Ελλειμματικός κατά €3,14 εκατ. προβλέπεται ο προϋπολογισμός του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου (ΧΑΚ) για το 2027, παρά την πρόβλεψη κρατικής χορηγίας ύψους €1,28 εκατ., με το Υπουργείο Οικονομικών να προειδοποιεί ότι, εάν δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία αποκρατικοποίησης του Οργανισμού, τα ταμειακά του διαθέσιμα δεν θα επαρκούν για την κάλυψη των μελλοντικών αναγκών του.
Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό που εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο και προωθείται στη Βουλή των Αντιπροσώπων, τα έσοδα του ΧΑΚ για το 2027 υπολογίζονται σε €6,99 εκατ., έναντι συνολικών δαπανών €10,13 εκατ., ενώ η κατάσταση ταμειακών ροών προβλέπει ότι το υπόλοιπο τραπεζών και μετρητών θα περιοριστεί σε μόλις €5.982 στο τέλος του επόμενου έτους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, ενώ το ΧΑΚ χρηματοδοτούνταν διαχρονικά από ίδιους πόρους, από το 2027 προκύπτει ανάγκη κρατικής χρηματοδότησης, η οποία εκτιμάται σε €1,3 εκατ. για το συγκεκριμένο έτος, €1,7 εκατ. το 2028 και €1,8 εκατ. το 2029.
Παράλληλα, στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται €2,16 εκατ. για την εφαρμογή των ρυθμίσεων που αφορούν το προσωπικό ενόψει της αποκρατικοποίησης, καθώς και αυξημένες δαπάνες για την προσαρμογή των ηλεκτρονικών συστημάτων του ΧΑΚ στις αλλαγές που προωθεί ο ευρωπαϊκός όμιλος Euronext στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Αύξηση εσόδων κατά 26,4%
Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του Υπουργείου Οικονομικών, τα συνολικά έσοδα του ΧΑΚ για το 2027 προϋπολογίζονται σε €6.994.998, έναντι €5.531.836 το 2026.
Πρόκειται για αύξηση €1,46 εκατ. ή 26,4%, η οποία αποδίδεται κυρίως στην πρόβλεψη κρατικής χρηματοδότησης και όχι αποκλειστικά στην αύξηση των εσόδων από χρηματιστηριακές δραστηριότητες.
Ειδικότερα, τα λειτουργικά έσοδα εκτιμάται ότι θα ανέλθουν σε €3,39 εκατ., έναντι €3,24 εκατ. το 2026, ενώ τα άλλα έσοδα διαμορφώνονται σε €3,60 εκατ., από €2,27 εκατ. την προηγούμενη χρονιά.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, οι συνολικές δαπάνες αυξάνονται κατά €1,04 εκατ. ή 11,42%, από €9,09 εκατ. το 2026 σε €10,13 εκατ. το 2027.
Για τα επόμενα χρόνια προβλέπονται έσοδα €7,55 εκατ. το 2028 και €7,78 εκατ. το 2029, ενώ οι δαπάνες εκτιμώνται σε €7,63 εκατ. και €7,86 εκατ., αντίστοιχα.
Κατά συνέπεια, οι προϋπολογισμοί των δύο επόμενων ετών παραμένουν ελλειμματικοί, κατά περίπου €79.700 το 2028 και €77.500 το 2029.
Σχεδόν εξαντλούνται τα ταμειακά διαθέσιμα
Η μεγαλύτερη πρόκληση για το ΧΑΚ αποτυπώνεται στην προβλεπόμενη εξέλιξη των ταμειακών του διαθεσίμων.
Σύμφωνα με την κατάσταση ταμειακής ροής, το υπόλοιπο τραπεζών και μετρητών υπολογίζεται ότι θα διαμορφωθεί στα €3,06 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Ωστόσο, για το 2027 προβλέπεται καθαρή μείωση των συγκεκριμένων διαθεσίμων κατά €3,06 εκατ., με αποτέλεσμα το εκτιμώμενο υπόλοιπο στο τέλος του έτους να περιορίζεται σε €5.982.
Για το 2028 προβλέπεται υπόλοιπο €6.296 και για το 2029 €8.792.
Πρόκειται για προβλέψεις που αφορούν τα τραπεζικά διαθέσιμα και τα μετρητά, όπως παρουσιάζονται στην κατάσταση ταμειακής ροής, και όχι το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων του Οργανισμού.
