Τη θέση ότι η καταγραφή των συγκλίσεων στο Κυπριακό θα πρέπει να δοθεί σε όλα τα μέρη ήδη σε αυτό το στάδιο, πριν από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, επανέλαβε την Τετάρτη ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, μετά το πέρας της συνεδρίας του Εθνικού Συμβουλίου.
Ο κ. Λετυμπιώτης ανέφερε ακόμη ότι η ε/κ πλευρά έχει τοποθετηθεί θετικά και συγκεκριμένα σε αρκετά από τα επτά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που έχει θέσει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν, ενώ επανέλαβε ότι δεν έχει γίνει αποδεκτή από την άλλη πλευρά η συμβιβαστική πρόταση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τα σημεία διέλευσης.
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος είπε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ενημέρωσε την πολιτική ηγεσία για τις εξελίξεις από την προηγούμενη συνεδρίαση του Σώματος, στις 3 Αυγούστου 2023, καθώς και για τις συναντήσεις του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη στις 26 Αυγούστου, 9 και 19 Σεπτεμβρίου, με την προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν στις 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη και τον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες.
Όπως είπε, στο επίκεντρο βρέθηκαν οι 19 προτάσεις που έχει υποβάλει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόσο για τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης όσο και για τη μεθοδολογία και την ουσία του Κυπριακού.
Η καταγραφή των συγκλίσεων
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ο κ. Λετυμπιώτης έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην καταγραφή των συγκλίσεων, διευκρινίζοντας ότι η θέση της ε/κ πλευράς παραμένει πως το σχετικό κείμενο θα πρέπει να δοθεί στα μέρη πριν από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
«Εμείς από την πρώτη στιγμή —και αυτή ήταν και η διευθέτηση και αυτή ήταν η προσέγγιση και κατά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών— ήταν με την ολοκλήρωση της καταγραφής των συγκλίσεων, αυτό το κείμενο της καταγραφής να δινόταν σε όλα τα μέρη για να υπάρξει μια κοινή θεώρηση πλέον ως προς τις συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί, ακριβώς για να υποβοηθηθεί η διαδικασία προς την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και όχι με την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων», είπε.
Πρόσθεσε ότι η θέση αυτή έχει μεταφερθεί επανειλημμένα και ότι ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής, Μενέλαος Μενελάου, την επανέφερε μετά την τελευταία ενημέρωση από την κ. Ολγκίν.
«Εμείς θεωρούμε ότι αυτή η καταγραφή των συγκλίσεων —και ήταν κάτι το οποίο είχαμε ζητήσει ενημέρωση που βρίσκεται και μας έχουν ενημερώσει ότι βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο— πρέπει να δοθεί σε αυτό το στάδιο σε όλα τα μέρη, ακριβώς για να συμβάλει αυτή η διαδικασία ως προς την προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για επανέναρξη», ανέφερε.
Η θέση για τα επτά ΜΟΕ
Αναφερόμενος ειδικότερα στα επτά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που έχει θέσει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος ανέπτυξε τη θέση της ε/κ πλευράς, επισημαίνοντας ότι για καθένα από αυτά έχουν κατατεθεί δημόσιες και συγκεκριμένες τοποθετήσεις.
Για την αποναρκοθέτηση, ο κ. Λετυμπιώτης υπενθύμισε ότι η ε/κ πλευρά έχει καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση από το 2025, η οποία αφορά τις περιοχές που έχουν καταγράψει τα Ηνωμένα Έθνη, και η οποία, όπως είπε, παραμένει μέχρι σήμερα χωρίς αποδοχή ή συζήτηση από την άλλη πλευρά.
Σε ό,τι αφορά την τεχνική επιτροπή για τις φυσικές καταστροφές, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος είπε ότι το θέμα συζητήθηκε κατά την κοινή συνάντηση του Ελληνοκύπριου και Τουρκοκύπριου διαπραγματευτών με την Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέα του ΟΗΕ Ρόζμαρι Ντι Κάρλο και την προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν στη Νέα Υόρκη. Σύμφωνα με τον Εκπρόσωπο, η ε/κ πλευρά έχει αποδεχθεί τη σύσταση της επιτροπής, ενώ η άλλη πλευρά έχει εκφράσει επιφυλάξεις.
