεν επιτευχθεί η απαραίτητη επικοινωνία μέσω διπλωματικών διαύλων, ενδέχεται να παρέμβει εκ νέου σε τέτοιου είδους ερευνητικές δραστηριότητες.
Σε προγενέστερη δήλωσή της, διπλωματική πηγή προσκείμενη στην τουρκική Προεδρία ανέφερε ότι τα μέρη κατέληξαν σε ουσιαστική συμφωνία όσον αφορά το κείμενο. Στη δήλωση τονίστηκε ότι η διπλωματική αλληλογραφία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως επίσημο αίτημα παροχής άδειας προς την Τουρκία, και ότι η Άγκυρα θα ανταποκριθεί αναλόγως».
«Ανησυχία στην Αθήνα» για το τουρκολιβυκό
Η απόφαση της Γαλλίας να έρθει σε απευθείας επαφή με την Άγκυρα, όπως μεταδίδει το τουρκικό μέσο, «έχει πυροδοτήσει συζήτηση στην Ελλάδα σχετικά με τις πιθανές νομικές και πολιτικές συνέπειες. Αναλύσεις στον ελληνικό Τύπο θέτουν ερωτήματα για το πώς θα μπορούσε να ερμηνευθεί η υποβολή γραπτού αιτήματος από το Παρίσι προς την Τουρκία, στο πλαίσιο των αξιώσεων της Άγκυρας για την υφαλοκρηπίδα της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σχόλιο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Καθημερινή επισημαίνει ότι αυτή η διπλωματική διαδικασία ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις θέσεις της Τουρκίας σχετικά με τη θαλάσσια δικαιοδοσία, καθώς και στο Μνημόνιο Συνεννόησης του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης».
Και προσθέτει: «Μια άλλη πτυχή της συζήτησης στην Αθήνα αφορά το γεγονός ότι η Γαλλία προχώρησε σε απευθείας συνομιλίες με την Άγκυρα. Ο ελληνικός Τύπος εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πώς αυτές οι διπλωματικές επαφές θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη στάση της ίδιας της Αθήνας».
Η Τουρκία «αντιτίθεται στις μη εξουσιοδοτημένες έρευνες, όχι στο ίδιο το έργο»
Στη συνέχεια, το TRT Haber εξηγεί ότι «στον πυρήνα της ένστασης της Άγκυρας δεν βρίσκεται η ίδια η πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου, αλλά η διεξαγωγή μη εξουσιοδοτημένων ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές επί των οποίων η Τουρκία εγείρει δικά της δικαιώματα.
Στο πλαίσιο του Δικαίου της Θάλασσας, η πόντιση καλωδίων και οι δραστηριότητες επιστημονικής έρευνας διέπονται από διακριτές διατάξεις. Ενώ το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αφορά την ελευθερία πόντισης και συντήρησης υποβρύχιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, το άρθρο 246 θέτει διατάξεις σχετικά με την απαίτηση συγκατάθεσης του παράκτιου κράτους για τη διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας.
Η διάκριση αυτή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία τριβής στο έργο GSI. Τα εμπλεκόμενα μέρη έχουν αντικρουόμενες απόψεις ως προς το νομικό πλαίσιο στο οποίο θα πρέπει να υπαχθούν οι έρευνες του βυθού —οι οποίες διενεργούνται για τον καθορισμό της όδευσης του καλωδίου.
Η Τουρκία αξιώνει την εφαρμογή ενός μηχανισμού γραπτού συντονισμού και παροχής συγκατάθεσης, προτού πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε έρευνα σε περιοχές τις οποίες η ίδια θεωρεί τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι ασκεί δικαιοδοσία στις εν λόγω περιοχές».
Στο προσκήνιο και πάλι οι δηλώσεις του Φιντάν
Ακόμη, αναφέρει ότι «οι δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, σε συνέντευξή του στον ελληνικό Τύπο, προκάλεσαν ενδιαφέρον, καθώς επανέφεραν στο προσκήνιο ορισμένες συζητήσεις.
Ο κ. Φιντάν σημείωσε ότι η Άγκυρα δεν αντιτίθεται κατηγορηματικά στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης και υπενθύμισε μια εναλλακτική πρόταση, την οποία είχε παρουσιάσει ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη.
Υπογραμμίζοντας τη γεωγραφική εγγύτητα της Τουρκίας με την περιοχή, ο κ. Φιντάν πρότεινε ότι, αντί να δαπανηθούν δισεκατομμύρια ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας σε μεγάλες αποστάσεις, πόροι όπως το νερό, η ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο θα μπορούσαν να διοχετευθούν μέσω της Τουρκίας.
Ο Υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι η βασική προσδοκία της Τουρκίας είναι να ενημερώνεται εγγράφως —και εκ των προτέρων— σχετικά με τις συγκεκριμένες περιοχές όπου θα δραστηριοποιούνται ερευνητικά σκάφη, καθώς και για τις συντεταγμένες των δραστηριοτήτων τους. Δηλώνοντας ότι η Άγκυρα αντιτίθεται σε οποιαδήποτε μονομερή ενέργεια που θα μετέβαλλε την υφιστάμενη ισορροπία, ο κ. Φιντάν ανέφερε ότι η Τουρκία θα έβλεπε θετικά το έργο, υπό την προϋπόθεση ότι θα σημειωθεί πρόοδος μέσω διπλωματικών διαύλων».
Όλα τα βλέμματα στη Navtex
Η έκδοση της Navtex, όπως αναφέρει το TRT Haber, «θα επιτρέψει στο ”Abeille Marengo” να επαναλάβει τις ερευνητικές του δραστηριότητες. Ο τρόπος με τον οποίο θα εξελιχθεί η διαδικασία —καθώς και τα βήματα που θα γίνουν ως απάντηση στο αίτημα της Άγκυρας για επίσημη γραπτή ειδοποίηση— θα καθορίσουν την πορεία των διπλωματικών επαφών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι εξελίξεις στην περιοχή κατέδειξαν, για άλλη μια φορά, ότι το έργο GSI δεν αποτελεί απλώς ζήτημα ενεργειακής διασύνδεσης, αλλά βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο των συζητήσεων που αφορούν τη θαλάσσια δικαιοδοσία και το διεθνές δίκαιο».