Η εισηγητική έκθεση επισημαίνει ότι το έλλειμμα του 2027 θα καλυφθεί από τα ταμειακά διαθέσιμα που υπολογίζεται να διαθέτει ο Οργανισμός στο τέλος του 2026.
Ωστόσο, προειδοποιεί ότι για τα επόμενα έτη, σε περίπτωση μη ολοκλήρωσης της αποκρατικοποίησης, τα ταμειακά διαθέσιμα δεν θα επαρκούν για την κάλυψη του προϋπολογισμού.
Κρατική χορηγία €1,28 εκατ.
Στον προϋπολογισμό περιλαμβάνεται κρατική χορηγία ύψους €1.275.000, η οποία συνδέεται κυρίως με τις οικονομικές ανάγκες που αναμένεται να προκύψουν από τη διαδικασία αποκρατικοποίησης.
Σύμφωνα με το επεξηγηματικό υπόμνημα, μέρος της χρηματοδότησης αφορά τις υποχρεώσεις του ΧΑΚ προς το προσωπικό του, στην περίπτωση ολοκλήρωσης της αποκρατικοποίησης.
Παράλληλα, περιλαμβάνεται πρόβλεψη για την κάλυψη δαπανών εμπειρογνωμόνων που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη διαδικασία.
Το Υπουργείο Οικονομικών επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τον νόμο για την αποκρατικοποίηση του ΧΑΚ, εάν ο Οργανισμός αδυνατεί να καλύψει τις υποχρεώσεις του προς το προσωπικό στο πλαίσιο του σχεδίου εθελούσιας πρόωρης αφυπηρέτησης, η Κυπριακή Δημοκρατία αναλαμβάνει την κάλυψή τους στον αναγκαίο βαθμό.
€2,16 εκατ. για το προσωπικό ενόψει αποκρατικοποίησης
Σημαντικό μέρος των δαπανών του 2027 αφορά την εφαρμογή των συμφωνημένων ρυθμίσεων για το προσωπικό του ΧΑΚ.
Συγκεκριμένα, στον προϋπολογισμό περιλαμβάνεται ποσό €1,76 εκατ. για το σχέδιο εθελούσιας πρόωρης αφυπηρέτησης και πρόσθετο ποσό €400.000 για το Ταμείο Ευημερίας Προσωπικού.
Σύμφωνα με το επεξηγηματικό υπόμνημα, το σχέδιο πρόωρης αφυπηρέτησης παρέχει αποζημίωση σε υπαλλήλους που θα επιλέξουν να μην μεταφερθούν στη δημόσια υπηρεσία μετά την ολοκλήρωση της αποκρατικοποίησης.
Για τον υπολογισμό της σχετικής δαπάνης πραγματοποιήθηκε αναλογιστική μελέτη, η οποία εξέτασε διαφορετικά σενάρια αποχώρησης προσωπικού.
Ο προϋπολογισμός βασίζεται σε εκτιμώμενη αποχώρηση του 20% του προσωπικού, με συνολικό κόστος €1.760.093.
Σύμφωνα με την ίδια αναλογιστική μελέτη, η συνολική εξοικονόμηση για την Κυπριακή Δημοκρατία από την αποχώρηση του συγκεκριμένου ποσοστού εκτιμάται σε €7,85 εκατ.
Παράλληλα, το ποσό των €400.000 προβλέπεται να παραχωρηθεί στις συντεχνίες των εργαζομένων για διαχείριση προς όφελος των δικαιούχων του Ταμείου Ευημερίας.
Η συμφωνία για τη μεταφορά του προσωπικού στη δημόσια υπηρεσία υπογράφηκε μεταξύ του Υπουργού Οικονομικών και των συντεχνιών στις 19 Σεπτεμβρίου 2025.
Προωθείται η διαδικασία αποκρατικοποίησης
Σύμφωνα με τα συνοδευτικά έγγραφα, η κυβερνητική απόφαση για αποκρατικοποίηση του ΧΑΚ ανάγεται στο 2020, έπειτα από την αξιολόγηση στρατηγικής μελέτης που είχε εκπονηθεί για λογαριασμό του Υπουργείου Οικονομικών.