Για το ζήτημα του αθλητισμού, ο κ. Λετυμπιώτης παρέπεμψε σε υφιστάμενο θεσμοθετημένο πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο, όπως είπε, υπογράφηκε το 2013 μεταξύ FIFA, UEFA, Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου και της αντίστοιχης τουρκοκυπριακής ομοσπονδίας.
«Και έχει πραγματοποιηθεί ήδη φιλικός αγώνας στις 19 Σεπτεμβρίου, προγραμματίζεται νέος στα κατεχόμενα τον Οκτώβριο», είπε.
Στα σημεία διέλευσης, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος περιορίστηκε να επαναλάβει ότι η ε/κ πλευρά έχει υποβάλει σειρά προτάσεων, τις οποίες παρουσίασε ως ένδειξη της εποικοδομητικής της στάσης. Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του, ωστόσο, διευκρίνισε ότι η ε/κ πλευρά έχει αποδεχθεί τη συμβιβαστική πρόταση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τα σημεία διέλευσης, ενώ η άλλη πλευρά δεν την έχει αποδεχθεί.
«Για τα σημεία διέλευσης, ασφαλώς είναι πολλές οι προτάσεις που έχουμε υποβάλει, ακριβώς αποδεικνύοντας τη δική μας εποικοδομητική στάση και προσέγγιση» είπε.
Σε σχέση με το ζήτημα των υπηκοοτήτων, ο κ. Λετυμπιώτης επανέλαβε τη θέση της Κυβέρνησης ότι το συγκεκριμένο θέμα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, καθώς συνδέεται με πρόνοιες της νομοθεσίας και, όπως είπε, με την ιδιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τόνισε ότι οι σχετικές αιτήσεις εξετάζονται βάσει των προβλεπόμενων κριτηρίων και της νομοθεσίας, ενώ σημείωσε ότι οι εξετάσεις των αιτήσεων έχουν επανεκκινήσει μετά την ανάληψη της Προεδρίας από τον Νίκο Χριστοδουλίδη.
«Άρα, σε καθένα από αυτά τα 7 σημεία έχουμε τοποθετηθεί δημόσια. Οι τοποθετήσεις μας είναι και δημόσιες και καταγεγραμμένες και διαδεδομένες και συνεπείς και σταθερές», είπε.
Ο κ. Λετυμπιώτης σημείωσε παράλληλα ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει παρουσιάσει «ένα σύνολο 19 προτάσεων, 19 σημείων τα οποία μπορούν να συζητηθούν αν θέλουμε πραγματικά να δούμε πρόοδο».
Ενόψει της καθόδου Ολγκίν
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος αναφέρθηκε στην επικείμενη κάθοδο της προσωπικής απεσταλμένης του ΓΓ του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν στην Κύπρο τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την άτυπη διευρυμένη διάσκεψη που επιδιώκει να συγκαλέσει ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Όπως ανέφερε, κατά τη συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου υπήρξε διεξοδική ανταλλαγή απόψεων για τα επόμενα βήματα της πρωτοβουλίας του Γενικού Γραμματέα και για το πώς μπορεί να ενισχυθεί η προσπάθεια ενόψει της καθόδου της κ. Ολγκίν.
Ο κ. Λετυμπιώτης τόνισε ότι η ε/κ πλευρά έχει υποβάλει πολλές προτάσεις και ότι το τελευταίο διάστημα αυτές αφορούν και τα τρία πεδία στα οποία ο ΓΓ του ΟΗΕ επιδιώκει να υπάρξει πρόοδος.
«Η δική μας προσέγγιση και η προσέγγιση του ίδιου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, όπως και ο ίδιος ανέφερε κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο αλλά και στις συναντήσεις που είχαμε, είναι ότι όταν υπάρχουν προκλήσεις, η λύση δεν είναι λιγότερος διάλογος. Η λύση είναι περισσότερος διάλογος», είπε.
Πρόσθεσε ότι η συζήτηση θα πρέπει να συνεχιστεί, χωρίς να παραγνωρίζεται ο ρόλος της Τουρκίας και η στάση της απέναντι στην προσπάθεια του ΓΓ του ΟΗΕ για σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης.
«Ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών παραμένει προσηλωμένος σε αυτή την προσπάθεια. Ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών διατηρεί την πεποίθηση ότι η σύγκληση μιας τέτοιας διευρυμένης είναι εφικτή το επόμενο διάστημα. Όμως, θα επαναλάβω αυτό που έχω πει: απαραίτητο συστατικό, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει και πολιτική βούληση», ανέφερε.
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος σημείωσε ότι η ε/κ πλευρά δεν μπορεί να καθορίσει πόσο δύσκολος θα είναι ο δρόμος, αλλά μπορεί να συνεχίσει να καταθέτει προτάσεις που θα διευκολύνουν την προσπάθεια, καλώντας παράλληλα και την άλλη πλευρά να επιδείξει την ίδια εποικοδομητική στάση.
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο να μην υπάρξει πρόοδος μέχρι τη λήξη της θητείας του κ. Γκουτέρες, ο κ. Λετυμπιώτης είπε ότι «δεν είμαστε εκεί ακόμα», υπενθυμίζοντας ότι ο Γενικός Γραμματέας έχει θέσει ως προσωπικό του στοίχημα, μέχρι τη λήξη της θητείας του, να επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό.
«Έχουμε ακόμη χρόνο μέχρι τη λήξη της θητείας του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών», ανέφερε, παραπέμποντας παράλληλα στους όρους εντολής του ΓΓ, οι οποίοι, όπως είπε, απορρέουν από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και καθορίζουν το συμφωνημένο πλαίσιο
«Το διαπραγματευτικό κεκτημένο δεν θα χαθεί»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο να μην υπάρξει πρόοδος μέχρι τη λήξη της θητείας του κ. Γκουτέρες, ο κ. Λετυμπιώτης διαβεβαίωσε ότι το διαπραγματευτικό κεκτημένο δεν θα χαθεί.
«Το διαπραγματευτικό κεκτημένο δεν μπορεί και δεν θα χαθεί», είπε, προσθέτοντας ότι αυτό περιλαμβάνεται και στις προτάσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι όροι εντολής του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ απορρέουν από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, τα οποία, όπως ανέφερε, «με σαφήνεια και κατ’ επανάληψη καθορίζουν, προσδιορίζουν, περιγράφουν και καταγράφουν το συμφωνημένο πλαίσιο».
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος τόνισε επίσης ότι στο Κυπριακό δεν υπάρχει περιθώριο αδράνειας.
«Νομίζω ότι θα πρέπει να ξεκινήσουμε να συμφωνούμε όλοι στο ότι στο Κυπριακό δεν έχουμε την πολυτέλεια της αδράνειας. Ότι στο Κυπριακό δεν πρόκειται ποτέ να συμβιβαστούμε με τα τετελεσμένα, διότι ουδέποτε θα επιτρέψουμε στην τουρκική αδιαλλαξία αλλά και στην παρελκυστική της προσέγγιση να μας οδηγήσει στην εγκατάλειψη της προσπάθειας για επίτευξη της επίλυσης του Κυπριακού», ανέφερε.
Ο κ. Λετυμπιώτης είπε ότι η ε/κ πλευρά αναγνωρίζει τις δυσκολίες, αλλά υποστηρίζει ότι έχει υπάρξει απόσταση από το σημείο στο οποίο βρισκόταν η διαδικασία όταν ανέλαβε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης.
«Σήμερα βρισκόμαστε μετά από δύο διευρυμένες συναντήσεις, στις οποίες έγιναν σημαντικές συζητήσεις ενώπιον του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, με ενεργό εμπλοκή —και έχω με χαρά ακούσει πολιτικούς ηγέτες να αναφέρονται στον ρόλο που η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει…», είπε.
Τέλος, επανέλαβε ότι η πρόοδος στη διαπραγμάτευση προϋποθέτει τη συμμετοχή και των δύο πλευρών, σημειώνοντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεχίσει τις πρωτοβουλίες της για να υποβοηθήσει την προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