Κατά το 2026 ψηφίστηκε από τη Βουλή ο σχετικός νόμος για την αποκρατικοποίηση του ΧΑΚ, του Κεντρικού Αποθετηρίου και του Κεντρικού Μητρώου Αξιών και τη μεταφορά του προσωπικού.
Η επόμενη φάση, σύμφωνα με το Υπουργείο, περιλαμβάνει την προκήρυξη δημόσιας προσφοράς για την εξεύρεση κατάλληλου στρατηγικού επενδυτή.
Νέο κόστος λόγω Euronext
Ξεχωριστή οικονομική επιβάρυνση προκύπτει από τις αλλαγές στα συστήματα του Χρηματιστηρίου Αθηνών, μετά την εξαγορά του από τον ευρωπαϊκό όμιλο Euronext.
Το ΧΑΚ λειτουργεί από το 2006 κοινή πλατφόρμα με το Χρηματιστήριο Αθηνών, αξιοποιώντας κοινά ηλεκτρονικά συστήματα και τεχνολογικές υποδομές για τη διαπραγμάτευση και άλλες χρηματιστηριακές λειτουργίες.
Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, μετά την ένταξη του Χρηματιστηρίου Αθηνών στον όμιλο Euronext, προωθείται η μετάβαση σε νέο σύστημα διαπραγμάτευσης, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Ιούνιο του 2027.
Αντίστοιχα, η μετάβαση των συστημάτων Κεντρικού Αποθετηρίου, Κεντρικού Μητρώου και Εκκαθάρισης Συναλλαγών προγραμματίζεται για το 2029.
Το ΧΑΚ έχει λάβει κατ’ αρχήν πρόταση από τη Euronext για συμμετοχή στο νέο κοινό σύστημα διαπραγμάτευσης, με αρχικό κόστος μετάβασης €250.000 και ετήσιο δικαίωμα χρήσης €770.000, χωρίς ΦΠΑ.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη επηρεάζει σημαντικά τις λειτουργικές και κεφαλαιουχικές δαπάνες του Οργανισμού.
Στον προϋπολογισμό προβλέπονται €1,02 εκατ. για υποστήριξη και άδειες χρήσης λογισμικών συστημάτων, ενώ οι κεφαλαιουχικές δαπάνες αυξάνονται από €356.000 το 2026 σε €846.000 το 2027.
Έσοδα από ρύπους και την αγορά ηλεκτρισμού
Πέραν των παραδοσιακών χρηματιστηριακών δραστηριοτήτων, σημαντικό μέρος των εσόδων του ΧΑΚ συνδέεται με υπηρεσίες προς το κράτος και την αγορά ενέργειας.
Συγκεκριμένα, προβλέπονται €900.000 από τη δραστηριότητα του ΧΑΚ ως εκπλειστηριαστή δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου που αντιστοιχούν στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Παράλληλα, προϋπολογίζονται €425.000 από την παροχή υπηρεσιών εκκαθάρισης και διαχείρισης κινδύνου στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Το ΧΑΚ έχει συνάψει σχετική συμφωνία με τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου, αναλαμβάνοντας καθήκοντα χρηματικού διακανονισμού και διαχείρισης κινδύνων.
Επιπλέον, προβλέπονται €200.000 από μερίσματα της συμμετοχής του στο Χρηματιστήριο Ενέργειας της Ελλάδας και €250.000 από υπηρεσίες που συνδέονται με την έκδοση και διαχείριση κυβερνητικών ομολόγων.
Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου
Ο προϋπολογισμός του ΧΑΚ για το 2027 και το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2027–2029 εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο κατά τη συνεδρία του στις 21 Οκτωβρίου 2026.
Το νομοσχέδιο προβλέπει την έγκριση δαπανών μέχρι €10.132.499 για το οικονομικό έτος 2027, ενώ οι σχετικές πιστώσεις κατανέμονται μεταξύ μισθοδοσίας, λειτουργικών αναγκών, τεχνολογικών υποδομών και άλλων υποχρεώσεων του Οργανισμού.
Η εξέλιξη της χρηματοοικονομικής κατάστασης του ΧΑΚ αναδεικνύει τη σημασία της πορείας της αποκρατικοποίησης, καθώς ο προϋπολογισμός στηρίζεται ταυτόχρονα στην προβλεπόμενη κρατική χρηματοδότηση και στην αξιοποίηση των υφιστάμενων ταμειακών διαθεσίμων για την κάλυψη του ελλείμματος.
